Dhuna politike
Dhuna politike është dhuna që kryhet për të arritur qëllime politike. Mund të përfshijë dhunën që përdoret nga një shtet kundër shteteve të tjera (luftë), dhunën që përdoret nga një shtet kundër civilëve dhe aktorëve jo-shtetërorë (zhdukje me forcë, luftë psikologjike, brutalitet policor, vrasje të synuara, torturë, spastrim etnik ose gjenocid), dhe dhunën që përdoret nga aktorë të dhunshëm jo-shtetërorë kundër shteteve dhe civilëve (rrëmbime, atentate, sulme terroriste, torturë, luftë psikologjike dhe/ose guerile). Mund të përshkruajë gjithashtu dhunën e motivuar politikisht që përdoret nga aktorë të dhunshëm jo-shtetërorë kundër një shteti (rebelim, trazirë, tradhti ose grusht shteti) ose mund të përshkruajë dhunën që përdoret kundër aktorëve të tjerë jo-shtetërorë dhe/ose civilëve. Mosveprimi nga ana e një qeverie mund të karakterizohet gjithashtu si një formë e dhunës politike, siç është refuzimi për të lehtësuar urinë ose mohimi i burimeve për grupe politikisht të identifikueshme brenda territorit të tyre.
Për shkak të çekuilibrave të pushtetit që ekzistojnë midis aktorëve shtetërorë dhe jo-shtetërorë, dhuna politike shpesh merr formën e një lufte asimetrike ku asnjëra palë nuk është në gjendje të sulmojë drejtpërdrejt tjetrën, duke u mbështetur në taktika të tilla si lufta guerile dhe terrorizmi. Shpesh mund të përfshijë sulme ndaj objektivave civilë ose jo-luftëtarë. Njerëzit mund të jenë në shënjestër kolektive bazuar në perceptimin se janë pjesë e një grupi shoqëror, etnik, fetar ose politik; ose në mënyrë selektive, duke synuar individë të caktuar për veprime që perceptohen si sfiduese për dikë ose ndihmë për një kundërshtar.[1][2]
Shumë grupe dhe individë militantë, kryengritës, ekstremistë dhe/ose fundamentalistë të motivuar politikisht janë të bindur se shtetet dhe sistemet politike nën të cilat jetojnë nuk do t'u përgjigjen kurrë kërkesave të tyre, dhe kështu ata besojnë se e vetmja mënyrë për të përmbysur dhe/ose riformësuar qeverinë ose shtetin në përputhje me botëkuptimin e tyre politik dhe/ose fetar është përmes mjeteve të dhunshme, të cilat ata i konsiderojnë jo vetëm të justifikuara, por edhe të nevojshme për të arritur objektivat e tyre politike dhe/ose fetare. Në mënyrë të ngjashme, shumë qeveri në mbarë botën besojnë se duhet të përdorin dhunën për të frikësuar popullsinë e tyre që të pranojë. Në raste të tjera, qeveritë përdorin forcën për të mbrojtur vendet e tyre nga pushtimet e jashtme ose kërcënime të tjera me forcë dhe i detyrojnë qeveritë e tjera ose pushtojnë territor.[3]
Shiko edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ Rossi, Federica (2023-03-01). "The failed amnesty of the 'years of lead' in Italy: Continuity and transformations between (de)politicization and punitiveness". European Journal of Criminology (në anglisht). 20 (2): 381–400. doi:10.1177/14773708211008441. ISSN 1477-3708.
- ↑ Balcells, Laia; Stanton, Jessica A. (2021-05-11). "Violence Against Civilians During Armed Conflict: Moving Beyond the Macro- and Micro-Level Divide". Annual Review of Political Science (në anglisht). 24 (Volume 24, 2021): 45–69. doi:10.1146/annurev-polisci-041719-102229. ISSN 1094-2939.
- ↑ "Stetson Law Review". stetsonlawreview.org. Marrë më 2025-09-12.
{{cite web}}: Mungon ose është bosh parametri|language=(Ndihmë!)