Syri

Nga Wikipedia, Enciklopedia e Lirë

Syri i takon grupit të organeve shqisore, që ka të bëj me shqisën e të pamurit. Syri është një organ shumë ndjeshëm që detekton dritën (syri i thjeshtë) dhe ngjyrën (syri i komplikuar). Syri gjendet i vendosur në kokë të gjallesave, më saktësisht në zgavra të ashtit të kokës tek njerëzit dhe kafshët. Gjallesat e ndryshme kanë struktura të ndryshme ty syrit si dhe aftësi të ndryshme të të pamurit.

Tabela e përmbajtjeve 1 Llojet e syrit 1.1 Sipas strukturës 1.2 Sipas ngjyrës 1.3 Sipas aftësisë së të pamurit 2 Anatomia e syrit 3 Të pamurit 4 Lëvizja e syrit 5 Sëmundjet e syrit 5.1 Trakoma 5.2 Katarakti 6 Të metat e syrit 6.1 Shkurtpamësia (miopia) 6.2 Largpamësia (hipermetropia) 6.3 Largpamësia e pleqërisë 6.4 Astigmatizimi 6.5 Verbësia për ngjyra (Daltonizmi) 7 Shih edhe 8 Lidhje të jashtme

[redaktoni] Llojet e syrit

[redaktoni] Sipas strukturës

[redaktoni] Sipas ngjyrës

[redaktoni] Sipas aftësisë së të pamurit

[redaktoni] Anatomia e syrit

[redaktoni] Të pamurit

[redaktoni] Lëvizja e syrit

[redaktoni] Sëmundjet e syrit

[redaktoni] Trakoma

Trakomën e shkakton virusi që e sulmon mukozën e kapakëve të syrit. Trakoma bartet shumë lehtë prej një personi tek tjetri. Kjo sëmundje përhapet shumë shpejt në kushte jetësore johigjienike, duke përdorur shumë përsona një rizë apo duke përdorur mjete tjera. Nëse sëmundja nuk shërohet më kohë paraqiten deformime të rënda të kapakëve të syrit, ashtu që më vonë mund të shkaktohet edhe verbësia.

[redaktoni] Katarakti

Shfaqet kur thjerrëza bëhet e bardhë dhe e patejdukshme. Në këto raste thjerrëza e humbë kthjelltësinë e vet. Në të shumtën e rasteve kjo sëmundje shfaqet për shkak të pleqërisë apo ndonjë sëmundje dhe rrallë trashegohet. Kjo sëmundje shkakton humbjen e terësishme apo të pjesërishme te të pamurit. Gjatë kësaj sëmundje duhet të largohet thjerrëza e patejdukshme me anë të operacionit dhe personi mund të shohë me ndihmën syzave. Bartja e syzave zëvendëson funksionin e thjerrëzes së syrit.Katarata mund te shfaqet edhe ne rastet e avancuara te diabetit,sidomos ne tipet e diabetit te shkaktuara nga rezistenca e receptoreve te insulines.Ne keteo raste glukoza depozitohet edhe ne thjerrez apo sic quhet ndryshe kristalini.Duke qene se qelizat e kristalinit kane metabolizem jo shume te madh,ndodh qe glukoza te mos perdoret krejtesisht,keshtu qe depozitohet.

[redaktoni] Të metat e syrit

Kur syri është normal, ka aftësi për ta bërë grumgullimin e rrezeve të dritës në retinë dhe pastaj formohet fytyra e objektit të vërejtur. Mirpo, në disa raste te tjera, kur objekti i verejtur nuk duket plotesisht i qarte, kemi te bejme me disa te meta te syrit. Te metat e syrit janë: shkurtpamësia, largpamesia, largpamësia e pleqërisë, astigmatizimi dhe verbësia për ngjyra.

[redaktoni] Shkurtpamësia (miopia)

Është e metë e shpeshtë e syrit që shkaktohet në rastet kur boshti i syrit (kordhokulla e syrit e zgjatur) është më i gjatë sesa te syri normal. Në ketë rast shohim qartazi vetëm objektet që janë afër, kurse ato që i kanë largë nuk i shohin qartë meqë rrezet e dritës priten përpara retinës (e jo në të). Njerëzit e tillë duhet të bartin syza me thjerrëza shpërndarëse - konkave.

[redaktoni] Largpamësia (hipermetropia)

Hipermetropia është e kundërt me shkurtëpamësinë. Shfaqet në rastet kur boshti i syrit është i shkurtër, prandaj rrezet e dritës priten përtej retinës, kurse në lidhje me ketë edhe fytyra e objektit formohet përtej retinës. Njerëzit e tillë nuk i shohin qartë objektet e afërta por, përkundrazi ato të largëta. Njerëzit me ketë të metë duhet te bartin syza me thjerrëza përmbledhëse - konvekse.

[redaktoni] Largpamësia e pleqërisë

Kjo është pasojë e humbjes se elasticitetit të thjerrëzes së syrit për akomodim. Kjo e metë shfaqet tek njerëzit e moshës 45-50 vjeçare. Kjo e metë e syrit manifestohet me humbjen e aftësisë së syrit për të parë mirë në afërsi. Eliminohet me bartjen e syzave me thjerrëza të forta përmbledhëse gjatë leximit.

[redaktoni] Astigmatizimi

Kjo shfaqet kur kemi gungëzim te kornesë, gungëzim të pabarabartë të thjerrëzes së syrit. Në keto raste objektet duken te paqarta. Kjo e metë menjanohet me bartjen e syzeve me thjerrëza speciale.

[redaktoni] Verbësia për ngjyra (Daltonizmi)

Është vertetuar se ekzistojnë njerëz të cilët dallojnë vetëm errësirën dhe dritën, kurse ngjyrat nuk i dallojnë. Këtë të metë të syrit me të clën ka lindur njeriu e quajmë verbësi e plotë për ngjyra.

Mirepo, ka persona që nuk i dallojnë vetëm disa ngjyra. më së shpeshti të kuqën dhe të gjelbërtën. Njerëzit më këtë të metë janë pjesërisht të verbër për ngjyra. Këtë dukuri e ka zbuluar fizikanti anglez Daltoni, prandaj kjo dukuri quhet daltonizëm.

[redaktoni] Shih edhe

• Shikimi
• Njeriu
• Trupi
• Anatomia

[redaktoni] Lidhje të jashtme