Bakri

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Bakri
Bakri

Bakri (lat. Cuprum) është një element kimik i cili në sistemin periodik gjendet me simbolin Cu dhe ka numrin rendor 29. Është një metal i periodës së 4 në grupin e 11 të sistemit periodik. Emri kuprum rrjedh prej fjalës cyprium "mineral nga ishulli i Qipros". Bakri ka qenë metali i parë i përdorur nga njëriu për prodhimin e veglave të ndryshme si dhe të armëve. Sende prej bakri (unaza, gjerdanë, byzylykë etj.) jan gjetur në Irak 8700 vjet para erës së re.

Lumë me bakër të saturuar në minierat Malet Parys

Përftimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Chuquicamata është një nga minierat e bakirit më të mëdha në botë.
Nxjerrja e bakrit në 2005

Në natyrë bakri ndodhet në gjendje elementare (i pastër deri 99%), si mineral, oksid dhe sulfur. Industrialisht bakri fitohet duke u nisur nga sulfuret: Cu2S, CuFeS2 etj.Në fillim sulfuret nxehen në furra (formohet SO2, që Përdoret për prodhimin e acidit sulfurik)derisa shkrijnë. Bakri i fituar në këtë mënyrë nuk është ende i pastër. Ai pastrohet më vonë me rrugë elektrolitike.

Përdorimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Pas hekurit dhe aluminit, bakri është metali që përdoret më së shumti. Bakri perdoret edhe për prodhimin e lidhjeve metalike si: tunxhi (bakër dhe zink), bronxi (bakër dhe kallaj) dhe disa lidhje metalike speciale. Në përbërjet kimike bakri mund të jetë në gjendjen e oksidimit +1 dhe +2. Gjendja +1 oksidohet lehtë. Ajo është e qendrueshme vetëm në përbërjet e patretshme si: CuCl, Cu2O dhe në përbërjet komplekse. Gjendja e oksidimit +2 është më e zakonshmja. Joni Cu2+ ngjyros në të kaltër tretësirat ku ndodhet. Sulfati i bakrit CuSO4 përdoret në bujqësi si dezinfektant. Perberjet e bakrit jane te gjitha helmuese.

Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor]


 Commons: Bakri – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale