Vitaminat

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Frutat janë burime të mira të vitaminave.

Vitamina (lat.: vita = jetë) janë substanca organike të cilat janë të përhapura te bimët, shtazët dhe mikroorganizmat ndërsa njeriu i merr nëpërmjet ushqimit. Vitaminat kanë rëndësi sepse ruajnë dhe mirëmbajnë metabolizmin e organizmit.

Ndarja e vitaminave[redakto | redakto tekstin burimor]

Formula strukturale e retinolit - Vitamina A

Vitaminat ndahen në vitamina të tretshme në ujë dhe vitamina të tretshme në yndyrë.

Emërtimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Emërtohen sipas shkronjës së parë të emrit latin ose zbuluesit p.sh.: Vitamina A (Retinoli, Akseroftoli.) Për arsye se prej një vitamine janë zbuluar edhe nën vitamina ose brenda një vitamine janë zbuluar vitamina të tjera ka edhe emërtime me numra p.sh.: vitamina B1, Vitamina B2, etj.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Kërkimet mbi zbulimin e vitaminave
Viti i zbulimit Vitamina Burimi
1909 Vitamina A (Retinol) Cod liver oil
1912 Vitamina B1 (Thiamine) Orizi
1912 Vitamina C (Ascorbic acid) Limoni
1918 Vitamina D (Calciferol) Cod liver oil
1920 Vitamin B2 (Riboflavin) Vezë
1922 Vitamina E (Tocopherol) Wheat germ oil, Kozmetika, Mëlçi
1926 Vitamin B12 (Cyanocobalamin) Mëlçia
1929 Vitamina K (Phylloquinone) Alfalfa
1931 Vitamin B5 (Pantothenic acid) Mëlçia
1931 Vitamin B7 (Biotin) Mëlçia
1934 Vitamin B6 (Pyridoxine) Orizi
1936 Vitamin B3 (Niacin) Mëlçia
1941 Vitamin B9 (Acidi folik) Mëlçia

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

1^ Lieberman, S, Bruning, N (1990). The Real Vitamin & Mineral Book. NY: Avery Group, 3.
2^ vitamin - definition of vitamin by the Free Online Dictionary, Thesaurus and Encyclopedia
3^ "vitamer: Definition and Much More from Answers.com". www.answers.com. http://www.answers.com/topic/vitamer?cat=health#top. Retrieved on 2008-06-16.
4^ Maton, Anthea; Jean Hopkins, Charles William McLaughlin, Susan Johnson, Maryanna Quon Warner, David LaHart, Jill D. Wright (1993). Human Biology and Health. Englewood Cliffs, New Jersey, USA: Prentice Hall. ISBN 0-13-981176-1. OCLC 32308337.
5^ Accessed Jan 4, 2008
6^ Bolander FF (2006). "Vitamins: not just for enzymes". Curr Opin Investig Drugs 7 (10): 912–5. PMID 17086936.
7^ Kirk-Othmer (1984). Encyclopedia of Chemical Technology Third Edition. NY: John Wiley and Sons, Vol. 24:104.
8^ a b c d e Jack Challem (1997). "The Past, Present and Future of Vitamins"
9^ a b 1929 Nobel lecture
10^ Tokyo Kagaku Kaishi: (1911)
11^ Funk, C. and H. E. Dubin. The Vitamines. Baltimore: Williams and Wilkins Company, 1922.
12^ Bellis, Mary. Vitamins - Production Methods The History of the Vitamins. Retrieved 1 February 2005.
13^ Fukuwatari T, Shibata K (June 2008). "Urinary water-soluble vitamins and their metabolite contents as nutritional markers for evaluating vitamin intakes in young Japanese women". J. Nutr. Sci. Vitaminol. 54 (3): 223–9. PMID 18635909. http://joi.jlc.jst.go.jp/JST.JSTAGE/jnsv/54.223?from=PubMed.

Shiko edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]