Bllagaji

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Teqe në Blagaj 
Rrugë në Bllagaj
Burimi i lumit Buna dhe Bllagaj Teqe

Bllagaji është një qytezë (kasaba) në juglindje, të pellgut të Mostarit, në Kantonin Hercegovina-Neretva, në Bosnje dhe Hercegovinë. Ai shtrihet rrëzë të Bišćes dhe është njëri nga vendbanimet më të përziera (urbane dhe rurale) në Bosnjë dhe Hercegovinë.[1] U pagëzua, Bllagaj, sipas të gjitha gjasave, për shkak klimës së tij të butë, pasi që "blaga" në gjuhën boshnjake do të thotë "e butë".[2] Blagaj ndodhet në vendburimin e lumit Bunae ku gjendet edhe një teqe (tekija) historike. Teqja e Bllagajit ishte ndërtuar mes viteve1446 - 1520, me elemente të arkitekturës osmane dhe të stilit mesdhetar[3][4] dhe konsideruar si një monument kombëtar i Bosnjes dhe Hercegovinës. Teqja e Bllagajit është një objekt fetar i cili është ndërtuar për shërbyer tarikateve të ndryshme të pasuesve të tesavufit.[5]

Vendburimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Vrella e Bunes është burimi i lumit Buna është një burim i fuqishëm karstik. Lumi rrjedh në perëndim për rreth 9 kilometra (6 mi) dhe bashkohet me lumin Neretva në afërsi të fshatit Buna. Në tjetër vend historik është edhe Kalaja e Vjetër e Bllagajit (Stjepan grad), në kodrën mbi Bllagaj, e që ishte selia e fisnikut hercegovinas, Stjepan Vukčić, dhe vendlindja e Mbretëreshës së Bosnjes Katarina Kosača-Kotromanić.

Histori[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjatë antikitetit klasik ka ekzistuar një Fortesë Ilire,  dhe më vonë një Castrum Romak. Gjatë mbretërimit të Perandorit Bizantin Justinian, disa qytete të fortifikuara u ndërtuan në këtë zonë. Bllagaji është përmendur në veprën e Konstandin Porphyrogenitus, me titull, De Administrando Imperio, me emrin kuptimplotë Bona, asokohe pjesë e Zahumles (Hum).

Në burimet historike me emrin Bllagaj përmendet në vitin1423. Gjatë periudhës së Perandorisë Osmane, Bllagaji ishte selia Bllagaj Vilajetit, dhe ishte i ndarë në disa njësi. Qyteti kishte shtatë xhami, dy hane, katër musafirhane (mysafir shtëpi), një medrese (boshnjakisht: medresa), dy mektebe, shtatë mullinjë dhe katër ura prej guri, në lumin Buna. Boshnjakët ishin shumicë deri më 1835, gjatë periudhës Austro-hungareze kur ndodhën ndryshime në dobi të krishterëve. Një Kishë Ortodokse është ndërtuar në vitin 1893 dhe një Kishë Katolike Romake në vitin 1908.

Arkitektura[redakto | redakto tekstin burimor]

Një vend historik i Kalasë së Vjetër Blagaj Fort (Stjepan grad) - Ndryshe nga fortifikimet tjera ka shërbyer edhe si shtëpi në Bosnje dhe Hercegovinë, Bllagaj Kalaja shtrihet në një zonë natyrore mbi nivelin e shkëmbinjëve të pjerrët në jug, perëndim dhe veri. Muret kanë mbijetuar, lartësia e tyre shkon prej 12 deri 14 m. Pjesa e mbrojtur brenda saj është relativisht e vogël, e ngjashme me atë të Kalasë në Jajce.[6]

Vendbanimi më i hershëm në Bllagaj shtrihej në rrëzë të Kalasë në Bllagaj, ku ka një kryqëzim rrugësh me Nevesinjen.  Gjatë mbretërimit të Perandorisë Austro-hungareze, Bllagaj ende mbahej me karakterin e saj orientalo-mesdhetar, në pamjen e përgjithshme të saj në detaje arkitektonike dhe kompozicionale, pavarësisht nga ndryshimi i strukturës urbane.[7] Një turne virtual 360° i Bllagaj Teqes mund të shihet këtu.

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

Koordinatat: 43°15'26"N 17°53'11"E / 43.25722°N 17.88639°D / 43.25722; 17.88639Koordinatat: 43°15′26″V 17°53′11″L / 43.25722°V 17.88639°L / 43.25722; 17.88639