Abckiria

Abckiria (ndonjëherë shkruhet edhe ABC-kiria) është abetarja dhe libri i parë që u botua në gjuhën finlandeze, shkruar nga Mikael Agricola, një peshkop dhe reformator luteran, dhe botuar për herë të parë në vitin 1543. Agricola e shkroi librin ndërsa punonte në përkthimin e parë finlandez të Dhiatës së Re (i cili përfundimisht u përfundua në vitin 1548 si Se Wsi Testamenti ).

Vështrim

Abckiria ishte një abetare që kishte për qëllim të mësonte bazat e leximit dhe shkrimit. Ai përmban alfabetin, disa ushtrime drejtshkrimi dhe katekizëm . Botimi i parë kishte 16 faqe. Botimi i dytë, i cili u shkrua në vitin 1551, kishte 24 faqe. Nuk dihet të ekzistojnë kopje të plota të asnjërit prej tyre, por përmbajtja e përgjithshme e librit është dalluar nga materiali ekzistues.

Në vitin 1966, një bibliotekar zbuloi pjesë të tjera që mungonin dhe përfshinin një datë të re botimi (me shumë mundësi të tretë) të vitit 1559.^[1]

Katekizmi përfshin Dhjetë Urdhërimet, Kredon e Apostujve, Lutjen e Zotit, pjesën e parë të "Të faleminderit Mari", citate nga Dhiata e Re për sakramentet e pagëzimit, rrëfimit dhe Sakramentin e Trupit dhe Gjakut të Krishtit . Ai gjithashtu përfshin hirin dhe lutjet e mëngjesit dhe të mbrëmjes bazuar në Katekizmin e Vogël të Luterit dhe tre lutje gjatë tingëllimit të kambanës së kishës, me sa duket si zëvendësim i Angelus .^[2]

Në ditët moderne, pjesa më e famshme e librit është poema hyrëse:

Oppe nyt wanha / ia noori /

joilla ombi Sydhen toori.
Jumalan keskyt / ia mielen /
iotca taidhat Somen kielen.
Laki / se Sielun hirmutta /
mutt Cristus sen tas lodhutta.
Lue sijs hyue Lapsi teste /
Alcu oppi ilman este.
Nijte muista Elemes aina /

nin Jesus sinun Armons laina.

("Mësoni tani, të moshuar dhe të rinj, që keni zemër të freskët, urdhërimet dhe mendjen e Zotit, në mënyrë që ta njihni gjuhën finlandeze. Ligji, e bën shpirtin të frikësohet, por Krishti e qetëson përsëri. Lexoni pra nga këtu fëmijë i mirë, fillimi i të mësuarit pa pengesa. Mbajini mend gjithë jetën tuaj, kështu që Jezusi ju jep mëshirën e tij.")

Në ortografinë moderne : Oppia nyt vanha / ja nuori / joilla ompi sydän tuori / Jumalan käskyt / ja mielen / jotka taidat suomen kielen / Laki se sielun hirmuttaa / mutta Kristus sen taas lohduttaa / Lue siiskusteiälälätv Niitä muista elämäs aina / niin Jeesus sinun armon's lainaa

Shih edhe

Referime

↑ Penttilä, presented by Aarni (1998). Näköispainos Mikael Agricolan ABCkirian eri painosten sälyneistä katkelmista (në finlandisht) (bot. reproduction). [Helsinki]: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura. fq. 32. ISBN 951-717-303-2.
↑ Sakari Harviainen, Simo Heininen & Aarre Huhtala (1990). Opi nyt vanha ja nuori – Mikael Agricola ja nykyaika (në finlandisht). Otava. fq. 51. ISBN 951-1-11363-1.

[1] Penttilä, presented by Aarni (1998). Näköispainos Mikael Agricolan ABCkirian eri painosten sälyneistä katkelmista (në finlandisht) (bot. reproduction). [Helsinki]: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura. fq. 32. ISBN 951-717-303-2.

[2] Sakari Harviainen, Simo Heininen & Aarre Huhtala (1990). Opi nyt vanha ja nuori – Mikael Agricola ja nykyaika (në finlandisht). Otava. fq. 51. ISBN 951-1-11363-1.

[1]

[2]