Hidrogjeni
| Hidrogjeni | |
Hidrogjeni është një gas, ky eshte elementi i pare i tabeles periodike te elementeve. Hidrogjeni ka vetem një elektron ne shtresen e pare elekronike, kjo shtrese për të qenë e plotë duhet të ketë dy elektone. Masa atomike e hidrogjenit eshte 1.008g/mol. Në bërthamën e tij ky element përmban një proton që ka ngarkesë positive dhe në shtresën e jashtme një elektron me ngarkesë negative.
Përmbajtja |
[redakto] Zbulimi
|
|||||||||||||||||||||||||
| Të dhënat e përgjithëshme | |||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Emri, simboli, numri | hydrogen, H, 1 | ||||||||||||||||||||||||
| Seritë kimike | nonmetale | ||||||||||||||||||||||||
| Grupi, perioda, blloku | 1, 1, s | ||||||||||||||||||||||||
| Aparenca | colorless gas | ||||||||||||||||||||||||
| Pesha standarde atomike | 1.00794(7) g·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||
| Konfigurimi i elektroneve | 1s1 | ||||||||||||||||||||||||
| Elektrone për mbulojë | 1 | ||||||||||||||||||||||||
| Vetitë fizike | |||||||||||||||||||||||||
| Ngjyra | pa ngjyrë | ||||||||||||||||||||||||
| Faza | gas | ||||||||||||||||||||||||
| Dendësia | (0 °C, 101.325 kPa) 0.08988 g/L |
||||||||||||||||||||||||
| Pika e shkrirjes | 14.01 K (-259.14 °C, -434.45 °F) |
||||||||||||||||||||||||
| Pika e vlimit | 20.28 K (-252.87 °C, -423.17 °F) |
||||||||||||||||||||||||
| Pika e trefishimit | 13.8033 K (-259°C), 7.042 kPa | ||||||||||||||||||||||||
| Pika kritike | 32.97 K, 1.293 MPa | ||||||||||||||||||||||||
| Nxehtësia e shkrirjes | (H2) 0.117 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||
| Nxehtësia e avullimit | (H2) 0.904 kJ·mol−1 | ||||||||||||||||||||||||
| Kapaciteti i nxehtësisë | (25 °C) (H2) 28.836 J·mol−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
| Vetitë atomike | |||||||||||||||||||||||||
| Struktura kristalore | hexagonal | ||||||||||||||||||||||||
| Gjendja e oksidimit | 1, -1 (amphoteric oxide) |
||||||||||||||||||||||||
| Elektronegativiteti | 2.20 (shkalla Pauling) | ||||||||||||||||||||||||
| Energjia e jonizimit | 1st: 1312.0 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||
| Radiusi kovalent | 31±5 pm | ||||||||||||||||||||||||
| Radiusi i Van der Waal-it | 120 pm | ||||||||||||||||||||||||
| Të ndryshme | |||||||||||||||||||||||||
| Radhitja magnetike | diamagnetic[1] | ||||||||||||||||||||||||
| Konduktiviteti termal | (300 K) 0.1805 W·m−1·K−1 | ||||||||||||||||||||||||
| Shpejtësia e zërit | (gas, 27 °C) 1310 m/s | ||||||||||||||||||||||||
| Numri CAS i regjistrimit | 1333-74-0 | ||||||||||||||||||||||||
| Izotopet e selektuara | |||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||
| Referencat | |||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||
Në 1671 në një publikim kimisti Britanik Robert Boyle e pershkruan një gaz djegëz që u lirua nga një reaksion në mes të hekurit dhe acidit të tëholluar. Shumë më vonë, me 1766 shkencëtari Britanik Henry Cavendish zbuloi se u bëhej fjalë për një element kimik kur ai bënte eksperimente me kvik. Edhepse ai arriti ti shpjegoj saktësisht shumë tipare, ai paramendonte se jo acidi por metali ishte liruesi i këtij gazi. Për ketë arsyje ai e quajti elementin e zbuluar gas djegës i metalëve. Disa vjetë më vonë Antoine Lavoisier e emëroj atë me emër qe edhe sot e mban, Hidrogjen. Emri Hidrogjen vjen nga termet Greke hydrogenium e genes mund të përkthehët në krijues i ujit.
[redakto] Hidrogjeni
hidrogjeni eshte element mjaft i perhapur ne natyr. hidrogjeni eshte perbes i djellit dhe yjet ne tok hidrogjeni gjendet ne aftes te vullkanve ai lirohen bashk me gazarat e vullkannve sheqernat yndyrnat proteinat jan te rendesishme per jet keto perbajn hidrogjen . hidrogjeni edhe gaz pa er pa ngjyr pa shije hidrogjeni shenohet me h2 ne kohen e fundit hidrogjeni per doret si lend e djegshme per automubila
[redakto] Përbërja
Hidrogjeni mund të ketë dy izotope (iso=do te thote i njejt, topos=do te thote vend), pra jane atome qe kane te njejtin vend ne tabelen periodike por paraqesin një masë atomike të ndryshme sepse përmbajnë një numër të ndryshëm neutronesh.
Hidrogjeni kur lidhet me elemente te tjere formon tre tipe produktesh: hidrure kriprash kur lidhet me metale, hidrure molekolare ose kovalente kur lidhet me jometale dhe e fundit hidroathartira qe janë thartira që përmbajnë hidrogjen plus jometal. Shembujt e disa hidroathartirave mund te jen: thartira klorhidrike HCl, thartira fluorhidrike HF, thartira sulfhidrike H2S, thartira bromhidrike HBr, thartira jod'hidrike HI.
[redakto] Kombinimet kimike
Hidrogjeni nderton komponime me nr.oksidues -1 qe quhen Hidride me elementet e gr.Ia dhe II a.Komponimet me te rendesishme jane hidridi i Litiumit-LiH,Natriumit-NaH,Kalciumit-CaH2.Hidridetperfitohen me nxemjen e metaleve te shkrira me H ne temeratue 300-700 grad celcius ne shtypje prej 101,325 kilopaskal.Hidrogjeni me Al,He,Be nderton hidride polimerizuese kovalente te cilat nuk mund te perfitohen me sintezen direkte te elemnteve. Hidrogjeni nderton komponime me nr. oksidues +1 me elementet e grupit IVa te sistemit periodik qe jane Hidride neutrale,me gr.Va hidride pak acidike,me gr.VIIa hidride shume acidike. Brenda grupeve te caktuara te elementeve karakteri bazik i hidrideve zvoglohet kurse karakteri acidik dhe temperatura e vlimit rritet.Temperatura e vlimit eshte me e madhe se sa pritet te H2O,HF,NH3,pershkak te lidhjes Hidrogjenore.
[redakto] Përdorimi
Është element shumë i përhapur dhe ndodhet në përbërjen e diellit ku shërben si burrim i energjis diellore.Në gjendje të lidhur ndodhet në ujë,në përbërjen e mineraleve,thëngjillit,naftës,acideve,bazave, sheqerit,alkooleve etj. Poashtu ne te ardhmen hidrogjeni do te mund te perdoret edhe si lende djegese te motoret e ndryshem,arsyea eshte se me perdorimin e hidrogjenit si LD-se nuk do te ndotet ambienti per shkake se nuk do te lirohet SO2 si gaz i helmueshem por avujt e ujit.
[redakto] Shih dhe këtë
Hidrogjeni gjen perdorim edhe ne industrit e renda si te aeroplaneve si lende e par raketore sepse per njesi te mases liron me se shumti energji se gjitha lendet e djegshme. Arianit Gashi nxënës
[redakto] Lidhje të jashtme
| Metalet alkaline | Metalet alkaline tokësore | Lantanoidet | Aktinoidet | Metalet kalimtare | Metalet tjera | Jometale | Jometale tjera | Halogjene | Gazrat fisnike |
Ac | Ag | Al | Am | Ar | As | At | Au | B | Ba | Be | Bh | Bi | Bk | Br | C | Ca | Cd | Ce | Cf | Cl | Cm | Cn | Co | Cr | Cs | Cu | Db | Ds | Dy | Er | Es | Eu | F | Fe | Fm | Fr | Ga | Gd | Ge | H
He | Hf | Hg | Ho | Hs | I | In | Ir | K | | Kr | La | Li | Lr | Lu | Md | Mg | Mn | Mo | Mt | N | Na | Nb | Nd | Ne | Ni | No | Np | O | Os | P | Pa | Pb | Pd | Pm | Po | Pr | Pt | Pu | Ra | Rb
Sb | Rn | Re | Rh | Rg | | Ru | Rf | Sm | Sc | Sg | Se | Si | S | Sr | Ta | Tc | Te | Tb | Tl | Th | Tm | Ti | U | | Uuh | Uuo | Uup | uuq | Uus | Uut | V | W | Xe | Yb | Y | Zn | Sn | Zr
 |
Ky artikull nga Kimia është një faqe cung. Mund të ndihmoni Wikipedian duke e përmirësuar. |
- ^ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81th edition, CRC press.
