Andor Lilienthal
 Lilienthal në Olimpiadën e Torinos 2006 | |
| Personal information | |
|---|---|
| Born | Andor Arnoldovich Lilienthal 5 maj 1911 |
| Died | 8 maj 2010 (99 vjeç) |
| Chess career | |
| Vendi | Hungaria Bashkimi Sovjetik |
| Titulli | Mjeshtër i madh (1950) |
| Vlerësimi më i lartë | 2450 (korrik 1971) |
Andor (André, Andre, Andrei) Arnoldovich Lilienthal[1][2] (5 maj 1911 – 8 maj 2010) ishte një shahist hungarez dhe sovjetik. Në karrierën e tij të gjatë, ai luajti kundër dhjetë kampionëve botërorë meshkuj dhe femra, duke mposhtur Emanuel Lasker, José Raúl Capablanca, Alexander Alekhine, Max Euwe, Mikhail Botvinnik, Vasily Smyslov, dhe Vera Menchik.[3]
Në kohën e vdekjes së tij, ai ishte mjeshtri i madh më i vjetër i gjallë (që atëherë u tejkalua nga Yuri Averbakh) dhe personi i fundit mbijetues nga grupi origjinal i mjeshtrave të mëdhenj të cilëve iu dha titulli nga FIDE në vitin 1950.
Biografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lilienthal, me prejardhje jehude, lindi në Moskë, Perandoria Ruse, dhe u transferua në Hungari në moshën dy vjeç.[4][5] Ai luajti për Hungarinë në tre Olimpiada Shahu: Folkestone 1933 (duke shënuar +7−0=6 si rezervë, lojtari i pestë në ekip), Varshavë 1935 (duke shënuar +11−0=8 në tabelën e dytë) dhe Stokholm 1937 (duke shënuar +9−2=6 në tabelën e parë, duke e çuar ekipin e tij drejt medaljes së argjendtë).[6] Ai fitoi medaljen individuale të artë për tabelën e tij (rezervë dhe tabelën e dytë, përkatësisht) në Olimpiadat e viteve 1933 dhe 1935, dhe pati rezultatin e katërt më të mirë në tabelën e parë në vitin 1937.[8] Rezultati i tij i përgjithshëm në Olimpiada ishte 75.51%.[7]
Duke emigruar në Bashkimin Sovjetik në vitin 1935, Lilienthal u bë qytetar sovjetik në vitin 1939.[4] Ai luajti tetë herë në Kampionatin e Shahut të BRSS-së.[8] Rezultati i tij më i mirë erdhi në kampionatin e vitit 1940, kur u barazua në vendin e parë me Igor Bondarevsky, përpara Smyslov, Paul Keres, Isaac Boleslavsky, Botvinnik dhe 14 lojtarëve të tjerë.[9] Ai u kualifikua për Turneun e Kandidatëve një herë, në vitin 1948.[7]
Nga viti 1951 deri në vitin 1960 ai ishte trajneri i Tigran Petrosian.[3] Lilienthal filloi një miqësi me Vasily Smyslov në vitin 1938 dhe ishte ndihmësi i Smyslov në ndeshjet e tij të kampionatit botëror kundër Botvinnik.[3] Ai u tërhoq nga turneu në vitin 1965 dhe u kthye në Hungari në vitin 1976.[4] Turneu i tij i fundit ishte Zamárdi 1980, ku ai përfundoi i gjashti në grupin B, duke shënuar +3−1=11.[10]
Lilienthal mbeti i përfshirë aktivisht në botën e shahut deri në dekadën e tij të nëntë. Ai vdiq më 8 maj 2010, në moshën 99 vjeç. U raportua se ai kishte qenë i sëmurë për njëfarë kohe.[11] Në kohën e vdekjes së tij, ai ishte mjeshtri i madh më i vjetër që jetonte.
Sipas Boris Spassky, Bobby Fischer miratoi vetëm tre shahistë që mund të mbanin arkivolin e tij në funeralin e tij: Andor Lilienthal, Lajos Portisch, dhe Boris Spassky.[12]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ George Négyesi (editor), Champions' Friend, Friendship's Champion: Lilienthal's Hundred Best Games, Caissa Chess Books, 2001, p. 18.
- ↑ Reuben Fine, The World's Great Chess Games, Dover Publications, 1983, p. 216. ISBN 0-486-24512-8.
- 1 2 3 Slobodan Adzic, He Has Beaten Lasker, Capablanca, Alekhine as well as Old Age!, ChessBase News, May 30, 2005.
- 1 2 3 David Hooper and Kenneth Whyld, The Oxford Companion to Chess (2nd ed. 1992), Oxford University Press, p. 226. ISBN 0-19-866164-9.
- ↑ Négyesi, p. 11.
- ↑ Árpád Főldeák Chess Olympiads 1927–1968, Dover Publications, 1979, pp. 91, 110, 143. ISBN 0-486-23733-8.
- 1 2 Négyesi, p. 15.
- ↑ Bernard Cafferty and Mark Taimanov, The Soviet Championships, Cadogan Chess Books, 1998, pp. 41, 48, 52, 56, 59, 62, 67, 81. ISBN 1-85744-201-6.
- ↑ Cafferty and Taimanov, p. 48.
- ↑ Négyesi, p. 233.
- ↑ "Elhunyt Lilienthal Andor | Hirzóna" (në hungarisht). Arkivuar nga origjinali më 2010-05-13. Marrë më 2010-06-07.
- ↑ [https://www.chess.com/blog/Spektrowski/boris-spassky-2016-interview "Boris Spassky 2016 interview". 9 qershor 2016.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Andor Lilienthal profili dhe lojërat në Chessgames.com
- Gorodin, Dmitry (2002). Andor Lilienthal and His Contribution to the History of Modern Chess. Chesscafe.com.
- Anzikeev, Vladimir. The Last of the Chess Mohicans, 64, May 2006
- Winter, Edward, Chess Note 6569, A. Lilienthal. Photographs of Lilienthal from the collection of Edward Winter. Chesshistory.com.