Kantoni Valais

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko

Wallis
Stema e Wallis
Harta e Wallis
Kryeqyteti Sion
Hapsira 5224 km² (Rangu 3ti)
Pika më e lartë Dufourspitze 4634 m
Popullata (2003) 278,200 (Pozita 9ti)
53 /km²
Bashkuar 1815
Shkurtesa VS
Gjuga zyrtare frëngjisht, gjermanishte valisiane
Ekzekutivi Conseil d'Etat, Staatsrat (5)
Legjislativa Grand Conseil, Grosser Rat (130)
Bashkitë 160 bashki
Rrethe 13 rrethe, Bezirke
Amëza zyrtare www.VS.ch
Harta e Kanton Wallis
Pamje nga Lötschental
Pjesë nga rruga Haute që lidhë Alpet Pennine mes Chamonix dhe Wallis.
Monte Rosa Massif
Allalinhorn në muajin gusht
Pamje nga Anzere

Wallis, (gjermanisht: Tondokument Wallis, lexo: Valis) është një nga 26 kantonet e Zvicrësqë shtrihet në jug-perëndim të Zvicrës në Alpet Pennine rreth luginës të lumit Rhone nga burimi gjer tek lumi Geneva. Kantoni është një nga pjesët më të thata të Zvicrës në qendrën e luginës Rhone (lexo: Ron).

Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kantoni Wallis shtrihet në jug të Zvicrës kështu që në jug të vetë kantoni kufizohet me Italinë, në jug-perëndim me Francën, në veri me Kanton Vaud dhe Kanton Bern dhe në lindje me Kanton Uri dhe Kanton Ticino.

Luginat[redakto | redakto tekstin burimor]

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Romakët e emëruan hapësirën Vallis Poenina ("Upper Rhône Valley"). Që nga viti 888 tokat ishin pjesë e mbretërisë Jurane Burgundy.

Mbreti Rudolph III nga Burgundy ia dha tokën Bishopit të Sionit në vitin 999, duke e bërë atë kont në Valais.

Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

Turizmi është industria kryesore e kantonit. Matterhorn afër Zermatt-it është një nga atraksionet më të larta turistike në malet e Zvicrës.

Transporti[redakto | redakto tekstin burimor]

Një aeroport i vogël gjendet në Sion, por rrugët kryesore transportuese janë rrugët dhe hekurudha.

Demografia[redakto | redakto tekstin burimor]

Banorët e kantonit Wallis janë më shumë folës të gjuhës frënge dhe arpiane. Në Upper Valais banorët flasin gjermanishte valisiane. Frëngjisht folësit përbëjnë pak më shumë se 1/3 e popullsisë.

Qytetet më të mëdha të kantonit janë kryeqyteti Sitten, Sierre and Brig.

Ndarja administrative[redakto | redakto tekstin burimor]

Rrethet[redakto | redakto tekstin burimor]

Rrethet në Kanton Wallis
Brig Conthey Entremont Goms Hérens Leuk Martigny
Monthey Raron Saint-Maurice Sierre Sion Visp

Bashkitë[redakto | redakto tekstin burimor]

Më poshtë janë paraqitur bashkitë e Kanton Wallis të ndarë sipas rretheve.

Bashkitë në Kanton Wallis
Rrethi Bashkitë
Brig Birgisch, Brig-Glis, Eggerberg, Mund, Naters, Ried-Brig, Simplon, Termen, Zwischbergen
Conthey Ardon, Chamoson, Conthey, Nendaz, Vétroz
Entremont Bagnes, Bourg-Saint-Pierre, Liddes, Orsières, Sembrancher, Vollèges
Goms Bellwald, Binn, Blitzingen, Ernen, Fiesch, Fieschertal, Grafschaft, Lax, Münster-Geschinen, Niederwald, Obergesteln, Oberwald, Reckingen-Gluringen, Ulrichen
Hérens Ayent, Evolène, Hérémence, Les Agettes, Mase, Nax, Saint-Martin, Vernamiège, Vex
Leuk Agarn, Albinen, Bratsch, Ergisch, Erschmatt, Gampel, Guttet-Feschel, Inden, Leuk, Leukerbad, Oberems, Salgesch, Turtmann, Unterems, Varen
Martigny Bovernier, Charrat, Fully, Isérables, Leytron, Martigny, Martigny-Combe, Riddes, Saillon, Saxon, Trient
Monthey Champéry, Collombey-Muraz, Monthey, Port-Valais, Saint-Gingolph, Troistorrents, Val D'Illiez, Vionnaz, Vouvry
Raron Ausserberg, Betten, Bister, Bitsch, Blatten, Bürchen, Eischoll, Ferden, Filet, Grengiols, Hohtenn, Kippel, Martisberg, Mörel, Niedergesteln, Raron, Riederalp, Steg, Unterbäch, Wiler
Saint-Maurice Collonges, Dorénaz, Evionnaz, Finhaut, Massongex, Mex, Salvan, Saint-Maurice, Vernayaz, Vérossaz
Sierre Ayer, Chalais, Chandolin, Chermignon, Chippis, Grimentz, Grône, Icogne, Lens, Miège, Mollens, Montana-Vermala, Randogne, Sierre, Saint-Jean, Saint-Léonard, Saint-Luc, Venthône, Veyras, Vissoie
Sion Arbaz, Grimisuat, Salins, Savièse, Sion, Veysonnaz
Visp Baltschieder, Eisten, Embd, Grächen, Lalden, Randa, Saas Almagell, Saas-Balen, Saas-Fee, Saas-Grund, Sankt-Niklaus, Stalden, Staldenried, Täsch, Törbel, Visp, Visperterminen, Zeneggen, Zermatt

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Commons-logo.svg         Wikimedia Commons ka materiale multimediale në lidhje me: Canton Wallis