Festivali Evropian i Këngës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Llogo e Festivalit Evropian të Këngës që nga viti 2004 në Stamboll.

Festivali Evropian i Këngës (ang.:Eurovision Song Contest (ESC), fra.: Concours Eurovision de la Chanson), shkurt i njohur si "Eurovizioni" është një konkurrim ndërkombëtar muzikor evropian, i cili zhvillohet çdo vit, që nga viti 1956. Në këtë eveniment marrin pjesë kryesisht vendet anëtare të Bashkimit Evropian të Radio-Televizioneve (EBU), së cilës i përkasin edhe disa vende aziatike dhe afrikane si Izraeli, Turqia dhe Maroku. Për këtë qëllim çdo shtet pjesëmarrës ka të drejtën të prezantojë një këngë në këtë festival muzikor.

Ky konkurs ndërkombëtar, i cili përbëhet nga gjysmëfinalja dhe finalja, sipas rregullores mbahet në vendin e fituesit të vitit të mëparshëm. Spektakli ndahet në dy pjesë, në atë të prezantimit të finalistëve që zgjat rreth dy orë dhe në atë të dhënies së pikëve.

Çdo Radio Televizion shtetëror anëtar i "EBU"-së prezenton veten me një këngë dhe vlerëson duke votuar për këngët e vendeve të tjera ashtu siç bëhet gjatë përcaktimit të këngës popullore në konkursin e saj. Procedurë e ngjashme përzgjedhjeje këngësh përfaqësuese ndiqet edhe brenda shteteve pjesëmarrëse, detyra e të cilës është që të zgjedhë një këngëtar dhe një këngë që të përfaqësojë vendin e përkatës në konkursin ndërkombëtar. "Eurovizioni" transmetohet nëpërmjet rrjetit televiziv evropian çdo vit që nga themelimi i tij më 1956 dhe është një nga programet më jetëgjatë në botë. Gjithashtu ky program i transmetuar është edhe programi më i shikuar televiziv në botë që nuk ka të bëjë me sportin. Sipas llogaritjeve të shikueshmërisë të viteve të fundit shifrat sillen ndërmjet 100 dhe 600 milionë shikues. Eurovisioni transmetohet gjithashtu edhe jashtë Evropës në vende të tilla si Argjentinë, Australi, Brazil, Kanada, Kinë, Egjipt, Indi, Japoni, Jordani, Meksikë, Zelandë e Re, Filipine, Kore e Jugut, Taivan, Tailandë dhe Uruguaj. Pavarësisht nga fakti se këto shtete nuk konkurrojnë, eurovizioni ndiqet prej tyre si ngjarje kulturore evropiane. Prej vitit 2000 ky konkurs ka filluar të transmetohet edhe nëpërmjet internetit. Në këtë medie të re, festivalin e vitit 2006 thuhet ta kenë ndjekur më shumë se 74.000 njerëz në gati 140 vende të globit.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Edhe pse festivali filloi të mbahej në vitin 1956, ndër ne, shumicën e shqiptarëve u bë më i njohur nëpërmjet "Akordeve të Kosovës" nëpërmjet të cilave Radio Televizioni i Prishtinës si antar i rrjetit televiziv Jugosllav merrte pjesë në përzgjedhjen e përfaqsuese së Jugosllavisë që nga viti 1961. Pas erave ndryshuese që ndodhen në Evropen e pas viteve '80-ta, nga shkatërrimi i rrjetit televiziv jugosllav deri në vitin 2004 i vetmi kanal nëpër mjet të cilit "ekzistonin" gjasat e prezentimit të zhvillimit të këngës ndër shqiptarët para popujve tjerë të Evropës ishte Maqedonia nga viti 1998. Si do që të jetë edhe pse gjasat në teori kanë ekzistuar ato deri me angazhimin e Radio Televizionit Shqiptar në Evrovizion, prezentimi i këngës shqiptare në Evropë nuk ka ndodhë.

Vitet 50-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Festivali Evropian i Këngës filloj të mbahet në vitin 1956, me kushte jo shumë të volitshme. Në organizimin e parë të festivalit muarren pjesë 7 shtete me nga dy këngë. Festivalin e parë e fitoi Lys Assia, një këngëtare aktive nga Zvicra e cila në vitet 50-ta mori pjesë në Evrovizion më shumë se 3 herë. Shtetet e para në Festivalin Evropian të Këngës ishin Belgjika, Franca, Gjermania, Italia, Luksemburgu, Holanda dhe Zvicra. Vitin e dytë të mbajtjes së festivalit më 1957, e i cili u mbajt në FrankfurtGjermanisë, fitues ishte Corry Brokken e cila ishte gjithashtu pjesmarrëse edhe një vit më pasë. Viteve '50-ta fitues ishin përfaqësuesit nga këto shtete:

Vitet 60-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Në vitin 1960, Britania e Madhe mori në dorë organizimin dhe rrjedhen e Evrovizionit. Kjo për arsye se Holanda fitoi 2 herë dhe filluan të paraqiten dyshime. Gjithsesi në vitet 60-ta shtetet e reja pjesëmarrëse, ishin Norvegjia, Danimarka, Finlanda, Spanja, Jugosllavia etj. Fituesit e Festivalit Evropian të viteve 60-ta ishin përfaqësuesit nga këto shtete:

Vitet 70-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Në vitet 70-ta ishte edhe kënga nga grupi ABBA, Waterloo e cila tani është kënga No.1 Hit i gjithë Festivalit Evropian. Gjithsesi përveq Suedisë fituesit tjerë të Festivalit Evropian në vitet 70-ta ishin:

Vitet 80-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Në vitet 80-ta, duke marrë parasysh vitin 1988, në të cilin vitë muarë pjesë një këngëtare nga Kanada e cila riprezantonte Zvicrën. Ajo ishte Celine Dion, që prap mori vendin e parë, po ashtu fituesit e viteve 80-ta ishin:

Vitet 90-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Vitet 90-ta janë vitet kur Irlanda korri fitore të tefishtë dhe një fitore pas atyre duke bërë 7 fitore, dhe duke marrë çmimin shteti me fitore më së shumti, para Britanisë së madhe, Francës, Holandës etj. Fituesit e viteve 90-ta janë:

Vitet 2000[redakto | redakto tekstin burimor]

Vitet nga 2000-2009 kanë qenë deri tani vitet më të modernizuara nga ana teknike, nga ana skenike, muzikore dhe shumë imtësira tjera. Në këtë vit kemi këngët dhe hitet më të njohura në Festivalin Evropian, fituesit në vitet 2000 janë:

Vitet 10-ta[redakto | redakto tekstin burimor]

Vitet nga 2010, fituesit e parë janë:

Shtetet pjesmarrëse[redakto | redakto tekstin burimor]

Në Evrovizion duke mos marrë parasysh shtetet aktualish pjesëmarrëse apo jo, gjithsej në Festivalin Evropian kanë lënë gjurmë më shumë se 50 shtete.

Debutimet[redakto | redakto tekstin burimor]

Viti Shtetet që bëjnë debutimin e parë
1956 Belgjika Belgjika, Franca Franca, Gjermania Gjermaniaa, Italia Italia,
Luksemburgu Luksemburgu, Holanda Holanda, Zvicra Zvicra
1957 Danimarka Danimarka, Britania e Madhe Britania e Madhe
1958 Suedia Suedia
1959 Monaku Monako
1960 Norvegjia Norvegjia
1961 Finlanda Finlanda, Spanja Spanja, Flag of SFR Yugoslavia.svg Jugosllavia
1964 Portugalia Portugalia
1965 Irlanda Irlanda
1971 Malta Malta
1973 Izraeli Izraeli
1974 Greqia Greqia
1975 Turqia Turqia
1980 Flag of Morocco.svg Maroku
1981 Qipro Qipro
1986 Islanda Islanda
1993 Bosnja dhe Hercegovina Bosnja dhe Hercegovina, Kroacia Kroacia, Flag of Slovenia.svg Sllovenia
1994 Estonia Estonia, Hungaria Hungaria, Lituania Lituania, Polonia Polonia,
Rumania Rumania, Rusia Rusia, Sllovakia Sllovakia
1998 Republika e Maqedonisë Maqedonia
2000 Flag of Latvia.svg Letonia
2003 Ukraina Ukraina
2004 Shqipëria Shqipëria, Andora Andorra, Bjellorusia Bjellorusia, Flag of Serbia and Montenegro.svg Serbia dhe Mali i Zi
2005 Bullgaria Bullgaria, Moldavia Moldavia
2006 Armenia Armenia
2007 Republika Çeke Republika Çeke, Gjeorgjia Gjeorgjia, Mali i Zi Mali i Zi, Serbia Serbia
2008 Azerbajxhani Azerbajxhani, San Marino San Marino

! scope="row" valign="top" | 2011 | Stampa:Kosovo, |}