Arsimi në Moldavi
.jpg)
Arsimi në Moldavi aktualisht është përgjegjësi e Ministrisë së Arsimit, Kulturës dhe Kërkimit .
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitin 1990, një moldav mesatar kalonte gjashtë vjet në shkollë dhe vetëm 30% e njerëzve mbi 15 vjeç kishin përfunduar arsimin e mesëm. Pas përfundimit të sundimit sovjetik, u vendosën reforma që kërkonin që shtetasit të merrnin një arsim bazë mbi 10 vjet, i ndjekur nga regjistrimi në një shkollë teknike ose në një institucion të arsimit të lartë. [1]
Arsimi fillor dhe i mesëm
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga viti akademik 2007-2008, Moldavia kishte dhjetë lloje shkollash fillore dhe të mesme:
- Kopshtet pranojnë fëmijë nga 3 deri në 5-6 vjeç.
- Shkollat fillore, klasat 1-4
- Palestra, klasat 5-9
- Licetë, klasat 10-12, provimi i diplomës Bacalaureat
- Shkollat e përgjithshme, klasat 10-11, pa provim Bacalaureat, nuk mund të vazhdojnë me arsim të lartë
- Licetë e Mbrëmjes, klasat 10-13, Provimi i Bacalaureat
- Shkollat e zanateve, 1 vit (klasa 12), pa provim Bacalaureat, nuk mund të vazhdohet me arsim të lartë.
- Shkolla profesionale, 3 vjet (klasat 10-12), pa provim Bacalaureat, por mund të vazhdohet me arsim të lartë
- Licetë profesionale, 3 vjet (klasat 10-12), provimi i diplomës Bacalaureat
- Kolegje ( Colegii ), 3 deri në 4 vjet, provimi i diplomës Bacalaureat është opsional, por mund të vazhdohet me arsim të lartë
- Shkollat speciale, klasat 1-11, pa provim Bacalaureat, nuk mund të vazhdojnë me arsim të lartë.
Konventat e vlerësimit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Nota më e ulët në sistemin arsimor moldav është 1, më e larta është 10. Për të kaluar një kurs, një lëndë ose një provim, studenti duhet të marrë një notë 5 ose më të lartë.
Arsimi i lartë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në Moldavi, ka 19 institucione shtetërore dhe 12 private të arsimit të lartë,[2] me një total prej 81,669 studentësh në vitin shkollor 2015-16.
Në universitetet, institutet dhe akademitë e Moldavisë ka 6,200 anëtarë të fakultetit (mesatarisht 1 anëtar i fakultetit për 20.3 studentë). Nga këta, vetëm 2,700 (43%) mbajnë gradën doktoraturë, përfshirë 358 (5.8%) që mbajnë edhe gradën më të lartë akademike: Habilitim . Anëtarët e fakultetit moldav zakonisht japin mësim rreth 20 orë në javë (një nga ngarkesat më të larta të punës në botë).
52.5% e studentëve studiojnë ekonomi, drejtësi, shkenca shoqërore ose në disa fusha që Ministria moldave e Arsimit i quan në faqen e saj të internetit "fushat e formimit profesional", 18.4% studiojnë inxhinieri dhe arkitekturë, 16.0% - arsim . Ofrohen gjithsej 90 specializime (degë të larta).
101,100 studentë, ose 80.2%, paguajnë për studimet e tyre (nga 2,000 deri në 7,300 lei moldave në vit, pra nga 120 deri në 430 euro në vit). Shteti po përpiqet të rrisë numrin e vendeve të ofruara falas kur studentët pranohen në universitetet publike: kishte 5,085 në vitin 2001, 5,290 në vitin 2002, 5,628 në vitin 2003, 6,354 në vitin 2004, 7,048 në vitin 2005, 7,835 në vitin 2006, por kjo normë (54% gjatë 5 viteve) është më e ulët se norma e rritjes (65% gjatë së njëjtës periudhë) në numrin total të vendeve. 15% e vendeve falas janë të rezervuara dhe u shpërndahen kandidatëve nga familje me të ardhura të ulëta. Në përpjekje për t'i mbështetur ata, shteti u jep bursa 70% të studentëve që zënë vendet falas, pra 14.4% të numrit të përgjithshëm të studentëve. Që nga 1 janari 2006, këto bursa janë në tre kategori: 210, 230 ose 270 lei moldave në muaj, pra përkatësisht 12, 14 ose 16 euro në muaj.
78.4% e studentëve studiojnë në rumanisht, që korrespondon afërsisht me grupin përkatës gjuhësor,[3] ndërsa 19.5% studiojnë në rusisht (duke përfshirë anëtarët e grupeve të tjera gjuhësore si gagauzishtja ose bullgarishtja).[4] Gjuhët e huaja janë bërë gjithnjë e më pak të njohura vitet e fundit: 1.8% kanë studiuar në anglisht ose frëngjisht gjatë vitit shkollor 2010-2011, krahasuar me 3.2% në vitin 2006.[4]
Këshilli Kombëtar për Akreditim dhe Atestim është një organizatë që miraton programet e provimeve për studentët e doktoraturës, jep grada shkencore dhe tituj shkencorë dhe pedagogjikë. Këshilli publikon në internet të gjitha tezat e doktoraturës që janë përpunuar dhe mbrojtur në Moldavi.[5]
Kurrikula
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Aktualisht, të diplomuarit marrin dy lloje diplomash: një lloj për përmbushjen e kurrikulës dhe provimin e licencës, dhe një lloj të dytë, nëse përveç kësaj ata shkruajnë një punim për diplomë licence.
Ministria e Arsimit e përcakton objektivin e saj strategjik për arsimin e lartë si "integrimin në hapësirën e përbashkët evropiane për arsimin e lartë dhe pjesëmarrjen aktive në ndërtimin e saj". Në vitin 2005, Moldavia nënshkroi angazhimin për të zbatuar marrëveshjet e procesit të Bolonjës . Duke pasur parasysh këtë, që atëherë kanë ndodhur disa ndryshime:
- riorganizimi nga 1 shtatori 2005 i arsimit të lartë në një cikël universitar prej 3-4 vitesh dhe një cikël master prej 1-2 vitesh
- angazhim për të kopjuar ligjet evropiane dhe për t'i miratuar ato me shumicë
- përpunimi dhe zbatimi i një Plani Kornizë për ciklin e parë (universitar)
- përpunimi i një Liste të re Klasifikimi të Specialiteteve për ciklin universitar
- përpunimi i një Udhëzuesi Zbatimi për një Sistem Kombëtar të Krediteve të Transferueshme dhe institucionalizimi i këtij sistemi në të gjitha universitetet dhe kolegjet.
- zbatimin e futjes së një dosjeje arsimore në një format unik evropian, si një shtesë e diplomës së licencës
Objektivat e deklaruara të Ministrisë së Arsimit në ndërmarrjen e këtyre veprimeve janë:
- përmirësimi i cilësisë së arsimit të lartë në vend
- rritja e lëvizshmërisë kombëtare dhe ndërkombëtare të studentëve dhe pedagogëve
- duke përvetësuar dhe zbatuar "vlerat evropiane të arsimit universitar" në sistemin arsimor të Moldavisë
Cilësia e arsimit të lartë është shpallur përparësi . Në këtë kontekst, një përparësi kryesore shpallet zbatimi i Kornizës Kombëtare të Kualifikimeve për Formim Profesional, e cila do të përcaktojë "përfundimet dhe kompetencat arsimore", "minimumin e detyrueshëm të realizimit në arsimin e lartë", dhe do të lehtësojë disi rritjen e "cilësisë së përgatitjes së të diplomuarve për ekonominë kombëtare", si dhe do të kontribuojë disi në "sigurimin e rritjes së vazhdueshme të cilësisë së arsimit".
Universiteteve dhe kolegjeve u thuhet të fillojnë krijimin e "sistemeve të tyre të menaxhimit të brendshëm të cilësisë", me qëllim "organizimin e procesit të brendshëm të sigurimit të cilësisë, në përputhje me standardet kombëtare dhe kërkesat e sistemeve të vlerësimit të jashtëm".
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Sheehan 2000, f. 64.
- ↑ "tudying in Moldova". Marrë më 2 gusht 2023.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "2004 Census results". Arkivuar nga origjinali më 7 shtator 2017. Marrë më 21 korrik 2008.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - 1 2 Educația în Republica Moldova, p. 97
- ↑ "NCAA website". Arkivuar nga origjinali më 7 shkurt 2016. Marrë më 27 nëntor 2007.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)
