Jump to content

Aleatët e Luftës së Parë Botërore

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Aleatët në blu; Fuqitë qendrore në portokalli.

Aleatët, ose Fuqitë e Antantës, ishin një koalicion ushtarak ndërkombëtar i vendeve të udhëhequra nga Franca, Mbretëria e Bashkuar, Rusia, Shtetet e Bashkuara, Italia dhe Japonia kundër Fuqive QendroreGjermanisë, Austro-Hungarisë, Perandorisë Osmane dhe Bullgarisë. në Luftën e Parë Botërore (1914–1918).

Nga fundi i dekadës së parë të shekullit të 20-të, fuqitë kryesore evropiane u ndanë midis Antantës së Trefishtë dhe Aleancës së Trefishtë. Antanta e Trefishtë përbëhej nga Mbretëria e Bashkuar, Franca dhe Rusia. Aleanca e Trefishtë fillimisht përbëhej nga Gjermania, Austro-Hungaria dhe Italia, por Italia mbeti neutrale në vitin 1914. Ndërsa lufta përparonte, çdo koalicion shtoi anëtarë të rinj. Japonia iu bashkua Antantës në vitin 1914 dhe, pavarësisht se shpalli neutralitetin e saj në fillim të luftës, edhe Italia iu bashkua Antantës në 1915. Termi "Aleatë" u përdor më gjerësisht se "Antante", megjithëse Mbretëria e Bashkuar, Franca, Rusia, dhe Italia u referuan gjithashtu si Antanta Katërfishe dhe, së bashku me Japoninë, si Antanta Pesëfishe.[1][2] Kolonitë e administruara nga vendet që luftuan për aleatët ishin gjithashtu pjesë e fuqive të Antantës si Filipinet Amerikane, Kongoja Belgjike, India Britanike, Algjeria Franceze dhe Koreja Japoneze.

Shtetet e Bashkuara u bashkuan afër fundit të luftës në 1917 (në të njëjtin vit në të cilin Rusia u tërhoq nga konflikti) si një "fuqi e lidhur" dhe jo si një aleat zyrtar. "Anëtarë të tjerë të asociuar" përfshinin Serbinë, Belgjikën, Malin e Zi, Asir, Nejd dhe Hasa, Portugali, Rumani, Hejaz, Panama, Kubë, Greqi, Kinë, Siam, Brazil, Armenia, Luksemburg, Guatemala, Nikaragua, Kosta Rika, Haiti, Liberia , dhe Honduras.[3] Traktatet e nënshkruara në Konferencën e Paqes në Paris njohën Mbretërinë e Bashkuar, Francën, Italinë, Japoninë dhe Shtetet e Bashkuara si "Fuqitë kryesore Aleate dhe të Asociuara".[4]

Shiko edhe[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Torkunov, Anatoly V.; Martyn, Boris F.; Wohlforth, William C. (8 janar 2020). History of International Relations and Russian Foreign Policy in the 20th Century (Volume I). Cambridge Scholars. ISBN 9781527545021. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Torkunov, Anatoly V.; Wohlforth, William C.; Martyn, Boris F. (8 janar 2020). History of International Relations and Russian Foreign Policy in the 20th Century (Volume I). Cambridge Scholars. ISBN 978-1-5275-4502-1. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ Karel Schelle, The First World War and the Paris Peace Agreement, GRIN Verlag, 2009, p. 24
  4. ^ Preamble, Treaty of Versailles Australian Treaty Series 1920 No 1