Kantoni Zürich

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Kantoni Cyrih)
Shko te: navigacion, kërko
Zürich
Stema e Zurich
Harta e Zurich
Kryeqyteti Zürich
Hapsira 1729 km² (Rangu 7ti)
Pika më e lartë Schnebelhorn 1292 m
Popullata (2003) 1,228,600 (Pozita 1ri)
710 /km²
Bashkuar 1351
Shkurtesa ZH
Gjuga zyrtare gjermanisht
Ekzekutivi Regierungsrat (7)
Legjislativa Kantonsrat (180)
Bashkitë 171 bashki
Rrethe 12 rrethe, Bezirke
Amëza zyrtare www.ZH.ch
Harta e Kanton Zurich

'Kanton Zürich (gjermanisht: Kanton Tondokument Zürich, sq.: Kantoni i Cyrihut) është një kanton në verilindje të Zvicrës, kryeqyteti i këtij kantoni është Cyrihu dhe i tërë kantoni ka rreth 1.2 milion banorë. Gjuha zyrtare në këtë kanton është gjuha gjermane, por njerëzit e flasin edhe dialektin gjermanishten e Zvicrës, ndër folësit njohur si Züritüütsch.

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Pamje nga Cyrihu, Liqeni i Cyrihut dhe Alpet (fotografi satelitore).
Cyrihu, shikuar nga Üetliberg-u

Kantoni i zyrikut shtrihet në veri të Alpeve dhe kufizohet me Schaffhausen në veri, Aargau në perëndim, kantonet Zug dhe Schwyz në jug dhe me Thurgau dhe St.Gallen në lindje. Pjesa më e madhe e Liqenit të Cyrihut shtrihet përbrenda Kantonit të Cyrihut.

Kanton Zürich ka hapësirë prej 1,729 km² nga e cila rreth 80% është tokë e llogaritur produktive. 505 km² jan të përfshira me pyje, 73 km² janë të mbuluara me liqene nga të cilat janë Liqeni i Cyrihut, Greifensee dhe Pfäffikersee.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kantoni Zürich iu bashkua Konfederatës Zvicerane në vitin 1351. Pjesa e poshtme e kantonit iu bashkuan teritorit të Kanton Zürich në vitin 1362. Kanton Zürich claimed humbi Toggenburg-un në vitin 1440 në Në luftën e vjetër të Cyrihut. Pjesa veriore gjer tek lumi Rhine iu baskua kantonit pasi që Cyrihu qytetin Winterthur nga Habsburgs në vitin 1468. Pjesë perendimore të kantonit u pavarsuan duke u bashkuar me Kanton Aargau në vitin 1803. Sipas përbërjes së re e cila u miratua në shkurt të vitit 2005 dhe u aplikua në janar të vitit 2006 kthehet përtbërja e kantonit sipas përbërjes së sajë në vitin 1869.

Antiquarische Gesellschaft in Zürich është një organizatë e cila mbron historinë e kantonit.

Njësitë teritoriale[redakto | redakto tekstin burimor]

Rrethet[redakto | redakto tekstin burimor]

Kanton of Zürich është i ndarë në 12 rrethe:

  1. Zürich përfshin qytetin Zürich
  2. Affoltern me kryeqytet, qytetin Affoltern am Albis
  3. Andelfingen me kryeqytet, qytetin Andelfingen
  4. Bülach me kryeqytet, qytetin Bülach
  5. Dielsdorf me kryeqytet, qytetin Dielsdorf
  6. Dietikon me kryeqytet, qytetin Dietikon
  7. Hinwil me kryeqytet, qytetin Hinwil
  8. Horgen me kryeqytet, qytetin Horgen
  9. Meilen me kryeqytet, qytetin Meilen
  10. Pfäffikon me kryeqytet, qytetin Pfäffikon
  11. Uster me kryeqytet, qytetin Uster
  12. Winterthur me kryeqytet, qytetin Winterthur

Bashkitë[redakto | redakto tekstin burimor]

Rrethet e mësipërme më tej janë të ndara në 171 bashki (Politische Gemeinden).

Shih edhe: Bashkitë e Zvicrës

Qeverisja[redakto | redakto tekstin burimor]

Parlamenti ka 180 antarë zhedhur nga votuesit çdo katër vite.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Canton of Zürich