Enciklopedia e Hapjeve të Shahut

Enciklopedia e Hapjeve të Shahut, i njohur edhe me akronimin e tij në anglisht ECO: (Encyclopaedia of Chess Openings), është një vepër referimi që përshkruan gjendjen e teorisë së hapjes në shah, botuar fillimisht në pesë vëllime nga viti 1974 deri në vitin 1979 nga kompania jugosllave Šahovski Informator (Informatori i Shahut). Aktualisht është duke u botuar për herë të pestë. ECO mund t'i referohet edhe sistemit të klasifikimit të hapjes së përdorur nga enciklopedia.

Pasqyrë

Si ECO ashtu edhe Informatori i Shahut botohen nga kompania me seli në Beograd, Šahovski Informator. Lëvizjet janë marrë nga mijëra lojëra mjeshtërore dhe nga analiza të botuara në Informant dhe janë përpiluar nga redaktorët, shumica e të cilëve janë mjeshtra të mëdhenj, të cilët zgjedhin linjat që i konsiderojnë më të rëndësishme ose kritike. Kryeredaktori që nga botimi i parë ka qenë Aleksandar Matanović (1930-2023). Hapjet janë dhënë në një tabelë ECO që paraqet në mënyrë koncize linjat e hapjes të konsideruara më kritike nga redaktorët. ECO mbulon hapjet në më shumë detaje sesa botimet rivale me një vëllim të vetëm, siç janë Modern Chess Openings dhe Nunn's Chess Openings, por në më pak detaje sesa librat e specializuar të hapjes.

Librat janë të destinuar për një audiencë ndërkombëtare dhe përmbajnë vetëm një sasi të vogël teksti, i cili është në disa gjuhë. Pjesa më e madhe e përmbajtjes përbëhet nga diagrame pozicionesh dhe lëvizjesh shahu, të shënuara me simbole, shumë prej të cilave të zhvilluara nga Informatori i Shahut. Informatori i Shahut ishte pionier në përdorimin e Notacionit Algjebrik të Figurinës për të shmangur përdorimin e inicialeve për emrat e figurave, të cilat ndryshojnë midis gjuhëve.

Në vend të emrave tradicionalë për hapjet, ECO ka zhvilluar një sistem kodimi që është adoptuar edhe nga botime të tjera të shahut. Ekzistojnë pesë kategori kryesore, nga "A" deri në "E", që korrespondojnë me pesë vëllimet e botimeve të mëparshme, secila prej të cilave ndahet më tej në 100 nënkategori, për një total prej 500 kodesh. Termi ECO përdoret shpesh si shkurtim për këtë sistem kodimi. Kodi ECO është një markë e regjistruar e Informatorit të Shahut.

Hapjet

Vëllimi A: Flank opening

Hapja Angleze
Mbrojtja Benoni
Mbrojtja Holandeze
Hapja Réti
Gambiti i Benkos
Mbrojtja e Vjetër Indiane
Hapja e Bird
Sistemet anti-Indiane (Sulmi Trompowsky, Sulmi Torre Attack, Sulmi Richter–Veresov)
Hapje të parregullta, etj.

Vëllimi B: Lojëra Gjysmë të Hapura përveç Mbrojtjes Franceze

Vëllimi C: Lojërat e Hapura dhe Mbrojtja Franceze

Ruy Lopez
Mbrojtja Franceze
Mbrojtja e Petrovit
Loja e Vjenës
Loja e Qendrës
Gambiti i Mbretit
Mbrojtja e Philidor
Italiane (Giuoco Piano, Gambiti i Evansit, Mbrojtja Hungareze, dhe Dy Kuajtë)
Loja Skoceze
Loja e Katër Kuajve, etj.
Hapja e Ushtarit të Mbretit, etj. (mbulon hapje të pazakonta/të rralla 1. e4 si Gambiti i Elefantit dhe Hapja e Ponzianit).

Vëllimi D: Lojëra të Mbyllura dhe Lojëra Gjysmë të Mbyllura

(duke përfshirë Mbrojtjen Grünfeld, por jo Mbrojtje të tjera Indiane)

Gambiti i Mbretëreshës
- Pranuar
- I Refuzuar (Sllave, Ortodokse, Tarrasch, Tartakower, Kundërgambiti i Albinit, etj.)
Mbrojtja Grünfeld
Loja e Ushtarit të Mbretëreshës, etj.

Vëllimi E: [[Mbrojtja Indiane|Mbrojtjet Indiane

(përveç Mbrojtjes Grünfeld dhe Mbrojtjes së Vjetër Indiane)

Botimi i parë

Botimi i parë u botua në vitet në vijim:

Vëllimi A: 1979
Vëllimi B: 1975
Vëllimi C: 1974
Vëllimi D: 1976
Vëllimi E: 1978

Vëllimi D (1976)
Kodi	Autori
00–01	Bagirov, Vladimir
94–95	Bagirov, Vladimir
60–65	Barcza, Gedeon
60–65	Florian, Tibor
70–79	Botvinnik, Mikhail
98–99	Botvinnik, Mikhail
70–79	Abramov, Lev
98–99	Abramov, Lev
56–57	Bukić, Enver
02–05	Cvetković, Srđan
02–05	Sokolov, Vladimir
31–32	Euwe, Max
50–55	Filip, Miroslav
45–46	Gheorghiu, Florin
45–46	Samarian, Sergiu
38–39	Gipslis, Aivars
80	Gipslis, Aivars
90–91	Gipslis, Aivars
58–59	Hort, Vlastimil
66–69	Judovič, Mihail
85–89	Karpov, Anatoly
43–44	Korchnoi, Viktor
47–49	Korchnoi, Viktor
15–19	Kotov, Alexander
33–34	Larsen, Bent
30	Matanović, Aleksandar
35–36	Matanović, Aleksandar
30	Ugrinović, Dragan
35–36	Ugrinović, Dragan
25	Matulović, Milan
25	Krnić, Zdenko
06–09	Minev, Nikolay
37–38	Minev, Nikolay
40–42	Parma, Bruno
26–29	Polugaevsky, Lev
96–97	Smyslov, Vasily
10–14	Suetin, Alexey
20–24	Taimanov, Mark
81–84	Uhlmann, Wolfgang
92–93	Uhlmann, Wolfgang

Volume E (1978)
Code	Author
00–05	Averbakh, Yuri
00–05	Neishtadt, Yakov
32–37	Bagirov, Vladimir
67–69	Boleslavsky, Isaac
67–69	Lepeshkin, Vladimir
27–29	Botvinnik, Mikhail
47–49	Botvinnik, Mikhail
27–29	Abramov, Lev
47–49	Abramov, Lev
97–99	Byrne, Robert
97–99	Mednis, Edmar
90–92	Euwe, Max
46	Filip, Miroslav
56–59	Filip, Miroslav
10–11	Gipslis, Aivars
20–23	Gipslis, Aivars
95–96	Vlastimil Hort
54–55	Ivkov, Borislav
52	Judovič, Mihail
83–84	Karpov, Anatoly
83–84	Razuvayev, Yuri
43	Kotov, Alexander
50–51	Kotov, Alexander
06–07	Krnić, Zdenko
93–94	Krnić, Zdenko
06–07	Cvetković, Srđan
93–94	Cvetković, Srđan
85–86	Larsen, Bent
87–89	Lilienthal, Andor
87–89	Florian, Tibor
08–09	Matanović, Aleksandar
15–19	Matanović, Aleksandar
08–09	Ugrinović, Dragan
15–19	Ugrinović, Dragan
70–72	Minev, Nikolay
76–79	Minev, Nikolay
24–26	Parma, Bruno
53	Parma, Bruno
14	Polugaevsky, Lev
73–75	Polugaevsky, Lev
80–82	Razuvayev, Yuri
12–13	Suetin, Alexey
30–31	Taimanov, Mark
40–45	Taimanov, Mark
60–63	Uhlmann, Wolfgang
38–39	Unzicker, Wolfgang
64–66	Wade, Robert

Botimi i dytë

Botimi i dytë u botua në vitet në vijim:

Vëllimi A: 1996
Vëllimi B: 1984
Vëllimi C: 1981
Vëllimi D: 1987
Vëllimi E: 1991

Vëllimi B (1984)
Kodi	Autori
04–05	Bagirov, Vladimir
18–19	Bagirov, Vladimir
13–14	Botvinnik, Mikhail
13–14	Abramov, Lev
10	Filip, Miroslav
12	Filip, Miroslav
15	Filip, Miroslav
17	Filip, Miroslav
36–39	Filip, Miroslav
70–79	Geller, Efim
95–99	Gipslis, Aivars
20–21	Gufeld, Eduard
23–26	Gufeld, Eduard
02–03	Hort, Vlastimil
80–85	Kasparov, Garry
30–31	Korchnoi, Viktor
34–35	Korchnoi, Viktor
28–29	Krnić, Zdenko
87	Krnić, Zdenko
28–29	Cvetković, Srđan
00–01	Larsen, Bent
16	Larsen, Bent
60–69	Matanović, Aleksandar
60–69	Ugrinović, Dragan
06	Minev, Nikolay
11	Minev, Nikolay
57	Nunn, John
88–89	Nunn, John
07–09	Parma, Bruno
44	Polugaevsky, Lev
50–53	Polugaevsky, Lev
86	Polugaevsky, Lev
90–94	Polugaevsky, Lev
96	Polugaevsky, Lev
27	Suetin, Alexey
54–56	Suetin, Alexey
58–59	Suetin, Alexey
22	Sveshnikov, Evgeny
33	Sveshnikov, Evgeny
40–43	Taimanov, Mark
45–49	Taimanov, Mark
32	Uhlmann, Wolfgang

Botimi i tretë

Botimi i tretë u botua në vitet në vijim:

Vëllimi A: 1999
Vëllimi B: 1997
Vëllimi C: 1997
Vëllimi D: 1998
Vëllimi E: 1998

Botimi i katërt

Botimi i katërt u botua në vitet në vijim:

Vëllimi A: 2001
Vëllimi B: 2002
Vëllimi C: 2000
Vëllimi D: 2004
Vëllimi E: 2008

Botimi i pestë

Botimi i pestë u botua në vitet në vijim:

Vëllimi C: 2006
Vëllimi B pjesa 1 [kodet ECO: B00–B49]: 2020
Vëllimi B pjesa 2 [kodet ECO: B50-B99]: 2021

Referime

Bibliografia

Matanović, Aleksandar; Molorović, Milivoje; Božić, Aleksandar (1971). Classification of Chess Openings (në anglisht). Chess Informant.
Abramov, Lev; Bagirov, Vladimir; Botvinnik, Mikhail; Cvetkovic, Srdan; Filip, Miroslav; Geller, Efim; Gipslis, Aivars; Gufeld, Eduard; Hort, Vlastimil; Kasparov, Garry; Korchnoi, Viktor; Krnic, Zdenko; Larsen, Bent; Matanović, Aleksandar; Minev, Nikolay; Nunn, John; Parma, Bruno; Polugaevsky, Lev; Suetin, Alexey; Sveshnikov, Evgeny; Taimanov, Mark; Ugrinovic, Dragan; Uhlmann, Wolfgang (1984). Encyclopedia of Chess Openings, volume B (në anglisht) (bot. 2nd). Belgrade: Informatori i Shahut. ISBN 0-7134-3716-2.
Hooper, David; Whyld, Kenneth (1996) [First pub. 1992]. "Encyclopedia of Chess Openings". The Oxford Companion to Chess (në anglisht) (bot. 2nd). Oxford University Press. fq. 123. ISBN 0-19-280049-3.

Lidhje të jashtme

Chess Informant. Faqja e botimit
Openings. Chess Archaeology. ECO codes with names