Arkitektura Merovinge

Katedralja e Saint-Léonce në Fréjus

Arkitektura Merovinge do të zhvillohej në territoret evropiane të qeverisura nga frankët midis shekullit të V dhe të VIII Gali dhe Galinë Belge të lashta; emri rrjedh nga merovingët, një dinasti mbretërore Mesjetës së Hershme që do të niste me Meroveun rreth vitit 450 dhe do të përfundonte me dëbimin e të fundit, Kilderikut të III në vitin 751, për ti hapur rrugë në vijim Karolingëve me Pepin të Shkurtrin.

Klodoveu I gjatë sundimit të tij (481-511) do të bashkonte një territor të madh nën kontrollin e tij dhe do të zgjidhte besim e krishterë, duke u pagëzuar në prag të shekullit të VI (më 496 ose më 506). Qoftë ai qoftë pasuesit e tij do të ngrinin ndërtesa të reja, mbi të gjitha manastire, që do të shërbenin si qendra kulturore, por edhe mbi të gjitha, si baza për rrezatimin e pushtetit qendror.

Pagëzimorja e Saint-Jean të Poitiers

Shembujt e mbijetuar nuk janë të shumtë, si në përgjithësi për të gjithë Arkitekturën e Mesjetës së Hershme, por domethënëse. Sot, megjithë rimodelimet të pjesës më të madhe të strukturave, njihen karakteristikat kryesore mbi të gjitha falë arkeologjisë. Arkitektura Merovinge pasqyron vazhdimësinë e traditës arkitekturore romake, veçanërisht me plan bazilikor. Planimetria e kishave shpesh rimerr atë të bazilikave civile romake dhe të bazilikave të para të krishtera, me ndikime të arkitekturës bashkëkohës të Perandorisë Romake Lindore, mbi të gjitha siriane dhe armene.

Në pjesën lindore të mbretërisë franke arkitektura shpesh ishte prej druri, ndërsa përdorimi i gurit ishte më i zakonshëm në pjesën perëndimore dhe jugore. Fiset gjermanike, nga ana tjetër, kishin aftësi ndërtimore kryesisht në dru, gjë që i bënte shumë nga ndërtimet e tyre tu ngjanin kishave Stavkirke të Skandinavisë.

Gregori i Tursit te Historia Francorum përshkruan Bazilikën e Shën Martinit në Tours, e ndërtuar nga Shën Perpeti, peshkop midis viteve 460 dhe 490, tashmë e shkatërruar në Periudhën e Gregorit: e dekoruar nga 120 kolona mermeri dhe nga mozaike, kishte kulla në krahun lindor.

Një element tipik i Arkitekturës Merovinge, ndoshte me origjinë pikërisht nga Toursi, është prania e sarkofagut ose relikuarit të shenjtit të adhuruar në faltoret e vendosura në pozicion të ngritur brenda altarit, ndoshta në absidë, në mënyrë që të ishte e dukshme për besimtarët. Midis veprave të tjera të mëdha të periudhës, sot të humbura nga rindërtimet pasuese, janë Abacia e Saint-Denis në Paris, Kisha e Sankt Gereonit në Këln dhe Abacia e Saint-Germain-des-Prés, po në Paris, të përshkruara si të zbukuruara në mënyrë madhështore.

Midis ndërtesave të mbijetuara ka ndërtesa më të vogla dhe modeste, mbi të gjitha pagëzimore. Tre pagëzimore me baza tetëkëndore gjenden në Aix-en-Provence, Riez dhe Fréjus, secila e mbuluar nga një kupolë e mbajtur nga shtylla, që përngjasojnë për shembull Kishën e Shën Gjergjitë në Ezra'a të Sirisë.

Ndërsa shembujt poitevinë janë të ndryshëm, si Pagëzimorja e Saint Jean në Poitiers (shekulli VI-VII), që ka formë drejtkëndore me tre absida dhe ruan, ndër të tjera, kapitelet origjinale prej mermeri.

Disa kripta kanë mbijetuar deri në ditët e sotme: në Bazilikën e Saint-Seurin në Bordo, në Kishën e Saint-Laurent në Grenoble dhe në Abacinë e Notre-Dame de Jouarre. Ato patën një rol të rëndësishëm sepse ruanin mbetjet fundore të shenjtëve, sende adhurimi të posaçëm.

• Shembuj të Arkitekturës Merovinge
• 
  Pagëzimorja e Aix-en-Provence
• 
  Pagëzimorja e Fréjus-it
• 
  Pagëzimorja e Venasque
• 
  Pagëzimorja e Saint Jean në Poitiers
• 
  Kripta e Saint-Laurent në Grenoble
• 
  Kripta e Saint-Seurin në Bordo

Shiko gjithashtu

• Arti dhe Arkitektura Merovinge
• Dinastia Merovinge
• Frankët
• Historia e Francës
• Arti paleokristian
• Arkitektura Paleokristiane
• Arti i Dyndjeve Barbare
• Arkitektura Franceze
• Arti Ravenas
• Monumentet paleokristiane të Ravenës
• Arkitektura Mesjetare Skandinave
• Periudhat në historinë e artit perëndimor
• Dyndjet Barbare
• Mbretëritë Barbare
• Bizhuteritë e lashta romake
• Arti Mesjetar
• Arkitektura Mesjetare
• Arti dhe Arkitektura Para-Romanike
• Arkitektura Para-Romanike
• Arti Anglo-Sakson
• Arkitektura Anglo-Saksone
• Arti dhe Arkitektura Visigote
• Arkitektura Para-Romanike
• Arti dhe Arkitektura Para-Romanike Iberike
• Arkitektura Visigote
• Arti dhe arkitektura mozarabe
• Arti dhe Arkitektura e Repoblación
• Arkitektura Asturiane
• Arti Karoling
• Arkitektura Karolinge
• Rilindja Karolinge
• Arti Viking
• Arti Otonian
• Arkitektura Otoniane
• Rilindja Otoniane
• Rilindja e shekullit të XI
• Rilindja e shekullit të XII
• Rilindjet Mesjetare
• Arti Longobard
• Arkitektura Longobarde
• Skulptura Longobarde
• Piktura Longobarde
• Argjendaria Longobarde
• Varangianët
• Anijet Mesjetare
• Luftërat Avaro-Bizantine
• Romaniku i Parë
• Arti Romanik
• Arti gotik
• Arkitektura e Skocisë në Periudhën Romake
• Bota Greko-Romake
• Arti mesjetar në Shqipëri
• Gjermanikët
• Lista e fiseve të hershme gjermanike
• Longobardët
• Lista e mbretërve frankë
• Gotët
• Visigotët
• Ostrogotët
• Vandalët
• Teutonët
• Skithët
• Arti romak
• Rënia e Perandorisë Romake Perëndimore
• Arkitektura Romake
• Arti Arkaik Romak
• Arti Romak Plebe
• Arti romak
• Beteja e Pyllit Teutoburg
• Burgus
• Cannaba
• Castellum
• Castra
• Vardariotai
• Domus
• Goto-grekët
• Kolonia Romake
• Kopshtet romake
• Kultura e Romës së lashtë
• Llaçi romak
• Masakra e Latinëve
• Plaçkitja Vandale e Romës
• Plaçkitja Visigote e Romës
• Portretizimi Romak
• Prokopi i Çezaresë
• Romanitas
• Romanizimi (kulturor)
• Shtëpia Romake
• Skulptura Romake
• Tempulli Romak
• Ura romake
• Urbanistika Romake

Bibliografia

• Adorno, Piero (1992). "L'Alto Medioevo". L'arte italiana (në italisht). Vëll. 1.II. Firence: D'Anna. fq. 558–579.
• Fernando De Olaguer-Feliú Alonso (1998). "Las artes del metal". Arte medieval español hasta el año Mil (në spanjisht). Encuentro. fq. 130–140. ISBN 978-84-7490488-8.
• i Altet, Xavier Barral (1994). Bertelli, Carlo (red.). La pittura in Italia: Volume 9 – L'Altomedioevo (në italisht). Milano: Electa. ISBN 978-88-435-3978-9.
• Peter Anker; Aron Andersson (1968). L’art scandinave. La nuit des temps (në frëngjisht). Përkthyer nga Norbert Vaillant. Zodiaque.
• Maria Giovanna Arcamone (1984). Giovanni Pugliese Carratelli (red.). Magistra barbaritas, i barbari in Italia (në italisht). Milano: Libri Scheiwiller. ISBN 978-88-7644018-2.
• Arslan, E. A. (1996). "Longobardi". Enciclopedia dell'Arte Medievale (në italisht). Vëll. 7. Romë: Istituto della Enciclopedia Italiana.
• V. I. Atroshenko; Judith Collins (1985). The Origins of the Romanesque (në anglisht). Londër: Lund Humphries. ISBN 0-85331-487-X.
• George Bain (1973). Celtic Art: The Methods of Construction (në anglisht). Dover Publications, inc. ISBN 0-486-22923-8.
• Emilio Barnechea; Antonio Fernández; Juan R. Haro; Juan Haro Sabater (1988). Historia del arte (në spanjisht). Vicens Vives. ISBN 978-84-316-1780-6.
• Beatus (2005). Commentaires sur l’Apocalypse (në frëngjisht) – nëpërmjet Gallica.bnf.fr.
• Bede i Venerueshmi (1843). "III. The Lives of the Holy Abbots of Wearmouth and Jarrow". përmbledhur nga John Allen Gilles (red.). The Bibliographical Writings and Letters of Venerable Bede (në anglisht). Vëll. II. James Bohn. fq. 83–102.
• Henry Adams Bellows, red. (1936). The Poetic Edda (në anglisht). Princeton University Press.
• Carlo Bertelli (2001). "I cicli pittorici e gli stucchi della basilica di San Salvatore". përmbledhur nga Renata Stradiotti (red.). San Salvatore - Santa Giulia a Brescia. Il monastero nella storia (në italisht). Milano: Skira. fq. 84.
• F. Betti (1996). "LIUTPRANDO". Enciclopedia dell'Arte Medievale (në italisht). Istituto dell’Enciclopedia Italiana.
• Boltin, Lee, red. (1977). Treasures of Early Irish Art, 1500 B.C. to 1500 A.D.: From the Collections of the National Museum of Ireland (në anglisht). Royal Irish Academy, Trinity College, Dublin, Metropolitan Museum of Art. ISBN 0-87099-164-7.
• A. C. Bouman (1965). "The Franks Casket". Neophilologus (në anglisht). 3: 241–249.
• Emma C. Bunker; Bruce Chatwin; Ann Elizabeth Farkas (1970). Animal Style Art from East to West (në anglisht). Asia Society.
• Bunker, Emma C. (2002). Nomadic Art of the Eastern Eurasian Steppes: the Eugene V. Thaw and Other New York Collections (në anglisht). New York: The Metropolitan Museum of Art. ISBN 978-030009688-0.
• G. Bertelli Buquicchio (1992). "Benevento". Enciclopedia dell'Arte Medievale (në italisht). Romë: Istituto Italiano dell'Enciclopedia.
• Alejandro Villa Castillo (27 nëntor 2017). "Tallares escultóricos itinerantes en el Altomedievo hispano: el llamado "Grupo Mozárabe Leonés"". Arqueología y Territorio Medieval (në spanjisht) (24): 151–184. doi:10.17561/aytm.v24i0.5. ISSN 2386-5423. Marrë më 7 janar 2024.
• Pascale Chevalier (2020). "30. Merovingian Religious Architecture: Some New Reflections". përmbledhur nga Bonnie Effros; Isabel Moreira (red.). The Oxford Handbook of the Merovingian World (në anglisht). Oxford University Press. fq. 657–692. ISBN 978-0-19-023418-8.
• Javier Caballero Chica (13 dhjetor 2017). "Santiago de Peñalba y los influjos Hispano-Musulmanes" (PDF). ProMonumenta: Revista de la Asociación de Amigos del Patrimonio Cultural de León (në spanjisht). XIV: 72–80. Marrë më 7 janar 2024.
• Nicola Coldstream (2002). Medieval Architecture. Oxford History of Art (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-284276-3.
• James Stevens Curl; Jane Turner (29 maj 2018). "Merovingian architecture". A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture (në anglisht). Marrë më 31 dhjetor 2025 – nëpërmjet Encyclopedia.com.
• Deborah Mauskopf Deliyannis (2010). Ravenna in Late Antiquity (në anglisht). Kembrixh: Cambridge University Press. ISBN 0-521-83672-7.
• Paul Diakoni (2000). Antonio Zanella (red.). Storia dei Longobardi (në italisht dhe latinisht). Bruno Luiselli. Milano: Biblioteca Universale Rizzoli. ISBN 88-17-16824-6.
• Jerrilynn D. Dodds (1988). "VISIGOTHIC ART". Dictionary of the Middle Ages (në anglisht). Vëll. 12. New York: Sons of Charles Scribner. fq. 465–467. ISBN 978-068418278-0.
• Charles Reginald Dodwell (1993). The Pictorial Arts of the West, 800–1200 (në anglisht). Yale University Press. ISBN 0-300-06493-4.
• Georges Duby (1989). La sculpture, le grand art du Moyen-âge du Ve au XVe siècle (në frëngjisht). Skira. ISBN 2-605-00144-X.
• Nancy Edwards (2023). Life in Early Medieval Wales (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-873321-8.
• Effros, Bonnie (14 qershor 2012). Uncovering the Germanic Past: Merovingian Archaeology in France, 1830–1914 (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-969671-0.
• Camille Enlart (1927) [1919]. Manuel d'archéologie française depuis les temps mérovingiens jusqu'à la Renaissance – Architecture religieuse: Périodes merovingienne, carolingienne et romane (në frëngjisht). Vëll. 1.1. Paris: Éditions Auguste Picard.
• Eric Fernie; Paul Crossley, red. (1990). Medieval Architecture and Its Intellectual Context: Studies in honour of Peter Kidson (në anglisht). The Hambledon Press. ISBN 978-1-85285-034-0.
• Jacques Fontaine (1995). L'art pré-roman hispanique. Nuit des temps (në frëngjisht). Editions zodiaque. ISBN 2-7369-0215-7.
• Joachim E. Gaehde (1989). "Pre-Romanesque Art". Dictionary of the Middle Ages (në anglisht). ISBN 0-684-18276-9.
• J. J. Martín González (1974–1992). Historia del Arte (në spanjisht). Vëll. 1. Gredos. fq. 328.
• González-García, Antonio César; Belmonte, Juan Antonio (1 korrik 2015). "The Orientation of Pre-Romanesque Churches in the Iberian Peninsula". Nexus Network Journal (në anglisht). 17 (2): 353–377. doi:10.1007/s00004-014-0231-7. ISSN 1522-4600. S2CID 253593505.
• Fernando Regueras Grande (2018). "Promotores, clasicismo y estilo en el arte mozárabe leonés". Brigecio: revista de estudios de Benavente y sus tierras (në spanjisht) (28): 27–45. ISSN 1697-5804. Marrë më 7 janar 2024.
• Gregory, Timothy (2010). A History of Byzantium (në anglisht). Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-8471-7.
• Louis Grodecki; Florantine Münther (1973). Le siècle de l’an mil. Univers des formes (në frëngjisht). Paris: Gallimard. ISBN 2-07-010785-X.
• James Harpur; Elizabeth M. Hallam (1995). "The Iberian Crucible". Secrets of Middle Ages (në anglisht). Konecky & Konecky. fq. 22–29. ISBN 978-156852307-1.
• Arthur Haseloff (1971). Pre-Romanesque Sculpture in Italy (në anglisht). Hacker Art Book. ISBN 978-087817043-2.
• Günther Haseloff (1979). Kunststile des frühen Mittelalters – Völkerwanderungs – und Merowingerzeit (në gjermanisht). Funden des Württembergischen Landesmuseums Stuttgart Hrsg. vom Württembergischen Lendesmuseum.
• Lotte Hedeager (2000). "Migration Period Europe: The Formation of a Political Mentality". përmbledhur nga Frans Theuws; Janet Laughland Nelson (red.). Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages (në anglisht). Brill. fq. 15–58. ISBN 978-90-04-10902-5.
• J. N. Hillgarth (2009). The Visigoths in History and Legend (në anglisht). Pontifical Institute of Medieval Studies. ISBN 978-088844166-9.
• Hugh Honour; John Fleming (1982). A World History of Art (në anglisht). Macmillan. ISBN 0-333-37185-2.
• Hourihane, Colum, red. (2012). "Visigothic art". The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture (në anglisht). Vëll. 6. Stave to Zyvele. Oksford: Oxford University Press. fq. 316-318. ISBN 978-0-19-539536-5. Marrë më 13 korrik 2025.
• Jean Hubert; Jean Porcher (1968). L'Empire carolingien (në frëngjisht). Gallimard.
• Jean Hubert; Jean Porcher; Wolfgang Fritz Volbach (1980). L'Europa delle invasioni barbariche (në italisht). Milano: Rizzoli editore. ISBN 978-881729012-8.
• Werner Jacobsen (tetor 1997). "Saints' Tombs in Frankish Church Architecture". Speculum (në anglisht). 72 (4): 1107–1143.
• Wilfred Koch; Waldemar Baraniewski (2013). Style w architekturze: arcydzieła budownictwa europejskiego od antyku po czasy współczesne (në polonisht). Świat Książki. ISBN 978-83-7943007-9.
• Lomartire, Saverio. Commacini e "marmorarii". Temi e tecniche della scultura nella Langobardia maior tra VII e VIII secolo (në italisht). Marrë më 28 maj 2021 – nëpërmjet Academia.edu.
• Domingo Magaña, J. A. (2015). The Use of Marble in Hispanic Visigothic Architectural Decoration. Interdisciplinary Studies on Ancient Stone: ASMOSIA X: Proceedings of the Tenth International Conference of ASMOSIA, Association for the Study of Marble & Other Stones in Antiquity, Rome, 21-26 May 2012 (në anglisht). L’Erma di Bretschneider. fq. 527–535.
• John Manley; Stephen Grenter; Fiona Gale, red. (1991). The Archaeology of Clwyd (në anglisht). Clwyd County Council. ISBN 978-090444942-6.
• De Marco, Pasquale (2025). "The Iberian Crucible: The Visigothic Legacy". The Iberian Chronicle (në anglisht). Marrë më 13 korrik 2025 – nëpërmjet Google Books.
• De Marco, Pasquale (2025). Gathering History: The Globe’s Chronicle (në anglisht). Amazon Digital Services LLC - Kdp. ISBN 979-828513403-9. Marrë më 3 janar 2025.
• Diego Marin (1969). La Civilizacion Espanola (në spanjisht). New York: Holt, Rinehart and Winston. fq. 34–47.
• Lara Nebreda Martín (2018). "AEHTAM 29: La arqueta del obispo Arias de la catedral de Oviedo". Boletín del Archivo Epigráfico (në spanjisht). 1 (1). Archivo Epigráfico de Hispania: 53–58. ISSN 2603-9117.
• H. E. del Medico (1943). "La mosaïque de l'abside orientale de Germigny-des-Prés (Loiret)". Monuments et mémoires de la Fondation Eugène Piot (në frëngjisht). 36 (1): 81–84.
• Charles B. McClendon (2005). The Origins of Medieval Architecture: Building in Europe, A.D. 600–900 (në anglisht). Yale University Press. ISBN 978-0-300-10688-6.
• John P. McKay; Bennett D. Hill; John Buckler (2006). A History of Western Society (në anglisht). Houghton Mifflin. ISBN 978-061852266-8.
• Gerli E. Michael; David Raizman (2003). "Visigoths to the Muslim Invasion". Routledge Revivals: Medieval Iberia (në anglisht). New York: Routledge Encyclopedias of the Middle Ages. fq. 586–711. ISBN 978-0-203-95364-8.
• Rexford Newcomb (1932). Outlines of the History of Architecture: Medieval Architecture (në anglisht). Edwards Brothers, Inc.
• Carl Nordenfalk (1988). L’enluminure au Moyen-Âge (në frëngjisht). Skira. ISBN 2-605-00120-2.
• Otto Pächt (1986). Book Illumination in the Middle Ages (në anglisht). Harey Miller Publishers. ISBN 0-19-921060-8.
• Ivo Petricioli (1999). "Sculpture from the 8th to the 12th Century". përmbledhur nga Ivan Supičić (red.). Croatia in the Early Middle Ages: A Cultural Survey (në anglisht). Philip Wilson Publishers, AGM & HAZU. fq. 475–492. ISBN 085667499-0.
• José Pijoan (1978). History of Art. World Art (në anglisht). Pragë: Odeon.
• Henri Pirenne (2001). Mohamemd and Charlemagne (në anglisht). Courier Corporation. ISBN 978-048642011-0.
• Arthur Kingsley Porter (1909). Medieval Architecture: Its Origins and Development, with Lists of Monuments and Bibliographies (në anglisht). Vëll. 1. Baker and Taylor Company.
• Maurice Prou (1914). "Chancel carolingien orné d'entrelacs à Schænnis (canton de Vaux)". Mémoires de l’Institut national de France (në frëngjisht). 39 (1): 123–138.
• Piotr Jennel Reyes (1998). L’art du Haut Moyen-Âge – L’art européen du VIe au IXe siècle (në frëngjisht). Pochothèque. ISBN 2-253-13056-7.
• Pierre Riché (1994). L'Empire carolingien. La vie quotidienne (në frëngjisht). Hachette.
• Sánchez-Pardo, José C.; Blanco-Rotea, Rebeca; Sanjurjo-Sánchez, Jorge (gusht 2017). "The Church of Santa Comba de Bande and Early Medieval Iberian Architecture: New Chronological Results". Antiquity (në anglisht). 91 (358): 1011–1026. doi:10.15184/aqy.2017.83. ISSN 0003-598X. S2CID 164322469.
• Jose Maria De Azcárate Ristori; Alfonso E. Pérez Sánchez; Juan A. Ramírez Domínquez (1986). Historia del arte (në spanjisht). Anaya. ISBN 978-84-7254311-9.
• Howard Saalman (1962). Medieval Architecture: European Architecture: 600–1200 (në anglisht). G. Braziller. ISBN 978-080760336-9. {{cite book}}: Mospërputhje ISBN / Datë (Ndihmë!)
• Christian Sapin (2000). "Pre-Romanesque Art". përmbledhur nga André Vauchez; Michael Lapidge (red.). Encyclopedia of the Middle Ages (në anglisht). Vëll. 1. Përkthyer nga Adrian Walford. Richard Barrie Dobson. Fitzroy Dearborn Publishers. fq. 1182. ISBN 978-157958282-1.
• George Gilbert Scott (1879). "Lecture II: Sketch of the Rise of Mediæval Architecture". Lectures on the Rise and Development of Mediæval Architecture (në anglisht). Vëll. 1. John Murray. fq. 37–68.
• Valentin V. Sedov (1995). Slavs in the Early Middle Ages (në anglisht). Përkthyer nga N. Lopatin. Archaelogy. Arkivuar nga origjinali më 11 nëntor 2013.
• Piotr Skubiszewski (1998). L'art du Haut Moyen Âge: L'art européen du VIe au IXe siècle (në frëngjisht). Paris: Livre de Poche. ISBN 978-2-253-13056-7.
• Bradley Smith (1971). "Spain: A History". Art (në anglisht). Garden City, NJ: Doubleday & Company. fq. 52–56.
• Roger A. Stalley (1999). Early Medieval Architecture. Oxford History of Art (në anglisht). Oxford University Press. ISBN 978-0-19-284223-7.
• Stowe, George B. (1995). Kibler, William; Zinn, Grover A. (red.). Medieval France: An Encyclopedia (në anglisht). Garland. ISBN 978-082404444-2.
• Amelio Tagliaferri (1959). "ll Pavone del Museo Cristiano di Brescia". Miscellanea di Studi bresciani sull'Altomedioevo (në italisht). Bresha: Comitato bresciano per l'VIII Congresso Internazionale dell'arte dell'Altomedioevo. fq. 55–71.
• Amelio Tagliaferri; M. Brozzi (1961). Arte Longobarda. La scultura figurativa su marmo e su metallo (në italisht). Cividale. fq. 183.
• Amelio Tagliaferri (1960–1961). "Aspetti e rapporti di scultura barbarica nei ducati longobardi del Friuli e della Lombardia". Memorie Storiche Forogiuliesi (në italisht). Vëll. XLIV. Udine: Deputazione di Storia Patria per il Friuli. fq. 97–111.
• Blas Taracena (1947). "Ars Hispaniae: Historia Universal del Arte Hispanico". Arte Romana, Arte Cristã Primitiva, Arte Visigótica, Arte Asturiana (në anglisht). Vëll. 2. Madrid: Plus-Ultra. fq. 225–250.
• Tănase, Daniela (23 nëntor 2020) [2010]. "7.2: Ornamental Styles and Decorative Motifs of Germanic Origin". Craftsmen and Jewelers in the Middle and Lower Danube Region (6th to 7th Centuries). East Central and Eastern Europe in the Middle Ages, 450-1450, volume 67 (në anglisht). Leiden: Brill. fq. 209. ISBN 978-90-0443693-0. Marrë më 18 qershor 2025.
• Frans Theuws; Janet L. Nelson (2000). Rituals of Power: From Late Antiquity to the Early Middle Ages (në anglisht). Brill. ISBN 978-90-0410902-5.
• Malcolm Todd (1996). The Early Germans (në anglisht). Wiley. ISBN 978-063119904-5.
• Luigina Tomay (2009). Gabriella D'Henry; Chiara Lambert (red.). Benevento longobarda: dinamiche insediative e processi di trasformazione (PDF). Il popolo dei Longobardi meridionali: testimonianze storiche e monumentali (në italisht). Salerno: Gruppo Archeologico Salernitano. fq. 119–151.
• Isidro Gonzalo Bango Torviso (2001). Arte prerrománico hispano: El arte en la España cristiana de los siglos VI al XI. Summa Artis: Historia General del Arte (në spanjisht). Vëll. VIII. Espasa Calpe. ISBN 978-84-2398732-0.
• J. M. Wallace-Hadrill (1982). The Long-Haired Kings (në anglisht). Toronto: University of Toronte Press. ISBN 0-8020-6500-7.
• Ingo F. Walter; Norbert Wolf (2005). Codices Illustres: The World’s Most Famous Illuminated Manuscripts, 400 to 1600 (në anglisht). Këln: Taschen.
• Martin Werner. "Migration and Hiberno-Saxon Art". Dictionary of the Middle Ages (në anglisht). Vëll. 8. ISBN 0-684-18274-2.
• David M. Wilson (1984). Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century to the Norman Conquest (në anglisht). Thames and Hudson. ISBN 0-87951-976-2.
• Ian Wood (2014). The Merovingian Kingdoms 450–751 (në anglisht). Taylor & Francis. ISBN 978-0-582-49372-8.
• De Vecchi, Pierluigi; Elda Cerchiari Necchi (1991). "Tomo II: I Longobardi in Italia". L'arte nel tempo (në italisht). Vëll. 1. Milano: Bompiani. fq. 311-316. ISBN 88-450-4219-7.
• Pierluigi De Vecchi; Elda Cerchiari (1991). "I Longobardi a Cividale". L’Arte nel tempo (në italisht). Vëll. 1.2. Bompiani. fq. 315–317. ISBN 88-450-4219-7.
• Carol L. Neuman De Vegvar (1990). "The Origin of the Genoels-Elderen Ivories". Gesta (në anglisht). 29: 8–24.
• Manuel Antonio López Villa (2003). "Arquitectura medieval". Arquitectura e historia: cursos de historia de la arquitecura (në spanjisht). Vëll. 1. Universidad Central de Venezuela, Consejo de Desarrollo. fq. 65–102. ISBN 978-98-0002073-9.
• Dudák Vladislav; Pošva Rudolf; Neškudla Bořek (2000). "Vizigótska Architektura". Encyklopedie světové architektury od menhiru k dekonstruktivismu (në polonisht). Baset. fq. 981–982. ISBN 80-86223-08-6.

Lidhje të jashtme

• Arquitectura prerromanica