Amortizatori
Një amortizator është një pajisje mekanike ose hidraulike e projektuar për të thithur dhe lagur impulset e goditjeve. Ai e bën këtë duke shndërruar energjinë kinetike të goditjeve në një formë tjetër energjie (zakonisht nxehtësi) e cila më pas shpërndahet. Shumica e amortizatorëve janë një formë e dashpotit (një amortizator që i reziston lëvizjes nëpërmjet fërkimit viskoz).
Përshkrim
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Amortizatorët pneumatikë dhe hidraulikë përdoren së bashku me jastëkë dhe susta. Një amortizator automobilistik përmban valvola kontrolli me sustë dhe vrima për të kontrolluar rrjedhën e vajit përmes një pistoni të brendshëm (shih më poshtë).
Një konsideratë për projektimin, kur projektohet ose zgjidhet një amortizator, është se ku do të shkojë kjo energji. Në shumicën e amortizatorëve, energjia shndërrohet në nxehtësi brenda lëngut viskoz. Në cilindrat hidraulikë, lëngu hidraulik nxehet, ndërsa në cilindrat e ajrit, ajri i nxehtë zakonisht nxirret në atmosferë. Në llojet e tjera të amortizatorëve, siç janë llojet elektromagnetike, energjia e shpërndarë mund të ruhet dhe të përdoret më vonë. Në terma të përgjithshëm, amortizatorët ndihmojnë në amortizimin e automjeteve në rrugë të pabarabarta dhe mbajnë rrotat në kontakt me tokën.
Pezullimi i automjetit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në një automjet, amortizatorët zvogëlojnë efektin e lëvizjes në terren të ashpër, duke çuar në përmirësimin e cilësisë së ngasjes dhe manovrimit të automjetit. Ndërsa amortizatorët shërbejnë për të kufizuar lëvizjen e tepërt të pezullimit, qëllimi i tyre kryesor është të lagin luhatjet e sustave. Amortizatorët përdorin valvula të vajit dhe gazrave për të thithur energjinë e tepërt nga sustat. Shkalla e sustave zgjidhet nga prodhuesi bazuar në peshën e automjetit, të ngarkuar dhe të shkarkuar. Disa njerëz përdorin amortizatorë për të modifikuar shkallën e sustave, por ky nuk është përdorimi i saktë. Së bashku me histerezën në vetë gomën, ato lagin energjinë e ruajtur në lëvizjen e peshës së pa sustë lart e poshtë. Amortizimi efektiv i kërcimit të rrotës mund të kërkojë akordimin e amortizatorëve në një rezistencë optimale.
Amortizatorët me bazë sustë zakonisht përdorin susta spirale ose susta me gjethe, megjithëse shufrat rrotulluese përdoren edhe në amortizatorët rrotullues. Megjithatë, vetëm sustat ideale nuk janë amortizues, pasi sustat vetëm ruajnë dhe nuk shpërndajnë ose thithin energji. Automjetet zakonisht përdorin si amortizues hidraulikë ashtu edhe susta ose shufra rrotulluese. Në këtë kombinim, "amortizator" i referohet konkretisht pistonit hidraulik që thith dhe shpërndan dridhjet. Tani, sistemet e pezullimit të përbërë përdoren kryesisht në automjetet me 2 rrota dhe gjithashtu amortizatorët me gjethe përbëhen nga material kompozit në automjetet me 4 rrota.
Ndërtimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lloji më i zakonshëm është një amortizator hidraulik i cili përdor një piston me vrima të vogla të montuara në një bosht, një trup cilindrik dhe një dhomë të mbushur me vaj dhe është ndërtuar si një pult tipik. Një stil më i avancuar përdor një seksion shtesë të gazit të kompresuar të ndarë nga vaji me një piston të ngurtë që lëviz lirshëm brenda cilindrit ose një cilindër më të vogël, të veçantë në një orientim të lidhur me dhomën kryesore. Seksioni i mbushur me gaz përmban gaz azoti të dehidratuar në presion të lartë (zakonisht 500psi) i cili vepron për të kompresuar vajin për të parandaluar shkumëzimin nga ajri i tretur/i futur. Ndërtimi kërkon një ekuilibër karakteristikash për aplikime të ndryshme siç janë dizajni i pistonit dhe galeritë e anashkalimit të vajit, viskoziteti i vajit hidraulik, diametri i cilindrit dhe gjatësia e kompresimit, presioni i ngarkesës së gazit dhe madhësia e dhomës, dhe mbështetëse të ndryshme montimi ose lidhje strukturore të jashtme. Ndërsa teknologjia përparon, kanë dalë lloje të tjera të amortizatorëve: vaj/ajër i rregullueshëm, rezistencë magnetike fikse dhe lloje të akordueshme me rrymë vorbull.