Theodhor Haxhifilipi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Dhaskal Tod'hri)
Jump to navigation Jump to search

Theodhor Haxhifilipi i njohur si Dhaskal Tod'hri (Elbasan, 1730 - 1805) ka qenë hartues i një alfabeti, përkthyes i disa ungjijve dhe i dy fabulave të Ezopit.

Jeta[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

U lind në lagjen Kala të Elbasanit, i biri i kujunxhiut Filip.[1] Mësimet e para i kreu në shkollën greke në Elbasan dhe më pas ndoqi Akademinë e Voskopojës. I ati, Haxhi Filipi, e dërgoi në shkollën greke që lulëzonte asokohe në Voskopojë. Pas kësaj bëhet mësues në shkollën greke të Elbasanit. Gjatë viteve 1751 - 1801 ka mbajtur Kodikun e Shën Mërisë të kishës së Kalasë. I shtyrë nga dëshira që kishin elbasanasit për të thënë uratat në gjuhën shqipe në kishë, Todri i hyri përkthimit të librave të kishës ortodokse, duke krijuar edhe një alfabet të posaçëm me 53 shkronja. Pas vitit 1801, Dhaskal Todri, shkoi në Evropë dhe atje me ndihmën e shqiptarëve, bëri gati shkronjat që i duheshin për shtypjen e dorëshkrimit të tij. Ai u nis per në Voskopojë që t'i shtypte në shtypshkronjë, por partriarka greke e cila ishte kundër cdo gjuhe tjetër,[nevojitet citimi] sidomos gjuhës shqipe, bëri të mundur vrasjen e Dhaskal Tod'hri,[nevojitet citimi] gjë që u prezantua si vrasje për arsye grabitjeje.[nevojitet citimi] Alfabeti i Tod'hrit ne bazë te studimeve, sidomos te arvanitasit zotit Niko Stilos, deshifrohet vetëm me alfabetin pellazgjik te Dhaskal Tod'hrit.[nevojitet citimi] Kjo gjë vërtetohet[nevojitet citimi] edhe nga albanalogu Johann Georg von Hahn që prej vitit 1827, në librin "Albanesische Studien".[2] Sot Theodor Haxhifilipi ose Dhaskal Todhri konsiderohet, dëshmori i parë i shkollës shqipe.[nevojitet citimi]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Hysa, Mahmud (1995). Autorë dhe tekste nga letërsia e vjetër shqiptare. 2. Flaka e vëllazërimit. f. 86.
  2. ^ https://archive.org/stream/ahy9953.0001.001.umich.edu#page/n29/mode/2up