Arsimi në Lihtenshtajn
Arsimi në Lihtenshtajn është një sistem i zhvilluar që ndjek modele të ngjashme me ato të Zvicrës dhe Austrisë, duke u karakterizuar nga një qasje e fortë duale, fleksibilitet dhe bashkëpunim ndërkombëtar.
Vështrim
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Struktura e përgjithshme e sistemit arsimor në Lihtenshtajn është si më poshtë:
- Edukimi parashkollor (Kindergarten): Fëmijët fillojnë edukimin parashkollor në moshën 4 ose 5 vjeç. Ai nuk është i detyrueshëm, por është i përhapur dhe i mbështetur nga shteti.
- Shkolla fillore (Primarschule): Zgjat 5 vjet dhe është e detyrueshme. Mësimi zhvillohet në gjuhën gjermane dhe fokusohet në aftësitë bazë: lexim, shkrim, matematikë, natyrë, art e muzikë.
- Shkolla e mesme e ulët (Oberschule, Realschule, Gymnasium): Pas shkollës fillore, nxënësit ndahen në tre drejtime bazuar në rezultatet dhe aftësitë e tyre:
- Oberschule: më shumë praktike;
- Realschule: drejtim i mesëm;
- Gymnasium: përgatit për universitet. Kjo fazë zgjat zakonisht 4 deri në 5 vjet.
- Arsimi i mesëm i lartë dhe profesional (Berufsbildung): Sistemi dual është shumë i rëndësishëm në Lihtenshtajn: nxënësit ndjekin një arsim profesional ku kombinojnë teorinë në shkollë me praktikën në kompani (përmes praktikës së punës). Ka gjithashtu shkolla të mesme të larta që përgatisin për studime universitare.
- Arsimi i lartë: Lihtenshtajni nuk ka shumë universitete, por ekziston Universiteti i Lihtenshtajnit në Vaduz, që ofron programe në arkitekturë dhe shkenca ekonomike. Për shumicën e studimeve të larta, studentët shkojnë në Zvicër, Austri apo Gjermani. Studimi është i përkrahur nga shteti dhe ka marrëveshje ndërkombëtare për njohjen e diplomave.
Shkollat fillore dhe të mesme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vend ka nëntë shkolla të mesme publike. Këto përfshijnë:
- Gjimnazi i Lihtenshtajnit në Vaduz .
- Realschule Vaduz dhe Oberschule Vaduz, në Schulzentrum Mühleholz II në Vaduz
- Realschule Schaan dhe Sportschule Liechtenstein në Schaan.
Shkolla e parë e mesme u hap në vitin 1858, me mbështetjen financiare të mjekut dhe politikanit Ludwig Grass . [1]
| Gama e moshës | Niveli i shkollës | Niveli i ulët akademik | Niveli i mesëm akademik | Niveli i lartë akademik |
|---|---|---|---|---|
| 5–6 | Parashkollor | kopshti i fëmijëve Kohëzgjatja: 2 vjet | ||
| 7–11 | shkolla fillore | Primarschule Kohëzgjatja: 5 vjet | ||
| 12–15 | Shkolla e mesme | Oberschule Kohëzgjatja: 4 vjet |
Realschule Kohëzgjatja: 4 vjet |
Gjimnazi më i ulët Kohëzgjatja: 3 vjet |
| 16–19 | shkolla e mesme | Anlehre | Lehre Kohëzgjatja: 3-4 vjet |
Lehre fsmittelschule Kohëzgjatja: 3-4 vjet Fachschule E sipërme e gjimnazit Kohëzgjatja: 4 vjet |
Arsimi terciar
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Brenda Lihtenshtajnit, ekzistojnë katër qendra kryesore për arsimin e lartë:
- Universiteti i Lihtenshtajnit
- Universiteti Privat në Principatën e Lihtenshtajnit
- Instituti i Lihtenshtajnit
- International Academy of Philosophy
| Lehre 3–4 Jahre |
Lehre mit BMS 3–4 Jahre |
Gjimnazi 4 Jahre |
|---|---|---|
| Höhere Fachschule (Shkolla e Lartë Teknike) | Fachhochschule Kohëzgjatja: 3-4 vjet |
universiteti Kohëzgjatja: 4 vjet |
Krahasimet ndërkombëtare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në raportin e Programit për Vlerësimin Ndërkombëtar të Studentëve të vitit 2006, i koordinuar nga Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik, e renditi arsimin e Lihtenshtajnit si të 10-tin më të mirë në botë. Në vitin 2012, Lihtenshtajni kishte pikët më të larta të PISA-s nga çdo vend evropian. [2]
Karakteristikat themelore
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Mësimi zhvillohet në gjuhën gjermane, dhe përdorimi i gjuhëve të huaja (sidomos anglishtja dhe frëngjishtja) fillon herët në sistem.
- Ka një bashkëpunim të ngushtë me Zvicrën në fushën e arsimit, sidomos në certifikimin profesional.
- Arsimi është i detyrueshëm deri në moshën 16 vjeç.
- Politikat arsimore hartohen nga Ministria e Arsimit të Lihtenshtajnit, që punon ngushtë me shkollat dhe komunitetin lokal.
Në përgjithësi, sistemi arsimor i Lihtenshtajnit është i vogël, por i integruar mirë në strukturat evropiane dhe me rezultate të larta në përgatitjen e nxënësve për tregun e punës dhe arsimin e lartë.[3]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Rrjeti i shkollave Lihtenshtajni Arkivuar 26 nëntor 2013 tek Wayback Machine
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Bleyle, Annette (31 dhjetor 2011). "Realschule". Historisches Lexikon des Fürstentums Liechtenstein (në gjermanisht). Marrë më 7 janar 2024.
- ↑ "PISA 2012 Results in Focus" (PDF). Oecd.org. Marrë më 3 gusht 2017.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "The World Factbook — Central Intelligence Agency". Ca.gov. Arkivuar nga origjinali më 10 mars 2021. Marrë më 3 gusht 2017.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
