Akustika

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Akustika merret me studimin e tingujve, ultratingujve dhe infratingujve (të gjitha këto janë valë mekanike në gazë, lëngje apo trupa të ngurtë). Zbatimi i akustikës në teknologji quhet inxhinieri akustike. Dëgjimi është një nga mjetet thelbësore të mbijetesës në botën e kafshëve dhe e folura është një nga karakteristikat më dalluese të zhvillimit dhe kulturës njerëzore. Kështu që nuk është çudi që shkenca e akustikës shtrihet në shumë fusha tjera siç janë muzika, mjekësia, arkitektura, industria luftarakee etj. Fjala akustikë rrjedh nga fjala greke ἀκουστικός (akoustikos) që do të thotë “e dëgjimit osr përdëgjimit”, “i gatshëm për të dëgjuar” dhe nga ἀκουστός (akoustos), “dëgjuar, akustik” që nga ana tjetër rrjedh nga fjala ἀκούω (akouo), "unë dëgjoj”. Sinonimi latin është sonik. Pasi shkencëtarët e akustikës i zgjeruan studimet e tyre në frekuencat sipër dhe poshtë gamës së dëgjueshme, u bë e zakonshme që këto frekuenca të identifikoheshin si ultrasonike ose infrasonike, ndërsa fjala akustikë i referohet të gjithë gamës së frekuencave pa limit.

Historia e Akustikës[redakto | redakto tekstin burimor]

Në shekullin e 6 p.e.s filozofi grek Pitagora donte te dinte se pse disa intervale dukeshin më të bukura se të tjerat dhe ai e gjeti përgjigjen në afatet e raporteve numerike që përfaqësojnë seritë harmonike në një kordë. Atij i dedikohet të ketë vëzhguar që kur gjatësitë e kordave vibruese mund të shprehen në raporte të integerve tingujt e prodhuar do te jenë harmonikë. Nëse një kordë jep noten C një kordë dyfishi i saj do të japë të njëjtën notë një oktavë më poshtë. Aristoteli kuptoi se tingulli përbëhej nga ngjeshje dhe rrallime të ajrit . Gati 20 vjet p. e. r. arkitekti dhe inxhinieri romak Vitruvius shkroi një tezë me cilësi akustike. të teatrove duke përfshirë diskutime të interferencë, jehonës dhe reverbracioni –fillimi i akustikës arkitekturore. Konceptet fizikale të proceseve akustike avancoi me shpejtësi pas recolucionit shkencor. Galileo dhe Mersene në mënyrë të pavarur zbuluan ligje të plota të kordave të plota (duke plotësuar atë që Pitagora kishte nisur 2000 vjet më parë. Galileo shkroi "Valët prodhohen nga vibracionet e një trupi të cilat duke u përhapur në ajër tejçojnë në vesh një ngacmim të cilin truri e interpreton si një tingull”një fjali e vlerësueshme që tregon fillimet e akustikës fiziologjike dhe psikologjike. Matje eksperimentale për shpejtësinë e tingullit janë kryer veçanërisht nga Mersene dhe më pas Njutoni. Shekulli i 18 pa avancime më të mëdha në akustikë në duart e matematikanëve brilante të asaj epoke. Në shekullin e 19 gjigandët e akustikës ishin Heimholtz në Gjermani dhe Lord Rayleigh në Angli, i cili kombinoi dijet e mëparshme me kontributin e tij në “Teorinë e tingullit. Gjithashtu në shekullin e 19 Wheatstone, Omi dhe Henry e zhvilluan analogjinë midis elektricitetit dhe akustikës.