Arqidioqeza e Shkodër–Pultit
| Katedralja e Shën Shtjefnit në Shkodër | |
| Emri latin | Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis |
| Lloji | Arqidioqezë metropolitane |
| Kisha | Kisha Katolike në Shqipëri |
| Riti | latin |
| Dioqezat sufragane | Lezha, Sapa |
| Arqipeshkvi metropolit | Giovanni Peragine, B. |
| Arqipeshkvij emeritë | Angelo Massafra, O.F.M. |
| Meshtarë | 51, prej tyre 17 dioqezanë dhe 34 rregulltarë |
| Besimtarë për meshtar | 3.636 |
| Rregulltarë | 52 burra, 147 gra |
| Banorë | 311.027 |
| Katolikë | 185.473 (59,6% e totalit) |
| Shteti | Shqipëria |
| Sipërfaqja | 4.113 km² |
| Famulli | 40 |
| Themelimi | shekulli IV |
| Katedralja | Shën Shtjefni |
| Adresa | Kryeipeshkëvi, Sheshi Gjon Pali II, Shkodër, Shqipëria |
| Harta | |
| Harta e arqidioqezës | |
| Faqja zyrtare | www.kishakatolikeshkoder.com |
Arqidioqeza e Shkodër–Pultit (latinisht: Archidioecesis Scodrensis-Pulatensis) është një seli metropolitane e Kishës Katolike në Shqipëri. Në vitin 2023 numëronte 185.473 të pagëzuar mbi 311.027 banorë. Ajo drejtohet nga arqipeshkvi Giovanni Peragine, B.
Territori
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Arqidioqeza përfshin një pjesë të qarkut të Shkodrës, në veriperëndim të Shqipërisë.
Selia arqipeshkvnore është qyteti i Shkodrës, ku ndodhet katedralja e Shën Shtjefnit protomartir.
Territori është i ndarë në 40 famulli.
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ipeshkvi i parë i njohur i Shkodrës ishte Basso (387). Shkodra ishte fillimisht sufragane e Selanikut, i cili ishte selia e primatit të gjithë Ilirikut; por kur Justiniani I e transferoi primatin në Ohër, Shkodra u bë sufragane e saj. Në Mesjetën e hershme (rreth vitit 877) Shkodra ishte sufragane e Dioklesë, ndërsa nga shekulli XI u bë sufragane e arqidioqezës së Tivarit. Nuk njihet asnjë ipeshkëv nga shekulli VII deri në mesin e shekullit XII.
Dioqeza e Pultit u themelua në shekullin IX dhe fillimisht ishte sufragane e arqidioqezës së Dioklesë. Më pas u bë sufragane e arqidioqezës së Selanikut. Nga viti 1340 deri më 1520 ekzistonin dy dioqeza të Pultit, të quajtura përkatësisht Pulti i Madh dhe Pulti i Vogël.
Nga fundi i shekullit XV dioqeza e Shkodrës ra në një periudhë dekadence dhe u konsiderua si dioqezë in partibus infidelium; titulli i saj iu dha Nikollë Lupit, ipeshkëv ndihmës i Trevizos, dhe më pas Jak de Humano-s, ipeshkëv ndihmës i Sirakuzës. Megjithatë, pasardhësi i tij Pedro Cardona pati detyrimin e qëndrimit në dioqezë. Nga viti 1524 deri në vitin 1534 pasimi ipeshkvnor paraqet një ndërprerje, të ndjekur nga një periudhë e gjatë sede vacante nga 1543 deri më 1575.
Edhe në vitet pasuese, deri më 1622, pasardhja ipeshkvnore është herë pas here e ndërprerë ose e pasigurt. Pak pas vitit 1530 dioqeza e Suacias u shua dhe territori i saj iu bashkua dioqezës së Shkodrës. Më 20 prill 1641, për mungesë të ipeshkvit, qeverisja e dioqezës së Drishtit iu besua ipeshkvit të Shkodrës; pak më vonë dioqeza e Drishtit u shua dhe territori i saj iu bashkua dioqezës së Shkodrës.
Edhe pasardhja e ipeshkvijve të Pultit nga fundi i shekullit XV bëhet e pasigurt dhe ndërpritet para mesit të shekullit XVI për të rifilluar vetëm në vitin 1656. Gjatë kësaj periudhe të gjatë ndërprerjeje njihet vetëm emri i një ipeshkvi dominikan polak, i cili ishte veprues në vitin 1574. Që nga viti 1654 Pulti u bë sufragan i arqidioqezës së Tivarit. Në vitin 1703 dioqeza e Pultit i dha disa famulli dioqezës së Sapës. Selia ipeshkvnore ishte në fshatin Gjojan.
Më 14 mars 1867, me fuqinë e brevës Ex debito të Papa Piut IX, dioqeza e Shkodrës u bashkua aeque principaliter me arqidioqezën e Tivarit dhe si rrjedhojë u ngrit në rangun e arqidioqezës metropolitane, me sufragane Lezhën, Pultin dhe Sapën.
Më 23 tetor 1886 arqidioqeza e Shkodrës u nda sërish nga ajo e Tivarit me efekt të brevës In sublimi të Papa Leonit XIII, duke mbetur megjithatë arqidioqezë metropolitane dhe duke ruajtur të gjitha dioqezat sufragane, të cilat iu konfirmuan me brevën Quae catholico nomini të të njëjtit papë, më 22 prill 1887.
Më 5 mars 1927 u var don Gjon Gazulli, i cili kundërshtonte mbretin Zogu I për shkak të diskriminimit kundër zonave katolike të Shqipërisë dhe ishte dënuar me vdekje. Fjalët e tij të fundit qenë: «Po vdes i pafajshëm. Rroftë Krishti, Mbreti ynë! Rroftë Kisha Katolike, Nëna jonë! Rroftë Papa, Ati ynë! Rroftë Shqipëria dhe shqiptarët e vërtetë!».
Më 25 janar 1930, me brevën Incumbentis Nobis të Papa Piut XI, u ripërcaktuan kufijtë ndërmjet arqidioqezës së Shkodrës dhe dioqezës së Sapës.
Më 5 dhe 25 mars 1945 u ekzekutuan përkatësisht meshtarët don Lazër Shantoja dhe Ndre Zadeja. Më 4 mars 1946 u ekzekutuan pas varrezave të Shkodrës jezuitët Giovanni Fausti dhe Daniel Dajani, françeskani Gjon Shllaku dhe seminaristi Mark Çuni, të dënuar me vdekje për krime të paqena më 22 shkurt të atij viti.
Po në vitin 1946 u ekzekutua edhe Alfons Tracki, i dënuar me vdekje, ndërsa françeskani Bernardin Palaj vdiq në burg nga torturat. Në vitin 1947 u dënua me vdekje dhe u pushkatua don Dedë Maçaj; po atë vit vdiqën nga torturat famullitari françeskan Serafin Koda dhe jezuiti Gjon Pantalija.
Në vitin 1948 u pushkatuan don Anton Zogaj dhe françeskanët Mati Prendushi e Çiprijan Nikaj; po atë vit Anton Muzaj vdiq nga pasojat e torturave dhe burgimit; nga torturat vdiq edhe don Dedë Plani; po atë vit vdiq në burg nga torturat don Jak Bushati dhe gjeti vdekjen në burg edhe don Ejëll Deda; don Lekë Sirdani dhe don Pjetër Çuni u torturuan dhe u mbytën në kanalizime.
Në vitin 1950 vdiq në burg françeskani Gaspër Suma. Në vitin 1954 vdiq nga infarkti në burg meshtari françeskan Karl Serreqi, i dënuar më parë me vdekje, dënim që iu kthye në burgim të përjetshëm dhe punë të detyruar, i konsideruar martir i sekretit të rrëfimit. Në vitin 1959 u dënua me vdekje dhe u pushkatua don Dedë Malaj. Në vitin 1969 u pushkatua don Marin Shkurti.
Në vitin 1974 u pushkatua martiri i fundit shqiptar i komunizmit, don Mikel Beltoja. Të gjithë këta u lumturuan më 5 nëntor 2016.
Në vitin 1967 katedralja, kisha katolike më e madhe e Ballkanit, u mbyll për kult dhe u shndërrua nga regjimi ateist në pallat sporti, për t’u rikthyer më pas në funksionin fetar në vitet nëntëdhjetë. Seminari dioqezan u përdor si hotel për sportistët.
Më 25 janar 2005 dioqeza e Pultit iu bashkua arqidioqezës së Shkodrës, e cila mori emrin e saj të tanishëm.
Në korrik 2016 u hap muzeu dioqezan i Shkodrës, i pari i këtij lloji në gjithë Shqipërinë. Aty ruhen ikona dhe objekte të shenjta që datojnë sidomos nga shekulli XX.
Kronotaksa e ipeshkvijve
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nuk përfshihen periudhat e sede vacante jo më të gjata se dy vjet ose ato që nuk janë vërtetuar historikisht.
Selia e Shkodrës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Basso † (në kohën e Papa Siriciut)
- Senecio † (para rreth vitit 419 – pas vitit 446)
- Andrea I † (i përmendur në vitin 519)
- Focas ? † (i përmendur në vitin 553)
- Stefano I † (i përmendur në vitin 591)
- Giovanni I † (para vitit 597 – pas vitit 599)
- Costantino † (i përmendur në vitin 602)
- Anonim (Giorgio ?) † (i përmendur në vitin 1142)
- Pietro I † (i përmendur në vitin 1199)
- Anonimë † (të përmendur në vitet 1234, 1250, 1251 dhe 1252)
- Stefano II † (para nëntorit 1303 – pas nëntorit 1318, dorëhequr)
- Pasquale † (i përmendur në tetor 1319)
- Pietro II † (para tetorit 1320 – pas qershorit 1331, vdekur)
- Marco † (20 gusht 1346 – pas vitit 1351)
- Marino † (? – rreth vitit 1367, vdekur)
- Antonio da Saluzzo, O.P. † (23 prill 1367 – pas vitit 1370)
- Emerico † (i përmendur në vitin 1373) (ipeshkëv titullar ?)
- Francesco † (4 maj 1388 – ?)
- Enrico, O.F.M. † (i përmendur në vitin 1390)
- Anduino † (i përmendur në vitin 1398)
- Cristoforo, O.E.S.A. † (10 qershor 1401 – 14 dhjetor 1401, emëruar ipeshkëv i Polignanos)
- Migliorino Manfredi, O.F.M. † (14 dhjetor 1401 – rreth vitit 1403)
- Bartolomeo Vanni, O.E.S.A. † (5 mars 1403 – 24 gusht 1403, emëruar ipeshkëv i Bovinos)
- Progano Printzenago † (24 gusht 1403 – pas vitit 1405)
- Giovanni II † (19 mars 1407 – pas vitit 1440, vdekur)
- Emanuele, O.P. † (9 janar 1451 – pas vitit 1459, vdekur)
- Taddeo Pascaligo † (6 mars 1465 – ? vdekur)
- Bartolomeo Barbarigo † (9 shkurt 1467 – 11 tetor 1471, emëruar ipeshkëv i Poreçit)
- Francesco II de Sanctis, O.F.M. † (14 tetor 1471 – rreth vitit 1491, vdekur)
- Nicolò Lupi † (14 mars 1492 – ? vdekur)
- Giacomo de Humano, O.E.S.A. † (10 mars 1511 – 10 gusht 1517, vdekur)
- Pedro Cardona, C.R.S.A. † (26 shkurt 1518 – 1522, vdekur)
- Girolamo Vascheri, O.F.M. † (3 tetor 1522 – 19 shtator 1524, emëruar ipeshkëv i Guardialfierës)
- Antonio Beccari, O.P. † (23 shtator 1534 – 1543, vdekur)
- Seli e zbrazët (1543–1575)
- Teodoro Calompsi † (26 tetor 1575 – rreth vitit 1578, vdekur)
- Paolo da Zara, O.P. † (5 mars 1582 – 1585, vdekur)
- Duka Armani † (13 qershor 1590 – ?)
- Andrea II † (? – rreth vitit 1622, vdekur)
- Domenico Andreassi, O.F.M. † (23 mars 1622 – 1637, vdekur)
- Francesco Cruta † (10 shtator 1640 – rreth vitit 1645, vdekur)
- Gregorio Frasini, O.F.M. † (10 shtator 1646 – rreth vitit 1656, vdekur)
- Pjetër Bogdani † (6 mars 1656 – 8 nëntor 1677, emëruar arqipeshkëv i Shkupit)
- Domenico Bubić (Babić) † (22 nëntor 1677 – 1686, vdekur)
- Andrea Galata † (16 shtator 1686 – para vitit 1690, vdekur)
- Marino Drago † (11 shkurt 1690 – 22 dhjetor 1693) (administrator apostolik)
- Antonio Negri (de Nigris) † (22 dhjetor 1693 – 1702, vdekur)
- Peter Karagić, O.F.M. † (20 gusht 1698 – 15 shtator 1698, emëruar ipeshkëv i Pultit) (administrator apostolik)
- Antonio Babbi (Rabbi) † (15 janar 1703 – tetor 1728, vdekur)
- Antonio Vladagni † (23 dhjetor 1729 – 1740, vdekur)
- Paolo Campsi (Campsinato di Pietro) † (25 maj 1742 – 19 prill 1771, vdekur)
- Giorgio Angelo Radovani † (29 korrik 1771 – 23 prill 1787, emëruar arqipeshkëv i Tivarit)
- Francesco Borzi † (23 prill 1787 – 11 prill 1791, emëruar arqipeshkëv i Tivarit)
- Marco (Matteo) Crescesi † (11 prill 1791 – 24 janar 1808, vdekur)
- Antonio Angelo Radovani † (8 korrik 1808 – 3 maj 1814, vdekur)
- Antonio Dodmassei † (19 dhjetor 1814 – 21 korrik 1816, vdekur)
- Nikolla Muriqi † (4 korrik 1817 – 14 shkurt 1824, vdekur)
- Ambrogio Bruci † (24 gusht 1824 – 21 qershor 1831, vdekur)
- Benigno Albertini, O.F.M.Obs. † (13 prill 1832 – 24 gusht 1838, vdekur)
- Antonio Bassić † (11 dhjetor 1838 – 1839, dorëhequr) (ipeshkëv i zgjedhur)
- Luigi Guglielmi † (24 shtator 1839 – 27 shtator 1852, emëruar ipeshkëv i Veronës)
- Giovanni Topić, O.F.M.Obs. † (27 shtator 1853 – 17 janar 1859, dorëhequr)
- Luigi Ciurcia, O.F.M.Obs. † (17 janar 1859, pasues – 27 korrik 1866, emëruar delegat apostolik në Egjipt)
- Karl Pooten † (15 mars 1867 – 15 janar 1886, vdekur)
- Pasquale Guerini † (23 nëntor 1886 – nëntor 1909, dorëhequr)
- Giacomo Sereggi † (14 prill 1910 – 14 tetor 1921, dorëhequr)
- Lazër Mjeda † (19 tetor 1921 – 8 korrik 1935, vdekur)
- Gaspare Thaçi † (27 janar 1936 – 25 maj 1946, vdekur)
- Seli e zbrazët (1946–1992)
- Ernesto Çoba † (21 janar 1952 – 15 prill 1979, vdekur) (administrator apostolik)
- Frano Illia † (25 dhjetor 1992 – 22 tetor 1997, vdekur)
- Angelo Massafra, O.F.M. (28 mars 1998 – 25 janar 2005, emëruar arqipeshkëv i Shkodër–Pultit)
Selia e Pultit (i Madh)
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Anonim † (i përmendur në vitin 877)
- Anonim † (i përmendur në vitin 1062)
- Anonim † (i përmendur në vitin 1121)
- Teodoro † (para vitit 1141 – pas vitit 1167 ?)
- Pietro I †
- Giovanni † (i përmendur në vitin 1199)
- Anonim † (i përmendur në vitin 1227)
- Andrea † (i përmendur në vitin 1251)
- Anonim † (i përmendur në vitin 1308)
- Pietro II † (i përmendur në vitin 1351)
- Nicola I † (21 prill 1367 – ? vdekur)
- Lorenzo da Portegno, O.P. † (19 gusht 1370 – rreth vitit 1376, vdekur)
- Matteo da Norcia, O.E.S.A. † (27 gusht 1376 – ?)
- Sergio † (i përmendur në vitin 1391)
- Alessio † (4 nëntor 1405 – ? vdekur)
- Nicolo Zaccaria † (5 maj 1421 – ? vdekur)
- Dusman † (30 prill 1427 – ?)
- Nicola II † (para vitit 1454 – rreth vitit 1470, vdekur)
- Stefano † (26 tetor 1470 – ? vdekur)
- Giovanni † (10 maj 1475 – ?)
- Martino Massarech † (18 prill 1515 – ? vdekur)
- Isidoro Almopaveri † (12 prill 1518 – ?)
- John Stanywell † (28 prill 1524 – ?)
- Lorenzo Santarelli † (7 qershor 1529 – ?)
- Martino Polono, O.P. † (i përmendur në vitin 1574)
- Seli e zbrazët (?-1656)
- Vincenzo Giovannelli, O.F.M. † (10 janar 1656 – 1660, dorëhequr)
- Giacinto da Sezze, O.F.M. † (20 shtator 1660 – ?)
- Peter Tolić † (29 tetor 1683 – ?) (vikar apostolik)
- Peter Karagić, O.F.M. † (15 shtator 1698 – 25 shtator 1702, emëruar arqipeshkëv i Shkupit)
- Marino Gini † (26 nëntor 1703 – 29 mars 1719, emëruar ipeshkëv i Sapës)
- Pietro Scurra † (15 maj 1719 – 30 shtator 1720, emëruar arqipeshkëv i Durrësit)
- Giovanni Galata † (23 dhjetor 1720 – 15 nëntor 1728, emëruar ipeshkëv i Lezhës) (administrator apostolik)
- Marco de Luchi † (24 shtator 1731 – 9 mars 1746, emëruar arqipeshkëv i Tivarit)
- Serafino Torriani, O.F.M.Ref. † (9 mars 1746 – 19 shtator 1754, dorëhequr)
- Giorgio Giunchi † (3 janar 1757 – 9 dhjetor 1765, emëruar ipeshkëv i Lezhës)
- Alessandro Bianchi † (27 janar 1766 – 1780, vdekur)
- Giovanni Logorezzi † (2 prill 1781 – 26 shtator 1791, emëruar ipeshkëv i Sapës)
- Marco Negri † (26 shtator 1791 – 8 korrik 1808, emëruar ipeshkëv i Sapës)
- Antonio Dodmassei † (8 korrik 1808 – 19 dhjetor 1814, emëruar ipeshkëv i Shkodrës)
- Michalangelo Calmet † (19 dhjetor 1814 – 22 korrik 1816, emëruar ipeshkëv i Ripatransones)
- Pietro Ginaj (Ginnay) † (4 korrik 1817 – 1 prill 1832, dorëhequr)
- Seli e zbrazët, dhënë në administrim ipeshkvijve të Shkodrës (1833–1847)
- Paolo Dodmassei † (30 korrik 1847 – 1 qershor 1858, emëruar ipeshkëv i Lezhës)
- Pasquale Vuičić (Vujcic), O.F.M.Obs. † (1 qershor 1858 – 7 shtator 1860, emëruar ipeshkëv titullar i Antifellos)
- Dario Bucciarelli, O.F.M.Obs. † (18 dhjetor 1860 – 14 qershor 1864, emëruar arqipeshkëv i Shkupit)
- Paolo Beriscia † (14 qershor 1864 – 21 gusht 1869, vdekur)
- Alberto Gracchi, O.F.M.Ref. † (24 maj 1870 – 22 dhjetor 1887, vdekur)
- Lorenzo Petris de Dolammare † (7 janar 1889 – 5 gusht 1890, emëruar ipeshkëv i Sapës)
- Nicola Marconi, O.F.M.Ref. † (23 dhjetor 1890 – 5 janar 1911, dorëhequr)
- Bernardino Shllaku, O.F.M. † (31 janar 1911, pasues – 9 nëntor 1956, vdekur)
- Seli e zbrazët (1956–1992)
- Robert Ashta, O.F.M. † (25 dhjetor 1992 – 12 prill 1998, vdekur)
- Seli e zbrazët (1998–2005)
Selia e Pultit të Vogël
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Anonim † (para vitit 1340)
- Giovanni, O.P. † (2 qershor 1345 – ?)
- Gregorio † (i përmendur në vitin 1351)
- Dusman † (1427 – rreth vitit 1446)
- Giorgio I † (22 qershor 1446 – ndërmjet 8 nëntorit dhe 27 dhjetorit 1448, vdekur)
- Damiano † (1 shtator 1449 – para vitit 1467, vdekur)
- Margarino † (7 janar 1467 – ?)
- Giorgio II †
- Giovanni Cabrero †
- Pietro Socchi (ose Zagno) † (10 janar 1508 – ?)
- Diego, O.F.M. † (10 dhjetor 1508 – ?)
- Domenico Crutphi † (i përmendur në vitin 1513)
- Majorius Somo † (12 prill 1518 – rreth vitit 1520, vdekur)
- Vincenzo Scalona, O.S.B. † (13 qershor 1520 – ?)
Selia e Shkodër–Pultit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Angelo Massafra, O.F.M. (25 janar 2005 – 8 janar 2025, tërhequr)
- Giovanni Peragine, B., pasues që nga 8 janari 2025
Statistika
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitin 2023 arqidioqeza, mbi një popullsi prej 311.027 personash, numëronte 185.473 të pagëzuar, që korrespondojnë me 59,6% të totalit.
| Viti | Të pagëzuar | Popullsia totale | % | Meshtarë | Dioqezanë | Rregulltarë | Të pagëzuar për meshtar | Burra | Gra | Famulli |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dioqeza e Pultit | ||||||||||
| 1942 | 17.125 | ? | ? | 16 | 3 | 13 | 1.070 | – | – | 16 |
| 1997 | 30.810 | 46.247 | 66,6 | 4 | 2 | 2 | 7.702 | 2 | 8 | 18 |
| 2001 | 30.646 | 41.000 | 74,7 | 6 | 2 | 4 | 5.107 | 4 | 8 | 18 |
| 2002 | 30.640 | 41.000 | 74,7 | 8 | 8 | 0 | 3.830 | 9 | 7 | 18 |
| Arqidioqeza e Shkodrës | ||||||||||
| 1999 | 255.000 | 300.000 | 85,0 | 32 | 15 | 17 | 7.968 | 45 | 66 | 27 |
| 2000 | 255.000 | 300.000 | 85,0 | 36 | 14 | 22 | 7.083 | 49 | 66 | 27 |
| 2001 | 130.000 | 200.000 | 65,0 | 42 | 16 | 26 | 3.095 | 53 | 109 | 29 |
| 2002 | 130.000 | 200.000 | 65,0 | 47 | 19 | 28 | 2.765 | 48 | 113 | 29 |
| 2003 | 132.800 | 202.800 | 65,5 | 47 | 18 | 29 | 2.825 | 49 | 116 | 29 |
| 2004 | 132.800 | 202.800 | 65,5 | 48 | 18 | 30 | 2.766 | 51 | 119 | 29 |
| Arqidioqeza e Shkodër–Pultit | ||||||||||
| 2007 | 165.000 | 236.500 | 69,7 | 58 | 21 | 37 | 2.844 | 55 | 128 | 43 |
| 2010 | 164.900 | 236.302 | 69,8 | 59 | 23 | 36 | 2.794 | 54 | 169 | 43 |
| 2014 | 166.700 | 238.000 | 70,0 | 55 | 21 | 34 | 3.030 | 62 | 158 | 40 |
| 2017 | 167.000 | 250.300 | 66,7 | 50 | 18 | 32 | 3.340 | 56 | 156 | 43 |
| 2020 | 149.675 | 239.500 | 62,5 | 54 | 18 | 36 | 2.771 | 59 | 152 | 40 |
| 2022 | 147.970 | 238.500 | 62,0 | 49 | 17 | 32 | 3.019 | 57 | 149 | 40 |
| 2023 | 185.473 | 311.027 | 59,6 | 51 | 17 | 34 | 3.636 | 52 | 147 | 40 |
Bibliografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Faqja zyrtare e arqidioqezës
- Annuario pontificio i vitit 2024 dhe botimet e mëparshme, te David Cheney, Arcidiocesi di Scutari-Pult, në Catholic-Hierarchy.org
- David Cheney, Scutarium (Titular See), në Catholic-Hierarchy.org
- Archdiocese of Scutari dhe Pulati, në Catholic Encyclopedia, New York, Encyclopedia Press, 1913
- Breve Ex debito, te Raffaele De Martinis, Iuris pontificii de propaganda fide, pars prima, vëll. VI/1, Romae, 1894, fq. 445
- Breve In sublimi, në Leonis XIII pontificis maximi acta, vëll. VI, fq. 201
- Breve Incumbentis Nobis, AAS 22 (1930), fq. 449
- Gjush Sheldija, Kryeipeshkvia Metropolitane e Shkodrës dhe Dioqezat Sufragane
- Gaetano Moroni, Dizionario di erudizione storico-ecclesiastica, Venecia, 1852, vëll. LVI, fq. 83–84
- Arcidiocesi di Scutari-Pult, në GCatholic.org
- Gëzim Hoxha, Osservazioni sul processo di cristianizzazione nella provincia Praevalitana dal Tardoantico all'Alto Medioevo (secoli IV-VII), në Quaderni friulani di archeologia, viti XV, nr. 1, 2005, fq. 169–192
- Daniele Farlati – Jacopo Coleti, Illyricum Sacrum, vëll. VII, Venecia, 1817, fq. 301–334
- Acta et diplomata res Albaniae mediae aetatis illustrantia, përmbledhur nga Ludovicus de Thallóczy, Constantinus Jireček dhe Emilianus de Sufflay, 2 vëllime, Vjenë, 1913–1918
Kronotaksa e Shkodrës
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Pius Bonifacius Gams, Series episcoporum Ecclesiae Catholicae, Leipzig, 1931, fq. 418
- Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, vëll. 1, fq. 440; vëll. 2, fq. XXXVII, 232; vëll. 3, fq. 294; vëll. 4, fq. 307; vëll. 5, fq. 347; vëll. 6, fq. 370; vëll. 7, fq. 337–338; vëll. 8, fq. 505–506
Kronotaksa e Pultit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- David Cheney, Diocesi di Pult, në Catholic-Hierarchy.org
- Diocesi di Pult, në GCatholic.org
- Pius Bonifacius Gams, Series episcoporum Ecclesiae Catholicae, Leipzig, 1931, fq. 412–413
- Konrad Eubel, Hierarchia Catholica Medii Aevi, vëll. 1, fq. 403–404; vëll. 2, fq. 217; vëll. 3, fq. 276; vëll. 4, fq. 289; vëll. 5, fq. 325; vëll. 6, fq. 349; vëll. 7, fq. 315; vëll. 8, fq. 472