Dhaskal Tod'hri

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Dhaskal Tod'hri, ose siç njihet ndrysh Theodhor Haxhifilipi ka lindur rreth vitit 1730 në Elbasan. Ai vinte nga një derë e krishterë, dhe vdiq në vitin 1805. Ka hyrë në historinë e albanologjisë si krijuesi i një alfabeti me 53 shkronja.

Jeta[redakto | përpunoni burim]

Mësimet e para i kreu në shkollën greke në Elbasan dhe më pas ndoqi Akademinë e Voskopojës[1]. I ati, Haxhi Filipi, e dërgoi në shkollën greke që lulëzonte asokohe në Voskopojë. Pas kësaj bëhet mësues në shkollën greke të Elbasanit. Gjatë viteve 1751 - 1801 ka mbajtur Kodikun e Shën Mërisë të kishës së Kalasë. I shtyrë nga dëshira që kishin elbasanasit për të thënë uratat në gjuhën shqipe në kishë, Todri i hyri përkthimit të librave të kishës ortodokse, duke shpikur edhe një alfabet të posaçëm me 53 shkronja. Pas vitit 1801, Dhaskal Todri, shkoi në Evropë dhe atje me ndihmën e shqiptareve, bëri gati shkronjat që i duheshin për shtypjen e dorëshkrimit të tij. Ai u nis per në Voskopoje që t'i shtypte në shtypshkronjë, por partriarka greke e cila ishte kunder cdi gjuhe tjeter , sidomos gjuhes shqipe, beri te mundur vrasjen e Diaskal Tod'hri, gje qe u shit si vrasja per arsye grabitjeje. Alfabeti i Tod'hrit ne baze te studimeve , sidomos te arvanitasit zotit Niko Stilos, deshifrohet vetem me alfabetin pellazgjik te Dhaskal Tod'hrit. Kjo gje vertetohet edhe nga albanalogu Johann Georg von Hahn qe prej vitit 1827, ne librin "Albanesische Studien".[2] Sot Theodor Haxhifilipi ose Dhaskal Todhri konsiderohet, dëshmori i parë i shkollës shqipe.

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Dhaskal Tod'hri
  2. ^ https://archive.org/stream/ahy9953.0001.001.umich.edu#page/n29/mode/2up

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]