Vaji i ullirit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Vaji i ullirit.jpg

Vaji i ullirit përdoret për sallata, përpos për përgatitjen e gjellëve. Nuk i duron temperaturat e larta, prandaj nuk duhet nxehur shumë. Ka efekt shërues, shfrytëzimi i rregullt i vajit të ullirit është i mirë për zemrën dhe e pakëson rrezikun nga sëmundjet kardiovaskulare. Vetitê e vajit të ullirit janë rezultat jo vetëm i yndyrërave të ngopura që i përmban ai, por edhe të materieve bimore me veti antioskidante të quajtura polifenole.

Tregu[redakto | redakto tekstin burimor]

Mbi 750 milion ullinj janë kultivuar në mbarë botën, 95% prej të cilave janë në rajonin e Mesdheut. Pjesa më e madhe e prodhimit botëror vjen nga Evropa Jugore, Afrika Veriore dhe Lindjen e Afërme.

Prodhimin Botërore në 2006 / 7 ishte 2.767 milion ton, [2] të cilat kanë kontribuar Spanja 40% në 45%. Në vitin 2006, Turqi llogariten për rreth 5% të prodhimit botëror, të ngjashme me provinca spanjolle e Jaén, i njohur edhe për pemët e ullirit më i madh në botë. [3] Nga të prodhimit Evropian, 93% vjen nga Spanja, Italia dhe Greqia.

Greqia kushton 60% të tokës së saj të kultivuara të ullirit në rritje. Kjo është prodhuesi kryesor botëror i ullinj e zezë dhe ka më shumë varieteteve të ullinjve se çdo vend tjetër. Greqia mban vendin e tretë në botë me prodhimin e ullirit më shumë se 132 million pemë, e cila prodhon rreth 350,000 ton vaj ulliri çdo vit, prej të cilave 82% është ekstra-virgjër [4] (shih më poshtë për një shpjegim të termeve). Rreth gjysma e prodhimit vjetor grek është vaj ulliri eksportohet, por vetëm rreth 5% të këtij reflekton origjinën e produktit shishe [redakto]. Eksportet kryesisht Greqia në Bashkimin Evropian (BE) vende, kryesisht Italia, e cila merr rreth tre të katërtat e eksporteve të përgjithshme. Ullinjtë janë rritur për naftë në Greqi, me Peloponezit qenë burim i 65% të prodhimit grek, si dhe në Kretë, ishujt Egje dhe Jon Islands. Më të çmuar të ndryshme greke për prodhimin e vajit të ullirit është Korōnéiki, me origjinë nga zona e Korōnē në Messenia. Kjo shumëllojshmëri rritet edhe më shpatet e maleve dhe prodhon fruta shumë të vogla; raport të lartë të lëkurës të mishit, duke i dhënë cilësitë e naftës lakmuar saj aromatike. Ndryshme është i përshtatshëm edhe për prodhimin e agourélaio, vajit nga ullinjtë që janë pak i paarrirë. Kur i grimcuar në shtyn që nuk janë në gjendje të rëndë me gurë, ky vaj është krejtësisht e lirë e aciditetit të lartë dhe ka karakteristika shtresore organoleptic. Sepse nuk dërrmues gurë ul japin vaj, prodhimi i agourélaio është e kufizuar në "Boutique" shtyn të drejtuar nga sipërmarrësit dhe kooperativave të vogla.

Në mesin e varieteteve të ndryshme ulliri ose cultivars në Itali janë Frantoio, Leccino Pendolino, dhe Moraiolo, në Spanjë varietetet më të rëndësishme janë Picual, Alberquina, Hojiblanca, dhe Manzanilla de Jaén, në Greqi, Koroneiki, në Francë, Picholine, në Kaliforni , Misioni, në Portugali, Galega, në Kroaci, Oblica dhe Leccino. Naftës nga varieteteve ndryshon në shije dhe stabilitetit (afat).

Australi tani prodhon disa nga vajra ulliri mirën botës [redakto], kryesisht për shkak të kushteve të jashtëzakonshme të mira në rritje, tokë e pasur dhe mungesa e dëmtuesve dhe sëmundjeve tradicionale. Shumë prodhues australian vetëm të vajrave premium, ndërsa një numër i kultivuesve të korporatës veprojnë pemët e një milion pemë ose më shumë dhe për të prodhuar për vajrat e tregut të përgjithshëm. Australian vaj ulliri është eksportuar në Azi dhe Evropë, ku cilësi të lartë në përputhje respektohet.

Në Amerikën e Veriut, italiane dhe spanjolle vajrat e ullirit janë të mirë-njohur, dhe top-quality-vajrat ekstra të virgjër nga Italia, Spanja, Kroacia dhe Greqia janë shitur me çmime të larta, shpesh në "prestigj" paketim. Një pjesë e madhe e importeve SHBA vaj ulliri ardhur nga Italia, Spanja dhe Turqia. SHBA importuar 47.800.000 gallons SHBA (181.000 m3) vaj ulliri në vitin 1998, nga të cilat 34.600.000 gallons SHBA (131.000 m3) erdhi nga Italia. [5]

Republika e Afrikës së Jugut gjithashtu prodhon vaj ekstra të virgjër ulliri, me rritjen e prodhimit për të përmbushur kërkesën.

Perdorimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Ajo është një substancë yndyrore përdorur shpesh në kuzhinë mesdhetare. Karakteristikat Organoleptic ndryshojnë në varësi të tokës dhe praktikat agronomic, mori (ose cultivar) dhe fazën e pjekurisë në korrjes.

Vaj ulliri mund të përdoret si pagatuar (në dressings sallatë ose në vendin e gjalpë në makaronat për shembull) ose gatuar (mish për gatim ose perime ose tiganisje). Është e rëndësishme por nuk do të përdorë temperaturë shumë të lartë (mbi 210 ° C), matanë së cilës përkeqësohet. Megjithatë, është shumë rezistent ndaj ngrohjes se vajrat e tjera (rreth 180 ° C).

Ajo ka veti të dobishme për shëndetin, veçanërisht në kardio-vaskular, në sajë të saj vitaminë A, vitaminë E dhe monounsaturated acide yndyrore. Përfitimet që lidhen me vitamina janë vërejtur kryesisht në konsumin e naftës të ftohtë si në salads, si vitamina janë shkatërruar pas 40 ° C. Krahasuar me të tjera unsaturated Acidet yndyrore, vaj ulliri është relativisht të qëndrueshme gjatë gatimit dhe ruajtjes në këtë rast, efektet e saj të dobishme të kolesterolit. Kjo është bazë dhjami i dietë mesdhetare (ose dietë i Kretës).

Vaj ulliri është i njohur që në antikitet: grekët e lashtë dhe Romakët e përdorën atë për gatim e tyre dhe kozmetika e tyre, dhe Hebrenjve në kohën kur ekzistonte tempullit, për ta kthyer e tyre shandanit.

Sot, ajo është një produkt kryesor, por tifozët do të zgjedhin shishe me çmim rivalët e ndonjëherë me verëra të madh.

Kujtesa dhe vaji i ullirit[redakto | redakto tekstin burimor]

Nëse përdorni vaj ulliri, sa më shpesh që të është e mundur, i bëni shërbim të mirë kujtesës dhe zemrës suaj. Është zbuluar se oleokantali, njësi nga vaji i ullirit, i ngadalëson ato ndryshime në tru, që çojnë në sëmundjen e Alzhaimerit. Studiuesit mendojnë se ai do të jetë përbërja kyçe e ilaçeve kundër kësaj sëmundjeje neuro-degjeneruese. Mendohet se sëmundja e Alzhaimerit paraqitet kur albumina ADDL i sulmon qelizat e trurit. Studiuesit nga universiteti i Filadelfisë kanë zbuluar se oleokantali e ndryshon strukturën e ADDL-së në atë mënyrë që kjo proteinë bëhet e parrezikshme. Më herët është ditur se oleokantali, përbërja kyçe në mënyrën mediterane të të ushqyerit, vepron kundër të gjitha inflamacioneve dhe mbron nga sëmundjet e zemrës në atë mënyrë që e ngrit kolesterolin e mirë HDL dhe në të njëjtën kohë ul kolesterolin e keq LDL. Këshillë: Oleokantal më së shumti gjendet në vajin e virgjër të ullirit. Zëvendësojeni vajin e thjeshtë të lulediellit me vaj kualitativ ulliri dhe me këtë spërkatni sallatat.

Shih edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]