Ahmad Shah
Ahmad Shah Durrani | |
|---|---|
.jpg) Miniaturë mogule e Ahmad Shah Durranit, rreth vitit 1757 | |
| Lindi | Ahmad Khan Abdali 1720–1722 Herat ose Multan |
| Vdiq | 16 ose 23 tetor 1772 Maruf, Perandoria Durrani |
| Vendi i varrit | Mauzoleumi i Ahmad Shah Durranit, Kandahar |
| Kombësia | Afgan |
| Njohur për | Themelues i Perandorisë Durrani |
Ahmad Shah Durrani (lindur Ahmad Khan Abdali; 1720–1722 – 16/23 tetor 1772) ishte themeluesi dhe sundimtari i parë i Perandorisë Durrani. Ai konsiderohet gjerësisht si themeluesi i shtetit modern të Afganistanit.[1]
Jeta e hershme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ahmad Khan lindi midis viteve 1720 dhe 1722, në Herat ose Multan.[2] Ai ishte pjesëtar i fisit Abdali (më vonë i njohur si Durrani). Në rininë e tij shërbeu nën Nader Shahun dhe mori pjesë në fushatat e tij ushtarake, përfshirë pushtimin e Indisë.[3]
Pas vrasjes së Nader Shahut në vitin 1747, Ahmad Khan u kthye në Kandahar dhe u shpall shah nga një këshill fisnor.[4] Ai mori titullin “Durr-i Durran” (“Perla e Perlave”), prej nga rrjedh emri i dinastisë Durrani.[5]
Sundimi (1747–1772)
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nën drejtimin e tij, Perandoria Durrani u shtri në territorin e Afganistanit të sotëm, pjesë të mëdha të Pakistanit, rajonin e Khorasanit dhe pjesë të Indisë Veriore.[1]
Administrata e tij u ndikua nga modelet mogule dhe safavide, ndërsa fuqia e shtetit mbështetej kryesisht në ekspeditat ushtarake.[6]
Fushatat në Indi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ahmad Shah Durrani ndërmori disa pushtime të Indisë:
- Në vitin 1748 pushtoi Lahoren.[7]
- Në vitet 1751–1752 konsolidoi kontrollin mbi Punjabin.[8]
- Në vitin 1757 pushtoi Delhin.[9]
- Në vitin 1761 fitoi kundër Perandorisë Maratha në Betejën e Tretë të Panipat, një nga betejat më të mëdha të shekullit XVIII.[9]
Ai zhvilloi gjithashtu fushata në Khorasan dhe kundër Konfederatës Sikh.[10]
Vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ahmad Shah Durrani vdiq në vitin 1772 dhe u varros në Kandahar. Mauzoleumi i tij mbetet një monument i rëndësishëm historik në Afganistan.
Referenca
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 Clements & Adamec 2003, f. 81.
- ↑ Nejatie 2017, ff. 287–293.
- ↑ Balland 1995.
- ↑ Lee 2022, ff. 102–105.
- ↑ Nejatie 2017, f. 334.
- ↑ Lee 2022, ff. 116–118.
- ↑ Lee 2022, ff. 120–122.
- ↑ Singh 1959, f. 101.
- 1 2 Sarkar 1964.
- ↑ Lee 2022, ff. 131–133.