Abdullah Veliu

Abdullah Haxhi Veliu (1896–1981) ishte një ndër figurat më të dalluara të rajonit të Preshevës në mesin e shekullit XX, i njohur për kontributin e tij të vyer në fushën e arsimit, patriotizmit dhe zhvillimit të komunitetit shqiptar në Luginën e Preshevës.

Biografia

Abdullah Veliu u lind në një familje të njohur të qytetit, dhe u formua si një tregtar i suksesshëm, por më shumë sesa pasuria materiale, u bë i njohur për shpirtin e tij atdhetar dhe përkushtimin ndaj çështjes kombëtare shqiptare.

Në kohën kur arsimi në gjuhën shqipe në Preshevë ishte pothuajse i pazhvilluar për shkak të represionit politik, Abdullah Haxhi Veliu u shqua si nismëtar dhe mbështetës i madh i edukimit kombëtar. Në vitin 1936, ai ndërtoi një ndërtesë moderne për kohën, të njohur si Vila Letafet, e cila fillimisht shërbente si shtëpia e tij private. Kjo vilë, përveçse një dëshmi e zhvillimit ekonomik të qytetit, shpejt do të shndërrohej në një monument të rëndësishëm të kulturës dhe arsimit.

Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, më 7 shkurt 1945, me nismën e Abdullah Haxhi Veliut dhe përkrahjen e intelektualëve të kohës, në Vilën Letafet u hap shkolla e parë shqipe në Preshevë. Ai e vuri këtë pronë në shërbim të komunitetit pa ndonjë përfitim personal, duke treguar një nivel të lartë vetëdijeje kombëtare. Në këtë shkollë nisën të mësojnë fëmijë shqiptarë që deri atëherë ishin privuar nga mundësia për të marrë mësim në gjuhën e tyre amtare. Mësuesit e parë që dhanë mësim ishin figura si Hilmi Qerimi, Nazmi Mustafa, Abdulla Ukshini dhe Tajar Zylfiu.

Përveç angazhimit të tij në arsim, Abdullah Haxhi Veliu ishte i përfshirë në organizata kombëtare që kishin për qëllim bashkimin e trojeve shqiptare dhe përmirësimin e kushteve të shqiptarëve në Jug të Serbisë. Në vitin 1941, ai mori pjesë në themelimin e Lëvizjes Kombëtare për Çlirim dhe Bashkim të Trojeve Shqiptare në Shkup, një organizatë që kërkonte bashkimin e trojeve shqiptare me Shqipërinë etnike.

Gjatë jetës së tij, Abdullah Haxhi Veliu tregoi një shembull të rrallë të përkushtimit qytetar dhe kombëtar, duke e parë arsimin si bazën më të fuqishme për mbijetesën dhe përparimin e identitetit shqiptar në Preshevë. Ai gëzoi respekt të gjerë në mesin e qytetarëve të Preshevës dhe mbeti në kujtesën e brezave të ardhshëm si një figurë që e lidhi pasurinë, dijen dhe veprën e vet me shërbimin ndaj kombit.

Sot, Vila Letafet ruhet në kujtesën historike si një vend i shenjtë i arsimit shqiptar në Luginë, dhe emri i Abdullah Haxhi Veliut respektohet për rolin jetik që luajti në një kohë kur shqiptaria në këto anë kishte nevojë për njerëz të guximshëm dhe vizionarë.

Shih edhe

• Arsimi në Luginën e Preshevës