Claude (inteligjenca artificiale)
Claude është një suitë modelesh gjuhësore në shkallë të gjerë e zhvilluar nga kompania amerikane Anthropic dhe e publikuar për herë të parë në vitin 2023. Është emëruar sipas matematikanit Claude Shannon, një pionier i teorisë së informacionit.
Claude përdoret për zhvillimin e softuerëve nëpërmjet Claude Code, dhe përdor të ashtuquajturën IA kushtetuese, një teknikë trajnimi e zhvilluar nga Anthropic për të përmirësuar konformitetin e saj etik dhe ligjor.
Trajnimi dhe IA Kushtetuese
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Modelet Claude janë transformatorë gjenerues paraprakisht të trajnuar që të parashikojnë fjalën vijuese në sasi të mëdha teksti. Ato më pas përpunohen përmes të mësuarit me përforcimin e feedback-ut njerëzor (RLHF) dhe IA kushtetuese, me qëllim zbatimin e udhëzimeve etike.[1] IA kushtetuese është një qasje e zhvilluar nga Anthropic për të trajnuar Claude dhe sisteme të tjera të IA-së që të jenë të dobishme dhe të padëmshme pa u mbështetur në korrigjime të gjera njerëzore.[2] "Kushtetuta" është në fakt një grup parimesh të shprehura në një gjuhë të kuptueshme nga njeriu, me të cilat modeli përpiqet t'i përputhë përgjigjet e tij.[3]
Funksionalitetet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Kërkim në internet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Që nga marsi i vitit 2025, Anthropic shtoi një funksion kërkimi në internet në Claude, i cili u zgjerua për përdoruesit e planit falas në maj të vitit 2025.[4]
Artifacts
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në qershor 2024, Anthropic publikoi funksionin Artifacts, i cili u lejon përdoruesve të gjenerojnë dhe të bashkëveprojnë me fragmente kodi dhe dokumente direkt në ndërfaqe.[5]
Përdorimi i kompjuterit
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në tetor 2024, Anthropic publikoi funksionin e përdorimit të kompjuterit, i cili i lejon Claude të lundrojë në një kompjuter duke interpretuar përmbajtjen e ekranit dhe duke simuluar të dhënat e tastierës dhe mausit.[6]
Claude Code
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Claude Code është një ndërfaqe e linjës së komandës që funksionon në kompjuterin e përdoruesit dhe lidhet me një instancë Claude në serverat Anthropic nëpërmjet një API-je, duke i lejuar asaj të ekzekutojë komanda, të lexojë dhe shkruajë skedarë dhe të bashkëveprojë me përdoruesin në tekst. Sjellja e tij zakonisht konfigurohet nëpërmjet dokumenteve Markdown si CLAUDE.md ose AGENTS.md.
Claude Cowork është një mjet i ngjashëm me Claude Code, por me një ndërfaqe grafike, i menduar për përdorues jo-teknikë, i lëshuar në janar 2026.[7] Në shkurt 2026, u prezantua Claude Code Security, i cili analizon bazat e kodeve për të identifikuar dobësitë.[8]
Modelet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Dizajnet e Claude zakonisht dalin në tre madhësi: Haiku, Sonnet dhe Opus (nga më e vogla dhe më e lira deri te më e madhja dhe më e shtrenjta).
| Versioni | Data e publikimit | Shteti | Data e fundit e të mësuarit të të dhënave |
|---|---|---|---|
| Klod | 14 Mars 2023 | I çaktivizuar | — |
| Klodi 2 | 11 korrik 2023 | I çaktivizuar | — |
| Claude Instant 1.2 | 9 gusht 2023 | I çaktivizuar | — |
| Klod 2.1 | 21 nëntor 2023 | I çaktivizuar | — |
| Opusi i Klodit 3 | 4 Mars 2024 | I çaktivizuar | Gusht 2023 |
| Soneti i Klodit 3 | 4 Mars 2024 | I çaktivizuar | Gusht 2023 |
| Klod 3 Haiku | 13 Mars 2024 | I vjetruar | Gusht 2023 |
| Soneti i Klodit 3.5 | 20 qershor 2024 | I çaktivizuar | Prill 2024 |
| Soneti Claude 3.5 (i ri) | 22 tetor 2024 | I çaktivizuar | Prill 2024 |
| Klod 3.5 Haiku | 22 tetor 2024 | I çaktivizuar | Korrik 2024 |
| Soneti i Klodit 3.7 | 24 shkurt 2025 | I çaktivizuar | Tetor 2024 |
| Claude Sonnet 4 | 22 maj 2025 | Aktiv | Mars 2025 |
| Klod Opus 4 | 22 maj 2025 | Aktiv | Mars 2025 |
| Claude Opus 4.1 | 5 gusht 2025 | Aktiv | Mars 2025 |
| Claude Sonnet 4.5 | 29 shtator 2025 | Aktiv | Korrik 2025 |
| Klod Haiku 4.5 | 15 tetor 2025 | Aktiv | Korrik 2025 |
| Claude Opus 4.5 | 24 nëntor 2025 | Aktiv | Maj 2025 |
| Claude Opus 4.6 | 5 shkurt 2026 | Aktiv | Gusht 2025 |
| Claude Sonnet 4.6 | 17 shkurt 2026 | Aktiv | Gusht 2025 |
Hulumtime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në qershor të vitit 2025, Anthropic e testoi Claude duke operuar në mënyrë autonome një makinë shitëse (distributor automatik) në zyrën e kompanisë. Pas një fillimi normal, modeli shfaqi sjellje abnormale. Për shembull, ai këmbënguli se ishte njeri, kontaktoi zyrën e sigurisë së korporatës dhe u përpoq të pushonte nga puna disa punonjës.[9]
Në shkurt të vitit 2026, studiuesi i Anthropic, Nicholas Carlini, raportoi se 16 agjentë të Claude Opus 4.6 kishin shkruar me sukses një kompilator C në Rust nga e para, i aftë të kompilonte kernelin Linux, me një kosto prej afërsisht 20 000 dollarësh.[10]
Përdorimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Claude është aplikuar në kontekste të ndryshme: NASA e përdori atë për të planifikuar rrugët e kalimit për roverin Perseverance në Mars nëpërmjet Claude Code,[11] dhe fondi sovran norvegjez e miratoi atë për të vlerësuar rreziqet ESG të portofolit të tij të investimeve.[12]
Përdorimi ushtarak
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në nëntor 2024, Anthropic bashkëpunoi me Palantir dhe Amazon Web Services për t'u ofruar Claude agjencive të inteligjencës dhe mbrojtjes të SHBA-së.[13] Në qershor 2025, u njoftua lançimi i Claude Gov, një model për përdorim të klasifikuar nga agjencitë e sigurisë kombëtare të SHBA-së.[14]
Politika e përdorimit të Anthropic ndalon përdorimin e Claude për mbikëqyrje masive të brendshme të qytetarëve dhe në armët vdekjeprurëse autonome. Këto kufizime kanë krijuar tensione me Pentagonin dhe administratën Trump. Në shkurt 2026, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth kërcënoi ta përjashtoi Anthropic nga zinxhiri i furnizimit të Departamentit të Mbrojtjes dhe Trump përfundimisht urdhëroi të gjitha agjencitë federale të ndërpresin përdorimin e instrumenteve të Anthropic brenda gjashtë muajve. Anthropic ka njoftuar se do ta kundërshtojë vendimin në gjykatë.[15] Pavarësisht ndalimit, Claude u përdor nga forcat ushtarake gjatë Sulmeve të 2026 të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit[16] dhe gjatë Operacionit Absolute Resolve në Venezuelë.[17]
Hyrje të ngjashme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "What to Know About Claude 2, Anthropic's Rival to ChatGPT" (në anglisht). 18 luglio 2023. Arkivuar nga origjinali më 11 janar 2024. Marrë më 21 mars 2026.
{{cite web}}: Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "AI gains "values" with Anthropic's new Constitutional AI chatbot approach". 9 maggio 2023.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Can You Teach an AI to Be Good? Anthropic Thinks So". 21 gennaio 2026. Arkivuar nga origjinali më 24 janar 2026. Marrë më 21 mars 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Anthropic's chatbot now has web search". 20 marzo 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Why Anthropic's Artifacts may be this year's most important AI feature". 21 giugno 2024.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Anthropic's latest AI update can use a computer on its own". 22 ottobre 2024.
{{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Anthropic's Claude Cowork Is an AI Agent That Actually Works".
{{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!) - ↑ "AI can now hunt software bugs on its own". 20 febbraio 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Anthropic's Claude AI became a terrible business owner in experiment that got 'weird'". 28 giugno 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Claude Opus 4.6 spends $20K trying to write a C compiler". 9 febbraio 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "NASA taps Claude to conjure Mars rover's travel plan". 31 gennaio 2026.
{{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "The world's biggest sovereign wealth fund is using Anthropic's Claude AI model to screen investments for ethical issues". 26 febbraio 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "The Pentagon says AI is speeding up its 'kill chain'". 19 gennaio 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Anthropic releases custom AI chatbot for classified spy work". 6 giugno 2025.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "Trump has ordered government agencies to stop using Anthropic AI tools". 28 febbraio 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "US military reportedly used Claude in Iran strikes despite Trump's ban". 1 marzo 2026.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!) - ↑ "US military used Anthropic's AI model Claude in Venezuela raid, report says". 14 febbraio 2026.
{{cite news}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!); Shiko vlerat e datave në:|date=(Ndihmë!)