Hidrogjeni

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Hidrogjeni

Hidrogjeni është një gas, ky eshte elementi i pare i tabeles periodike te elementeve. Hidrogjeni ka vetem një elektron ne shtresen e pare elekronike, kjo shtrese për të qenë e plotë duhet të ketë dy elektone. Masa atomike e hidrogjenit eshte 1.008g/mol. Në bërthamën e tij ky element përmban një proton që ka ngarkesë positive dhe në shtresën e jashtme një elektron me ngarkesë negative.

Zbulimi[redakto | redakto tekstin burimor]

1 -HidrogjeniHeliumi
-

H

Litiumi
H-TableImage.svg
Të dhënat e përgjithëshme
Emri, simboli, numri Hidrogjeni, H, 1
Seritë kimike jometalee
Grupi, perioda, blloku 11, s
Pamja gaz pa ngjyrë
Pesha standarde atomike 1.00794(7) g·mol−1
Konfigurimi i elektronik 1s1
Elektrone për mbulojë 1
Vetitë fizike
Ngjyra pa ngjyrë
Faza gaz
Dendësia (0 °C, 101.325 kPa)
0.08988 g/L
Pika e shkrirjes 14.01 K
(-259.14 °C, -434.45 °F)
Pika e vlimit 20.28 K
(-252.87 °C, -423.17 °F)
Pika e trefishimit 13.8033 K (-259°C), 7.042 kPa
Pika kritike 32.97 K, 1.293 MPa
Nxehtësia e shkrirjes (H2) 0.117 kJ·mol−1
Nxehtësia e avullimit (H2) 0.904 kJ·mol−1
Kapaciteti i nxehtësisë (25 °C) (H2) 28.836 J·mol−1·K−1
Shtypja e avullit
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 15 20
Vetitë atomike
Struktura kristalore hekzagonal
Gjendja e oksidimit 1, -1
(amphoteric oxide)
Elektronegativiteti 2.20 (shkalla Pauling)
Energjia e jonizimit 1st: 1312.0 kJ/mol
Rrezja kovalente 31±5 pm
Rrezja e Van der Valsit 120 pm
Të ndryshme
Radhitja magnetike diamagnetik[1]
Përcjellshmëria termike (300 K) 0.1805 W·m−1·K−1
Shpejtësia e zërit (gas, 27 °C) 1310 m/s
Numri CAS i regjistrimit 1333-74-0
Izotopet e selektuara
Main article: Izotopet e Hidrogjeniit
izo PN gjysëm-jeta SHR SHE (MeV) DP
1H 99.985% H është stabil me 0 neutrone
2H 0.015% H është stabil me 1 neutrone
3H trace 12.32 y β 0.01861 3He
Referencat

Kutia: shiko  diskuto  redakto

Struktura e elektroneve

Në 1671 në një publikim kimisti Britanik Robert Boyle e pershkruan një gaz djegëz që u lirua nga një reaksion në mes të hekurit dhe acidit të tëholluar. Shumë më vonë, me 1766 shkencëtari Britanik Henry Cavendish zbuloi se u bëhej fjalë për një element kimik kur ai bënte eksperimente me kvik. Edhepse ai arriti ti shpjegoj saktësisht shumë tipare, ai paramendonte se jo acidi por metali ishte liruesi i këtij gazi. Për ketë arsyje ai e quajti elementin e zbuluar gas djegës i metalëve. Disa vjetë më vonë Antoine Lavoisier e emëroj atë me emër qe edhe sot e mban, Hidrogjen. Emri Hidrogjen vjen nga termet Greke hydrogenium e genes mund të përkthehët në krijues i ujit.

                                  == Hidrogjeni ==

Hidrogjeni eshte element mjaft i perhapur ne natyre.Hidrgjeni eshte perberesi kryesor i diellit dhe i yjeve te tjere.Ne Toke hidrogjeni gjendet afersi te vullkaneve.Ai lirohet bashke me gazrat vullkanik.Meqenese hidrogjini eshte me i lehte se ajri ai gjendet ne shtresat e larta te atmosferes.Hidrogjeni me teper gjendet i perhapur ne forme te komponimeve te tij.Komponimi me i perhapur i tij eshte uji.Hidrogjeni gjithashtu eshte perberes i naftes,qymyres dhe i lendeve te tjerate djegshme.Hidrogjeni eshte perberes i bimeve dhe i shtazeve.Buka,sheqenat,yndyrnat,proteinat dhe shume substanca te tjera te rendesishme per zhvillimin e jetes permbajne hidrogjen.

Përbërja[redakto | redakto tekstin burimor]

hidrogjeni eshte elementi i par ne sp,Hidrogjeni mund të ketë dy izotope (iso=do te thote i njejt, topos=do te thote vend), pra jane atome qe kane te njejtin vend ne tabelen periodike por paraqesin një masë atomike të ndryshme sepse përmbajnë një numër të ndryshëm neutronesh.

Hidrogjeni kur lidhet me elemente te tjere formon tre tipe produktesh: hidrure kriprash kur lidhet me metale, hidrure molekolare ose kovalente kur lidhet me jometale dhe e fundit hidroathartira qe janë thartira që përmbajnë hidrogjen plus jometal. Shembujt e disa hidroathartirave mund te jen: thartira klorhidrike HCl, thartira fluorhidrike HF, thartira sulfhidrike H2S, thartira bromhidrike HBr, thartira jod'hidrike HI.

Kombinimet kimike[redakto | redakto tekstin burimor]

Hidrogjeni nderton komponime me nr.oksidues -1 qe quhen Hidride me elementet e gr.Ia dhe II a.Komponimet me te rendesishme jane hidridi i Litiumit-LiH,Natriumit-NaH,Kalciumit-CaH2.Hidridetperfitohen me nxemjen e metaleve te shkrira me H ne temeratue 300-700 grad celcius ne shtypje prej 101,325 kilopaskal.Hidrogjeni me Al,He,Be nderton hidride polimerizuese kovalente te cilat nuk mund te perfitohen me sintezen direkte te elemnteve. Hidrogjeni nderton komponime me nr. oksidues +1 me elementet e grupit IVa te sistemit periodik qe jane Hidride neutrale,me gr.Va hidride pak acidike,me gr.VIIa hidride shume acidike. Brenda grupeve te caktuara te elementeve karakteri bazik i hidrideve zvoglohet kurse karakteri acidik dhe temperatura e vlimit rritet.Temperatura e vlimit eshte me e madhe se sa pritet te H2O,HF,NH3,pershkak te lidhjes Hidrogjenore.

Përdorimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Është element shumë i përhapur dhe ndodhet në përbërjen e diellit ku shërben si burrim i energjis diellore.Në gjendje të lidhur ndodhet në ujë,në përbërjen e mineraleve,thëngjillit,naftës,acideve,bazave, sheqerit,alkooleve etj. Poashtu ne te ardhmen hidrogjeni do te mund te perdoret edhe si lende djegese te motoret e ndryshem,arsyea eshte se me perdorimin e hidrogjenit si LD-se nuk do te ndotet ambienti per shkake se nuk do te lirohet SO2 si gaz i helmueshem por avujt e ujit.

Shih dhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Hidrogjeni gjen perdorim edhe ne industrit e renda si te aeroplaneve si lende e par raketore sepse per njesi te mases liron me se shumti energji se gjitha lendet e djegshme. Arianit Gashi nxënës

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81th edition, CRC press.