Dalmatët

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Vini Re!
VINI RE! Ky artikull bie në kundërshtim me rregulloren e Wikipedias
dhe duhet pastruar urgjentisht nga mirëmbajtësi i faqeve ose administratorët.



Fiset ilire
Iliria.jpg
Albanët Arbëreshët
Arbët Ardianët
Atintanët Dalmatët
Dardanët Dasaretët
Dorsejtë Enkelejtë
Eordejtë Japigët
Japodët Kaonët
Labeatët Mesapët
Molosët Paionët
Parathinët Penestët
Pirustët Taulantët
Thesprorët Shqiptarët

Dalmatët një ndër fiset e mëdha e të njohura ilire, banorë të pjesës Verilindore të Ilirisë. Që nga periudha më e lashtë e deri në shek. II p.e.r. trevat e tyre shtrihesin në brendësi, prapa vargamalit Dinarik në pllajat e Duvnos, Livnos e Gllamoçit, në Bosnjën e sotme Perëndimore. Pasi krijuan federatën e tyre, u zgjeruan drejt brigjeve të Adriatikut. Por nuk arritën të bëheshin fuqi detare dhe nuk i vunë nën zotërim ishujt e beregdetit të Dalamcisë. Qytezat e tyre të fortifikuara përkasin periudhës së parë të hekurit. Kryeqendra e tyre u bë Delmini. Dalamatët ishin njëri ndër fiset ilire që i bënin qëndresë pushtimit romak dhe kanë zhvilluar një varg luftërash të përgjakshme e kryengritjesh kundër romakëve në vitet 156-155, 119-117, 51-46, 39-37 p.e.r. Lufta e tyre më e madhe kundër pushtuesve romak lidhet me Kryengritjen Ilire të viteve 6-9 e.r Dalmatët ishin të përmendur për blegtorinë dhe kishin të zhvilluar zejtarinë të lidhur me të.Emri i Dalmatëve lidhet me emrin e kryeqendrës së tyre Delminium (të vjetër Delmion)në fushë ne Duvanjit.Që të dy emrat lidhen me fjalën shqipe delme, sepse Dalmatët ishin blegtorë. Viset e tyre ishin të pasura me pyje e xeherore dhe shquheshin për punimin e drurit. Mbeturinat e rendit fisnor u ruajtën deri vonë te Dalmatët, me këtë shpjegohet pohimi i Strabonit se ata nuk pranonin monedha , u merrnin fiseve të nënshtruara drithë e bagëti si haraç dhe tokën e ndanin njëherë në 8 vjetë.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Paraqitja e parë në literatur si emër
  • Paraqitja e fundit si fisë apo form tjetër me të njëjtin emër
  • Kulminacioni i zhvillimit të fisit

Politika[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Mardhënjet përbrenda fisit
  • Mardhëniet me fiset fqinje
  • Mardheniet e jashtme

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Gjatë fazës fillestare
  • Terioret më të gjëra të qeveriura nga fisi
  • Vendbanime

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Qarku ekonomik përbenda fisit
  • Këmbimet ekonomike të fisit

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Strktura e popullsisë
    • Bujqë
    • Aristrokaci
    • Skllavë

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Kultura e Fisit

Të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Organiszimi i Transportit
  • Organizimi i Ushtrisë

Burime informatash për fisin[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Emërtimi në literatur
    • Ilirisht :
    • Latinisht:
    • Greqisht :
    • Anglisht :
    • Gjuhë tjera

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]