Beteja e Ankarasë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Beteja e Ankarasë
Battle of Ankara.jpg
Beteja e Ankarasë, illustrim mogule
Data20 korrik 1402
Vendodhja
Rezultati

Fitorja timuride

Palët pjesëmarrëse
Perandoria Timurid
Ak Kojunlu
Germijanidët
Perandoria Osmane
Principata e Gjon Kastriotit
Serbia Moraviane
Distrikti i Brankoviqit
Bejllëku anadollian dhe Tatarët e Zi[a]
Komandantët dhe udhëheqësit
Timuri
Shah Rukh
Khalil Sultan
Miran Shah
Sultan Husayn Tayichiud
Muhammad Sultan Mirza
Pir Muhammad
Shah-i-Shahan
Uthman Beg[1]
Yakup II of Germiyan[2]
Bayezid I (Rob lufte)
Süleyman Çelebi
Mehmed Çelebi
Musa Çelebi (Rob lufte)
Mustafa Çelebi (Rob lufte)
Gjon Kastrioti
Koja Zaharia
Dhimitër Jonima
Stefan Lazareviq
Vuk Lazareviq
Gjuragj Brankoviq
Njesitë e përfshira
E panjohur Ghazi osman, jeniçerët, dhe vasalët e krishterë ballkanikë
Fuqia ushtarake
140,000[3] 85,000[4]-120,000[5]

Beteja e Ankarasë ose Angorës u zhvillua më 20 korrik 1402 në fushën e Çubukut afër Ankarasë, midis forcave të Sulltanit osman Bajazit I së bashku me shqiptarin Gjon Kastrioti, dhe emiritPerandorisë Timuride, Timurit. Beteja ishte një fitore e madhe për Timurin, dhe ajo çoi në Interregnum osman.[6]

Prapavija[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Timuri, një turko-mongol nga Transoksiana (tani Uzbekistani), kishte ndërtuar një perandori në Azinë Qendrore gjatë viteve dhe u bë sundimtari më i fuqishëm në Azinë Qendrore që nga Xhingis Han.[7] Ai u përpoq të rindërtonte Perandorinë dikur të madhe mongole.[8] Në vitet 1380 dhe 1390, ai hyri dhe pushtoi pjesë të Persisë (përfshirë Armeninë, Azerbajxhanin dhe Mesopotaminë e Epërme), shkatërroi Rusinë jugore dhe Ukrainën (1395–96), dhe pushtoi Indinë (1398).[9] Edhe pse kishte pasur tensione midis osmanëve dhe mongolëve, asgjë nuk do të garantonte një luftë, derisa Bajazidi kërkoi haraç nga një emir besnik ndaj Timurit, të cilin ai e kuptonte se ishte personale dhe një arsye për luftë.[10] Në 1400–01 Timur mori Sivasin nga osmanët, pjesë të Sirisë nga mamlukët dhe më pas u drejtua drejt Anadollit.[10]

Ndërkohë, në vitin 1402, osmanët kishin bërë fushatë në Evropë. Bajazidi ndërpreu bllokadën e Kostandinopojës dhe marshoi në Ankara pasi Timuri e zhvendosi përsëri ushtrinë e tij në juglindje në verën e vitit 1402.[10]

Trupat[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Është vlerësuar se ushtria Timurid numëronte 140,000,[4] kryesisht kalorës, dhe gjithashtu 32 elefantë lufte.[10] Ushtria e Bajazitit numëronte 85.000 veta.[4][10] Burimet historike e ekzagjeruan numrin e trupave në përmasa joreale: Ahmed ibën Arabshah pretendoi 800,000 trupa Timurid, ndërsa një dëshmitar gjerman pretendoi 1.6 milionë, për shembull.[11]

Forca osmane përfshinte kontingjente nën drejtimin e djemve të tij, Gazitë, jeniçerët, vasalët myslimanë anadollakë dhe vasalë të ndryshëm evropianë (të krishterë ballkanikë). Ndër vasalët serbë që morën pjesë ishin Stefan Lazareviqi, Vuk Lazareviqi, Gjuragj Brankoviqi dhe vëllai i tij Grgur Brankoviq,[12] dhe ndër shqiptarë ishin Koja Zaharia, Dhimitër Jonima, Gjon Kastrioti dhe ndoshta Tanush Major Dukagjini. Vasalët e krishterë që nuk morën pjesë përfshijnë Zetan Konstantin Balshiqin.[13] Një e katërta e trupave osmane ishin tatarët e pushtuar së fundmi.[10]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Zhurnalet
  • Craig, Simon (2002). "Battle of Ankara: Collision of Empires". Military History (në anglisht). 19 (3): 58–65.
  • Knobler, Adam (1995). "The Rise of Tīmūr and Western Diplomatic Response, 1390–1405". Journal of the Royal Asiatic Society. Third Series (në anglisht). 5 (3): 341–349. doi:10.1017/S135618630000660X.
  • Lopandić, Duško (2011). "Битка код Ангоре" [Beteja e Angorës]. Политикин Забавник (në serbisht). 3101.

Shënimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Bejlikët e Anadollit dhe Tatarët e Zi dezertuan në anën e Timuridëve gjatë betejës..

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Facts On File, Incorporated (2009). Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East (në anglisht). Infobase Publishing. fq. 31. ISBN 9781438126760.
  2. ^ Yaşar Yüce; Ali Sevim (1991). Türkiye tarihi (në turqisht). Vëll. 1. İstanbul: AKDTYKTTK Yayınları. fq. 226.
  3. ^ Nicolle 1983, f. 29.
  4. ^ a b c Nicolle 1983, p. 29

    [t]he sizes of the two armies are reliably estimated at 140,000 on Timur's side and no more than 85,000 under Sultan Bayezid I

  5. ^ Creasy 1878, f. 47.
  6. ^ Creasy 1878, f. 52-55.
  7. ^ Tucker 2010, f. 139.
  8. ^ Manz 1998, f. 25.
  9. ^ Tucker 2010, ff. 139–140.
  10. ^ a b c d e f Tucker 2010, f. 140.
  11. ^ Edward Gibbon; Henry Hart Milman (1899) The History of the Decline and Fall of the Roman Empire Vol. 6, Peter Fenelon New York: Collier; p. 263
  12. ^ Fine 1994, f. 499.
  13. ^ Fine 1994, f. 422.