Cetacetë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Cetacetë
The Cetacea.jpg
Klasifikimi shkencor
Mbretëria: Animalia
Filumi: Chordata
Klasa: Mammalia
Infraklasa: Eutheria
Mbirendi: Laurasiatheria
Rendi: Cetacea
Llojlloshmëria
Rreth 88 lloje
Ndarja

Mysticeti
Odontoceti
Archaeoceti

Cetacetë (Cetacea, nga latinishtja cetur "balenë" dhe greqishtja ketos "peshk i madh"[1]) janë një degë gjërësisht e përhapur e e gjitarëve të detit, mishngrënës dhe me pendë. Pjesë e rendit të cetaceve, Cetacea, janë nënrendet: Odontoceti (balenat me dhëmbë, ku përfshihen edhe delfinët dhe marsuinët), Mysticeti (balenat me mustaqe) dhe Archaeoceti (paraardhësit e balenave të sotme, sot të zhdukur). Ka rreth 89 lloje të cetaceve, ku 70 i takojnë nënrendit Odontoceti. Edhe pse hisorikisht është menduar se cetacetë kanë prejardhje nga Mesonychid-ët, provat molekulare tregojnë se janë kushërinjë të dythundrakëve (Artiodactyla). Kohët e fundit, cetacetë grupohen në rendin Cetartiodactyla (kombinim i Cetacea + Artiodactyla), dhe më të afërmit e tyre të gjallë janë kuajt e Nilit dhe thundrakët e tjerë (devetë, derrat dhe dhentë), me të cilët u ndanë rreth 50 milionë vjet më parë.

Taksonomia[redakto | redakto tekstin burimor]

2rightarrow (Nuvola colors).svg Për më shumë informacione shikoni artikullin Lista e llojeve të cetaceve

Balenat me mustaqe (Mysticeti) e kanë marrë emrin nga disa pllaka të gjata me fletëza të brirta, që quhen mustaqe balene, që kanë fomë theku dhe përdoren për të dëbuar ujin gjatë ushqyerjes me planktone dhe krille. Balenat me dhëmbë (Odontoceti), ku përfshihen edhe delfinët dhe marsuinët, kanë dhëmbë në formë koni e lopate dhe mund ta perceptojnë mjedisin me anë të bisonarit.

Infrarendi përbëhet nga familjet: Balaenidae (balenat e duhura), Balaenoptera (balenat me hulli), Eschrichtiidae (balenat e hirta), Delphinidae (delfinët oqeanikë), Monodontidae (balenat e bardha), Phocoenidae (marsuinët), Physeteridae (kashalotët), Kogiidae (kashalotët e vegjël), Platanistidae (delfinët e lumit e Botës së Vjetër), Iniidae (delfinët e lumit e Botës së Re), Pontoporiidae (delfinët e La Platës) and Ziphidae (balenat me sqep).


 Cetacetë 






 Balenat me dhëmbë 



 Delphinoidea 


 Balenat e bardha (Monodontidae) Delphinapterus leucas NOAA.jpg



 marsuinët (Phocoenidae)




 Delfinët oqeanikë (Delphinidae) Orcinus orca NOAA 2.jpg





 Iniidae



 Pontoporiidae Pontoporia blainvillei.jpg





 Balenat me sqep (Ziphiidae) Ziphius cavirostris NOAA.jpg




 Delfinët e lumit (Platanistidae) Lipotes vexillifer.png





 Kashalotët e vegjël (Kogiidae)



 Kashalotët (Physeteridae) Physeter macrocephalus NOAA.jpg




 Balenat me mustaqe 




 Balenat me hulli (Balaenopteridae) Megaptera novaeangliae NOAA.jpg



 Balenat e hirta (Eschrichtiidae) Eschrichtius robustus NOAA.jpg




 Neobalaeninae




 Balenat e duhura (Balaenidae) Balaena mysticetus NOAA.jpg




 Janjucetus





 BasilosaurusBasilosaurus cropped.png




 Dorudon




 Rodhocetus




 Remingtonocetidae




 AmbulocetidaeAmbulocetus BW.jpg




 Pakicetidae




 Raoellidae



Shiko dhe[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ M. Ranneft, D.; Eaker, H.; W. Davis, R. (2001). "A guide to the pronunciation and meaning of cetacean taxonomic names" (PDF). Aquatic Mammals. 27 (2): 185.