Prilli i thyer

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Prilli i thyer.jpg

Prilli i thyer është një libër nga Ismail Kadare që është publikuar në vitin 1980. Ky libër ka për temë besën, gjakmarrjen dhe kanunin në pjesën veriore të Shqipërisë. Personazhi kryesor, Gjorgu, detyrohet të hakmerret për shkak se këtë e kërkon kanuni i pashkruar që është përdorur me shekuj në vendin ku ai jeton. Në Brazil ky libër është filmatizuar, dhe mori titullin "Prapa Diellit" (anglisht: Behind the Sun). Libri është përkthyer në dhjetëra gjuhë të botës. Në anglisht ky quhet "Broken April".


Përmbledhje[redakto | redakto tekstin burimor]

Përmbajtja e librit[redakto | redakto tekstin burimor]

Mbiemrat[redakto | redakto tekstin burimor]

Mbiemrat e përdorur tek libri janë: Shkrelët, Krasniqët, Vidhdreqët, Bungët, Markajt, Dodajt, Ukajt, Kryezezët, Nikajt e Shalës, Flamuri i Krasniqes.

Toponimet[redakto | redakto tekstin burimor]

Tek libri "Prilli i thyer" gjejmë këto toponime: Udha e Madhe, Brezftoht, Tiranë, Evropë, Varret e Krushqëve, Bjeshkët e Nemuna, Alpet, Rrafshi, Veriu, Shkodra, Shtegu i Ujkut, Turqia, Kosova, Serbia e Vjetër, Ura e Gurtë, Rruga e Hijës, Rruga ndanë Drinit të Zi, Rruga ndanë Drinit të Bardhe, Rruga e Keqe, Rruga e Madhe e Flamurëve, Rruga e Kryqit, Gështënjat e Mëdha, Arat e Rekës, Mulliri i Shurdhit, Rruga e Currajt, Kroi i Ftoftë, Hani i Vjetër, Bujtina e Vejushës, Kroi i Zanave, Kulla e Rrëzës, Livadhi i Krillave, Gjakova, Hani i Vjetër, Hani i Ri, Udha e Madhe e Flamurëve, Ujëbardhë e Epërme, Austri, Lugjet e Zeza, Rrapet e Qyqes, Konakët e Rrëzës, Kroi i Shtojzovalles.

Shprehje të veçanta[redakto | redakto tekstin burimor]

Autori tek libri ka përdorur fjalë të veçanta, të themi të reja, ose më mirë fjalë të tijat si: Ndajnat, Stërkala, Gjak i ardhmë, Vrundull, Fshiknin, Coha, Venomi, Ngrehaluc, Krillave, Askurrë, Tagri i gjakut, Bokërimat, Mirazh, Palëndët, Carani, Vithisja, Ngulitte, Prika, Krushkaparin, Napë, Kokore, Xhoka, Kilota, Tremes, Ulokut, Llandon, Vëllavogli, Motërvetmja, Groteske, Ndezullinë, Kryengulthi, Shkërmoqur, Kapidan, Qehajai i gjakut,Sipari.

Citate[redakto | redakto tekstin burimor]

  • “Njeriu që duhej të vdiste” Fq.10
  • “ Ti pushk e pafsh, e ti e vrafsh” Fq.11
  • “ Ta kthente trupin mbarë” Fq.12
  • “T’ia mbështeste pushkën te kryet” Fq.12
  • “ Më ka zënë gjaku” Fq.12
  • “ I ke duart me gjak” Fq.13
  • “Ç’më keni sjellë? Plagë apo mort?” Fq.14
  • “ Futeni brenda të vdekurin dhe shpërndajeni mortin nëpër fshat e vëllazëri”
  • “Gjorgu i Berishajve lau gjakun e vëllait” Fq.14
  • “ Çeli besën” Fq.16
  • “ Besa e vogël njëzetekatërorëshe” Fq. 16
  • “ Gjithkush mund të mungojë sot në varrim a në drekë të mortit, veç ti jo.” Fq.16
  • “ I mbrojtur nga besa njëzetekatërorëshe më mirë se nga çdo frengji kulle apo kështjelle.” Fq.17
  • ”Marrja e gjakut të vëllait, apo koha e gjakmarrjes” Fq.21
  • “ Të pamartuarit martoheshin zakonisht në këtë kohë” Fq.22
  • “ Askurrë maj” Fq.22
  • “ Në shtëpi s’hyhej pa thirrur e pa u përgjigjur kush…” Fq.26
  • “ Të mos harroj t’i flas përpara se t;I shtie …” Fq.27
  • “Rregullat e vrasjes..’ Fq.27
  • “… Fisheku i pajës, me të cilin, sipas dokeve, dhëndrri kishte të drejtë të vriste nusën, në qoftë se ajo përpiqej të ikte prej tij…” Fq.28
  • “ Dita e martesës nuk shtyhej kurrë , thoshte kanuni. Krushqit do të mbërrinin, edhe sikur nusja të ishte duke vdekur, zhargas e rrëshqanthi do ta qonin në shtëpi të dhëndrrit….” Fq.29
  • “Krushqëve s’u ndalej udha as prej mortit. i vdekuri në shtëpi, krushqit do nisen. Nusja hyn në shtëpi, i vdekuri del del shtëpie. Andej të vajtohej, këndej të këndohet…” Fq.29
  • “ Prifti në gjak” Fq.29
  • “Në varret e një vëllazërie e fisi s’mund të futej varr i huaj…” Fq.29
  • “ Malit si t’i thërrasësh ashtu të përgjigjet” Fq.29
  • “ Sa s’e ke marrë gjakun e tyt vëllai ti nuk ke jetë as mend për gjësënd tjetër..” Fq.30
  • “ Shqiptari e merr gjakun veç me pushkë, e ndryshe s’guxon. Thikën, gurin, konopin e gjithçka tjetër që s’nxjerr e sbën zhurmë që larg, kanuni nuk I njeh…” fq.30
  • “ Strehë për të kaluar natën…” Fq.31
  • “..ishte vrarë mu në kufi të trojeve të fshatit .Dhe siç dihej, në qoftë se ti e përcolle mikun dhe miku u vra në sytë e tu, gjaku i tij bie mbi ty. Në qoftë se e përcolle, i ktheve shpinën dhe në atë çast miku u vra, ti je i larë nga gjaku….” Fq.32
  • “Miku ishte i shenjtë, shtëpia e malësorit, përpara se të ishte e njerëzve të shtëpisë ishte e Zotit dhe e mikut…” Fq.32
  • “…për shkak tëë një fyerje që ai i kishte bërë atij, diku në një kafene, përpara një gruaje, edhe ajo e panjohur….” Fq.33
  • “… E thërrisnin nga krahina në krahinë e nga flamuri në flamur, për të dhënë mendimin e vet në gjyqësi të vështira, kur pleqnarët ndaheshin në mendime gjat zbërthimit të kanunit….” Fq.38
  • “…shtëpi besëprerëse…’ Fq.41
  • “..prerja e mikut në besë..” Fq.41
  • “Sepse dihej që baba, vëllai, madje edhe fëmija i vrarë mund të faleshin, por miku i prerë, kurrë…” Fq.41, ndersa faqe 43 “ leçitja”
  • “ ndëshkimet që mund të merrte njeriu i pabindur në familje..” Fq.44
  • “..dy gisht ndër lule të ballit na i ka qit i madhi Zot” Fq.44
  • “ Fytyrën e vruguar në daç laje, në daç zezoje edhe më..” Fq.44
  • “ Je i lirë të mbash burrërinë tënde, je i lirë të zhburrërohesh..” Fq.45
  • “ Nderi e kishte selin e vet në lule të ballit, pra në qendër të ballit, sepse ai ishte vendi ku mund të godiste plumbi yt kokën e tjetrit, ose plumbi i tjetrit kokën tënde…”
  • “Pushkë të bukur paska qitë, thoshin pleqtë kur dikush e godiste armikun ballë për ballë dhe në kokë. Ose pushkë të pabukur, kur plumbi shponte lukthin ose këllqet, për të mos përmendur shpinën..” Fq.45
  • “ pajtim gjaku” Fq.46
  • “gjak i paqtuar” Fq.46,47
  • "Gjaku vazhdon"
  • “dorasit ishinnjë lloj pararojë e fisi ishin lulja e fisit” fq.48
  • “vetëm dorërasët, flakëzat e voglatë pashuarambi tumulet e fisit, s’harroheshin kurrë…” po aty
  • “Tagri i mortit” fq. 52
  • “rripat e zinjë në mëngë..’ fq. 52
  • “Asgjkundi në botë nuk ka një vend ku mund të takosh nëpër rrugë njerëz, që ashtu si ata drurët e pyllit, të cilët shënohen për t’u prerë, të mbajnë mbi vete shënjën e vdekjes…” fq. 66
  • “ qefin në kokë” fq .67
  • “ me jetë të gjatë e të vraftë pushka…” fq.68
  • “ malësori nuk ka qëllim tjetër , veçse të grumbullojë aq nderë në jetë, saqë t;I mjaftojë si kapital për t’i ngritur një monument pas vdekjes…” fq. 68
  • “ Tëi matësh ditët e jetës me metrin e vdekjes, është në radhë të parë një dhunti…” fq.68
  • “një nga kushtetutat më monumentale të lindura mbi fytyrë të rruzullit tokëso, dhe ne shqiptarët duhet të jemi krenar që e pollem atë…’ fq. 69
  • “ O cjap i këmborës , i thuaj tët zot se, po më gjeti gjë pa kaluar qafën e kodrës përtej, ta dijë se i jam prerë mik…” fq. 74
  • “ armikun – mik” fq.78
  • “a pret miq o i zoti i shtëpisë…” fq. 82
  • “ buka m’u gjet për dreq” fq.84
  • “ të lujamë vegshin e vatrës” fq. 84
  • “ tryeza u fye prej mikut” fq. 84
  • “ eshtrat e varrit dhe guri i kufirit nuk lozin kurrë..” fq.93
  • “ Kur ndodh vrasja mu në kohë të grindjes për kufirin, aty ngulen muranat, aty mbetet kufiri..” fq.93
  • “ ngulja e kufijve është e vetmja ngjarje e rëndësishme në jetën e malësorit ku thirrën fëmijët, dhe kjo bëhët më sa duket që kufiri të mbahet mend..” fq. 94
  • “ po të vriten dy vetë flakë për flakë e larg njëri tjetrit , kufiri mbetet tek ra secilie hapsira midis quhet tokë e askujt..” fq.97
  • “ Plak kanë zgjedhurtë dy palët e grindësvepër të shënuar kufirin..” fq.99
  • “ në mos punofsh me të drejtë, kjo peshë t’u rëndoftënë atë jetë…” fq.99
  • “ Për këtë gur e dhe, me të cilën ngarkova veten, për çka kam dëgjuar prej të parëve, këtu e këtu janë kufijtë e hershëm të kullotëse këtu po i ngul edhe unë. Po rrejta, i mbajtsha në atë jetë gur e baltë mbi shpirt…” fq.100
  • “ sa qeveri kanë rënë,-kishte vazhduar princi,-dhe sa mbretëri janë fshirë nga faqja e dheut, kurse oroku është në këmbë..” Fq.124
  • “ Libri i gjaqeve” Fq.128
  • “ Pushka sa e bën gropën aq e ka hakun” Fq. 130
  • “ Gjaku nuk humb kurrë dhe se gjaku lahet vetëm me gjak” Fq.131
  • “ Mos derdh gjak, se do të përgjakesh edhe ti pastaj” Fq.131 i shkruar nga shpend krasniqi
  • “Industria e gjakut, gjaku si mall,mekanizmi i gjakmarrjes- Gjakmarrjelogjia” fq. 132
  • “gjaku po zuri vitin e dymbëdhjetë, është si lisi, nuk e shkul dot më” fq. 135
  • “ nuk lejohej të qellohej për gjakmarrje , siç qenë të gjithë mullinjët pa përjashtim, dyzet hapa djathtas e majtas, si edhe të gjitha ujvarat, katërqind hapa djathtas e majtas, për arsye se zhurma e trokashkave apo uturima e ujrave nuk lejonin të dëgjohej britma paralajmeruesë” fq. 138
  • “ në qoftë se mbarimi i besës e zë gjaksin në udhëtim e sipër, larg katundit të vet, atëherë ai mund të futet në çfardo kulle ngujimi”Fq.172
  • “foshnja mashkull, qoftë edhe në bark të nënës, i përket fisit të djalit dhe për vdekjen e tij lypset gjak njëlloj si për një burrë”Fq.174
  • “një plagosje në qoftë së nuk shlyhet me gjobë, quhet e barabartë me gjysem gjaku” Fq.177
  • “teprica e gjakut” fq. 178
  • “ në qoftë se i besëtuari vritej pikërisht ditën e mbarimit të besës, i shikohej se në ç’anë i binte hije koka fill pas rrëzimit në tokë, nga perëndimi apo lindja” FQ. 187
  • “ rruga në besë” Fq.192