Shko te përmbajtja

Ali Riza Efendiu

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Një portret i një oficeri vullnetar të Batalionit të Shërbimit Civil (Asâkir-i Mülkiye Taburu), i cili u krijua në Selanik më 23 dhjetor 1876. Ataturku kishte thënë se nuk është babai im kur iu shfaq fotografia.[1] Ky portret ishte sugjeruar nga İlhan Sungu në artikullin e tij të titulluar "Atatürk'ün Babası Ali Efendi ve Mensup Olduğu Selânik Asakir-i Mülkiye Taburu" dhe ka filluar të botohet si portreti i Ali Rıza në vitin 1939.
Shtëpia e rindërtuar e familjes së Ali Rıza Efendi, në Kodžadžik, Maqedonia e Veriut

Ali Rıza Efendi (1839 – 1888) ishte zyrtar dhe babai i Mustafa Qemal Ataturkut dhe burri i Zübeyde Hanım.

Biografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ali Riza lindi në Selanik, atëherë qyteti më i rëndësishëm i zotërimeve europiane të Perandorisë Osmane pas Stambollit. Familja e Ali Rizait kishte prejardhjen nga Koxhaxhiku,[2] shtëpia e të cilëve është meremetuar dhe i është vënë një shtëpi përkujtimore.[3] Ai mendohet të jetë me prejardhje vendase: shqiptar ose sllav nga disa studiues si Andrew Mango, Lou Giaffo, Ernst Jaeckh, etj.[4][5][6] Gazetari dhe miku i ngushtë i Ataturkut, Falih Rıfkı Atay, pohoi se paraardhësit e Ataturkut erdhën në Selaniku nga Söke në provincën Provinca Ajdën të Anadollit.[7][8] Sipas historianëve të tjerë si Vamik D. Volkan, Norman Itzkowitz, Hasan İzzettin Dinamo, etj.: Paraardhësit e Ali Rıza ishin turq, përfundimisht me prejardhje nga Söke në provincën Aydin.[1][9][10][11][12] Megjithatë, nuk ka asnjë provë për të vërtetuar këto pretendime.[13]

Ai punoi si doganier dhe vdiq në vitin 1888 në moshën 49-vjeçare, kur djali i tij ishte 7 vjeç. Në lindjen e Mustafës, Ali Riza vari shpatën e tij në djepin e djalit të tij, duke ia kushtuar shërbimit ushtarak. Më e rëndësishmja, Ali Riza u kujdes që shkollimi më i hershëm i djalit të tij të bëhej në një shkollë moderne laike.[14] Ai la punën e nëpunësit me pagesë të dobët për të filluar një biznes lëndë druri, por banditët i vunë flakën aksioneve pasi i zhvatën para. Ai u përpoq të ribashkohej në shërbimin civil pa sukses. Ai filloi të pinte shumë më pas, gjë që mund të ketë kontribuar në vdekjen e tij të hershme.[15]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 Falih Rıfkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, Betaş, İstanbul, 1984, p. 17. (në turqisht)
  2. ↑ "Census of population and dwellings in Macedonia 2002" (PDF) (në anglisht). fq. 326. Marrë më 1 nëntor 2013.
  3. ↑ "Memorial house of Ataturk in Kodžadžik" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 2016-03-06. Marrë më 2019-09-23.
  4. ↑ Jackh, Ernest, The Rising Crescent, (Goemaere Press, 2007), p. 31, Turkish mother and Albanian father
  5. ↑ Isaac Frederick Marcosson, Turbulent years, Ayer Publishing, 1969, p. 144.
  6. ↑ Richmond, Yale, From Da to Yes: understanding the East Europeans, (Intercultural Press Inc., 1995), 212.
  7. ↑ Falih Rıfkı Atay, Çankaya: Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar, Betaş, İstanbul, 1984, p. 17. (në turqisht)
  8. ↑ Vamık D. Volkan, Norman Itzkowitz, Ölümsüz Atatürk (Immortal Ataturk), Bağlam Yayınları, 1998, ISBN 975-7696-97-8, p. 37, dipnote no. 6 (Atay, 1980, s. 17).
  9. ↑ Cunbur, Müjgân. Türk dünyası edebiyatçıları ansiklopedisi, 2. cilt (2004), Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı: "Babası Ali Rıza Efendi (doğ. 1839), annesi Zübeyde Hanımdır, baba dedesi Hafız Ahmet Efendi, 14–15. yy.da Anadolu'dan göç ederek Makedonya'ya yerleşen Kocacık Yörüklerindendir."
  10. ↑ Kartal, Numan. Atatürk ve Kocacık Türkleri (2002), T.C. Kültür Bakanlığı: "Aile Selânik'e Manastır ilinin Debrei Bâlâ sancağına bağlı Kocacık bucağından gelmişti. Ali Rıza Efendi'nin doğum yeri olan Kocacık bucağı halkı da Anadolu'dan gitme ve tamamıyla Türk, Müslüman Oğuzların Türkmen boylarındandırlar."
  11. ↑ Dinamo, Hasan İzzettin.Kutsal isyan: Millî Kurtuluş savaşı'nın gerçek hikâyesi, 2. cilt (1986), Tekin Yayınevi.
  12. ↑ Mustafa Kemal Atatürk – memorial museum in village Kodzadzik in Municipality Centar Zupa Arkivuar 4 nëntor 2014 tek Wayback Machine.
  13. ↑ Andrew Mango Atatürk: The Biography of the Founder of Modern Turkey, Overlook Press, 2002, ISBN 978-1-58567-334-6, p. 25; p.27. "Feyzullah's family is said to have come from the country near Vodina (now Edessa in western Greek Macedonia). The surname Sofuzade, meaning 'son of a pious man', suggests that the ancestors of Zübeyde and Ali Rıza had a similar background. Cemil Bozok, son of Salih Bozok, who was a distant cousin of Atatürk and, later, his ADC, claims to have been related to both Ali Rıza's and Zübeyde's families. This would mean that the families of Atatürk's parents were interrelated. Cemil Bozok also notes that his paternal grandfather, Safer Efendi, was of Albanian origin. This may have a bearing on the vexed question of Atatürk's ethnic origin. Atatürk's parents and relatives all used Turkish as their mother tongue. This suggests that some at least of their ancestors had originally come from Turkey, since local Muslims of Albanian and Slav origin who had no ethnic connection with Turkey spoke Albanian, Serbo-Croat or Bulgarian, at least so long as they remained in their native land., But in looks Ataturk resembled local Albanians and Slavs.[...] But there is no evidence that either Ali Riza or Zübeyde was descended from such Turkish nomads." page 28; "It is much more likely that Atatürk inherited his looks from his Balkan ancestors.[...] But Albanians and Slavs are likely to have figured among his ancestors."
  14. ↑ Ataturk Rebirth of a nation Lord Kinross
  15. ↑ Atatutk The rebirth of a nation Lord Kinross
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Ali_Riza_Efendiu&oldid=2852233"