Ninati

Ninati është fshat i zonës së Konispolit, (krahina e Çamërisë) që bën pjesë në komunën e Markatit, në rrethin e Sarandës. Fshati Ninat është vendlindja e dijetarit të madh enciklopedist Hasan Tahsini, ish rektori i parë i Universitetit të Stambollit, dhe e Bilal Xhaferrit, poet, prozator dhe publicist i shquar disident.

Gjeografia

Ninati ndodhet ne rrezen e mali te Mullezit (1041 m te larte). Me sakte Fshati Ninat ndodhet ne lartësinë 750 m mbi nivelin e detit. Ai shtrihet ne pjesën juglindore te malit te Mullezit.

Shtrirja e tij ne baze te emërtimeve fshatare është nga Mullezi ne Lalosh dhe nga Dukati deri ne Markat. Është një vend kodrinoro-malor me klime të lehte mesdhetare ku, nuk mungojnë edhe dëbora në dimër dhe nxehtësia e madhe ndonjëherë në stinën e verës.

Nder toponimet me te njohura te fshatit janë :

• Portotia - është vendi ku janë varrezat e fshatit.
• Xhamia - mendohet të jetë 340 vjeçare dhe ndodhet në qendër te fshatit.
• Munguli - është ish vendbanimi i hershem i fshatareve të Ninatit.
• Gerthet - është kufiri lindor i fshatit dhe vendi i kullotave të mëdha.
• Dukatet - bregorja e fshatit, e cila simbolizon pasqyrën e tij, pasi shnderin nga diell ne dreke e deri në darke.
• Pavla - është lumi Pavel që lag fushën e Ninatit ne gjithë luginën ne fund të fshatit.

Historia

Nga thëniet gojëdhëna figuron se emri Ninat është vene nga pronari i hershem i tokave në atë zone. Ai quhej Marko Nino. Kure ishte gjalle i emëroi të dy vend banimet Markat (fshati me i afërt me Ninatin 500 m) dhe Ninat.

Një tjetër gojëdhëna thotë se një prift kaloi aty dhe u inatos shume, nga rruga e keqe, dhe kure e pyeten se ku kaloi, u përgjigj ne inat. Pra aty ku u inatosa. Dhe ngeli [Ninat].

Ndërsa në dokumente të Otomaneve Turq, emri Ninat përmendet në një dokument arresti qe kish lëshuar asabaja e Gjirokastrës për kapjen e shume te kërkuarit nga Filati Ali Hyseni. Ky thotë dokumenti, ndodhet në Ninat në shtëpinë e së motrës. Ky dokument mban vitin 1747 (arkivi i Ministrisë se luftës Turqi Stamboll. Nr 12 56 - b-26) ky është i vetmi dokument që fletë për emrin Ninat.

Popullsia

Ne Ninat sot ka rreth 146 shtepi dhe banohet nga 237 njerëz. Është kryepleqeri dhe varet nga komuna e Markatit.

Ekonomia

Ekonomia varet kryesisht nga te ardhurat Blegtorale dhe bujqësore. Një ndihme të madhe japin emigrantet nga fshati Ninat te cilët herë pas herë ndërtojnë në fshatin e tyre.

Pjesa e poshtme e luginës në brg te "Pavlos" është fushe pjellore dhe shume e rëndësishme për fshatin.

Njerëzit e shquar të Ninatit dhe muzeu

Hasan Tahsini është pa dyshim njeriu me i shquar i fshatit. Ai u lind e u rrit në Ninat dhe studioi në Stamboll. Në jetën e tij ai ka qene deri rektori i pare i Universitetit te Stambollit.

Ai ishte autor i Kalendarit te parë teknik ne Turqi. Nje kontribute te madh ka dhëne në hartimin e alfabetit dhe fjalorit te gjuhës Shqipe.

Në qendër të fshatit është Muzeu kushtuar këtij rilindësi të madh të Shqipërisë. Në muze krahas veprës dhe jetës së Hasan Tahsinit, është pasqyruar edhe historiku i Fshatit Ninat.

Bilal Xhaferi ishte disidenti çam nga Ninati, i cili guxoi te vinte para përgjegjësisë regjimin komunist. Kjo e beri te ikte i detyruar në arrati dhe të punonte dhe te jetonte në mërgim. Vetëm pas vdekjes eshtrat e tij, u kthyen në Atdhe me kontributin e bashkë fshatareve te tij.

Ninati ka dy dëshore të atdheut ; Nazmi Taho dhe Qemal Tushe. Që të dy këta trima e dhanë jetën në radhët e ushtrisë nacional çlirimtare, në lufte kundër pushtuesve nazifashiste.

Nder njerëzit me të shquar të fshatit Ninat, mund të përmendim gjithashtu : Fuat Dilo, i cili ishte në ngritjen e flamurit në Vlorë si përfaqësues i Gjirokastrës. Nuri Cene, i cili në periudhën e urisë së madhe në vitet e para te shekullit te 20, dha kontributin e tij ne gjithë zonën e fshatrave Çame, këtej kufirit, në përballimin e situatës së pashprese të krijuar nga ndërrimi i kufjeve në 1913. Me vendosjen e kufjeve u be e vështire komunikimi tregtar me pjesën tjetër te Çamërisë se mbetur nen shtetin [Grek]. Zoti Sadik Ahmet Demo ishte Cami nga Ninati, që u vu në radhët e kundërshtareve dhe disidenteve çame "ne mbrojtje të identitetit shqiptar". Shumë djem e vajza të fshatit Ninat, sot janë në të katër anët e globit, si në Amerikë, Evrope, Australi, Kanada, etj.

Me ndryshimin e sistemit nga socialist në shoqëri demokratike në Shqipëri, edhe ninaqotet u ingranuan në ingranazhet e ekonomisë së tregut. Nder firmat e para tregtare që në vitin 1992, ishte edhe firma tregtare "CENE". Kjo firme mban datën e krijimit me dhjetor 1992, kure nuk ishin krijuar akoma kushtet ligjore dhe teknike ne Shqipërinë post komuniste. Megjithëse aktiviteti i saj u ndërpre, gjatë trazirave të vitit 1997, kontributi i saj në ekonominë e re e të brishte kapitaliste, ishte i pa diskutueshëm ! Drejtuesi i saj Z. Partizan Cene mban autoresine për hapjen e të parit Supermarket në Shqipërinë post komuniste ; "Papastratos-Cene" në Vlorë dhe me vone në Tiranë.

Mder Familjet me autoritet, me prejardhje nga [Ninati], janë dhe Vëllezërit Muderrizaj. Gjithashtu nga [Ninati] është dhe dëshmori i demokracisë, i shpallur me 1994, Xhemali Hasani. Edhe ky disident dhe kundërshtare i sistemit socialiste.