Dhoma e Deputetëve e Italisë
Dhoma e Deputetëve e Italisë Camera dei deputati | |
|---|---|
| XIX legjislatura | |
 | |
| Lloji | |
| Lloji | |
| Historia | |
Fillimi i sesionit të ri | 13 tetor 2022 |
| Udhëheqja | |
Presidenti | |
Nënkryetarët | |
Kuestorët | |
| Përbërja | |
| Vendet | 400 |
.svg) | |
Grupet politike |
|
| Vendi i mbledhjes | |
 | |
| Palazzo Montecitorio, Roma, Italia | |
| Uebfaqja | |
| www | |
Dhoma e Deputetëve e Italisë (italisht: Camera dei deputati) është dhoma e ulët e Parlamentit të Italisë. Së bashku me Senatin e Republikës, ajo formon parlamentin kombëtar italian në kuadrin e një sistemi të bikameralizmit paritar. Ajo zgjidhet me votim të përgjithshëm e të drejtpërdrejtë, përbëhet nga 400 deputetë, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit, dhe e ka selinë në Palazzo Montecitorio në Romë.[1][2][3]
Që nga 14 tetori 2022, president i saj është Lorenzo Fontana.[4][5]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Origjina historike e Dhomës së Deputetëve lidhet me sistemin përfaqësues të parashikuar nga Statuto Albertino, i shpallur më 1848 në Mbretërinë e Sardenjës. Pas bashkimit italian, nga viti 1861 ajo u bë dhoma përfaqësuese e Mbretërisë së Italisë, duke nisur me legjislaturën e tetë të saj kombëtare.[6][7]
Në vitin 1939, gjatë regjimit fashist, Dhoma e Deputetëve u shfuqizua dhe u zëvendësua nga Camera dei fasci e delle corporazioni, një organ jo i zgjedhur. Pas rënies së fashizmit dhe fazës së tranzicionit institucional, Asambleja Kushtetuese veproi nga viti 1946 deri më 1948; me hyrjen në fuqi të Kushtetutës italiane dhe me fillimin e legjislaturës së parë republikane në vitin 1948, u formua Dhoma e Deputetëve e Republikës Italiane në kuptimin e saj aktual.[8][9]
Përbërja dhe zgjedhja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Neni 56 i Kushtetutës parashikon se Dhoma e Deputetëve zgjidhet me votim të përgjithshëm dhe të drejtpërdrejtë. Numri i deputetëve është 400, prej të cilëve 8 zgjidhen në qarkun jashtë vendit. Sipas të njëjtit nen, deputetë mund të zgjidhen të gjithë zgjedhësit që në ditën e zgjedhjeve kanë mbushur moshën 25 vjeç.[2]
Neni 60 i Kushtetutës përcakton se Dhoma zgjidhet për pesë vjet; kjo kohëzgjatje mund të zgjatet vetëm me ligj dhe vetëm në rast lufte.[10]
Sistemi zgjedhor aktual është një sistem i përzier, i rregulluar nga ligji nr. 165 i vitit 2017, i njohur zakonisht si Rosatellum, i cili parashikon ndarjen e vendeve pjesërisht në kolegje njëemërore me formulë shumicore dhe pjesërisht me sistem proporcional në kolegje shumemërore.[11]
Funksionet
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në sistemin kushtetues italian, Dhoma e Deputetëve dhe Senati i Republikës kanë të njëjtat kompetenca. Të dyja dhomat marrin pjesë në ushtrimin e funksionit legjislativ dhe në marrëdhënien e besimit me qeverinë, sipas modelit të bikameralizmit paritar që karakterizon parlamentin italian.[1][12]
Përveç funksionit legjislativ, Dhoma ushtron funksione të rëndësishme të drejtimit politik, të kontrollit mbi veprimtarinë e qeverisë dhe të njohjes parlamentare. Këto përfshijnë mocionet, rezolutat, pyetjet parlamentare, interpelancat, hetimet njohëse dhe veprimtaritë e komisioneve.[13]
Presidenti i Dhomës së Deputetëve kryeson edhe Parlamentin në seancë të përbashkët, kur deputetët dhe senatorët mblidhen së bashku në rastet e parashikuara nga Kushtetuta, si për shembull në zgjedhjen e Presidentit të Republikës ose të disa anëtarëve të organeve kushtetuese.[14]
Organizimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Veprimtaria e Dhomës organizohet rreth Asamblesë, presidentit, Zyrës së Presidencës, grupeve parlamentare dhe komisioneve të përhershme. Rregullorja e Dhomës dhe rregulloret e saj të brendshme përcaktojnë funksionimin e këtyre organeve dhe të administratës parlamentare.[15][16]
Në legjislaturën e XIX-të, Dhoma përbëhet nga 400 deputetë të ndarë në grupe parlamentare, ndërsa grupi më i madh është ai i Vëllezërit e Italisë.[17]
Selia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Dhoma e Deputetëve ka selinë në Palazzo Montecitorio në qendër të Romës. Pallati, i lidhur historikisht me emrat e Gian Lorenzo Berninit dhe Carlo Fontanas, është seli e Dhomës që nga viti 1871. Brenda tij ndodhet edhe aula në formë hemicikli ku zhvillohen seancat e Dhomës dhe ato të Parlamentit në seancë të përbashkët.[3][18]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 "La Costituzione - Articolo 55". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- 1 2 "La Costituzione - Articolo 56". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- 1 2 "Palazzo Montecitorio". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Lorenzo Fontana eletto Presidente della Camera". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Biografia". Il Presidente della Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Lo Statuto Albertino". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Amministrazione". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Camera non elettiva (1939)". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Assemblea Costituente / Cronologia / Camera dei deputati". Portale storico della Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "La Costituzione - Articolo 60". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Sistema elettorale e referendum". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Il Parlamento". Senato della Repubblica (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "L'attività di indirizzo, controllo e conoscitiva della Camera". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Il Parlamento in seduta comune". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Il Regolamento della Camera". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Ordinamento interno della Camera". Conoscere la Camera (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Composizione gruppi parlamentari". Camera dei deputati (në italisht). Marrë më 2026-04-13.
- ↑ "Aula". visita.camera.it (në italisht). Marrë më 2026-04-13.