Shko te përmbajtja

Etnonimi

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Etnonim ( nga Greqishtja e lashtë ἔθνος - ethnos ) është një emër që i aplikohet një grupi të caktuar etnik . Etnonimet mund të ndahen në dy kategori: ekzonime (emri i të cilave i grupit etnik është krijuar nga një grup tjetër njerëzish) dhe autonime ose endonime (emri i të cilave është krijuar dhe përdorur nga vetë grupi etnik).

Për shembull, grupi etnik mbizotërues i Gjermanisë janë gjermanët. Etnonimi gjermanë është një eksonim me origjinë latine që përdoret në gjuhën angleze, por gjermanët e quajnë veten Deutsche, një endonim. Populli gjerman identifikohet nga një sërë ekzonimesh në të gjithë Evropën, të tilla si Allemands ( Frëngjisht ), tedeschi ( italisht ), tyskar ( Suedisht ), dhe Niemcy ( Polonisht ).

Si një nënfushë e antroponimisë, studimi i etnonimeve quhet etnonimi ose etnonimikë.

Vështrim

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Etnonime të shumta mund të aplikohen për të njëjtin grup etnik ose racor, me nivele të ndryshme njohjeje, pranimi dhe përdorimi. Biblioteka Shtetërore e Australisë Jugore e shqyrtoi këtë çështje kur shqyrtoi titujt e Bibliotekës së Kongresit për literaturën që lidhet me njerëzit aborigjenë dhe ata të Ishujve të Ngushticës Torres . Rreth 20 etnonime të ndryshme u konsideruan si tituj të mundshëm të Bibliotekës së Kongresit, por u rekomandua që vetëm një pjesë e tyre të përdorej për qëllime katalogimi. [1]

Etnonimet mund të ndryshojnë në karakter me kalimin e kohës; ndërsa fillimisht të pranueshme shoqërisht, ato mund të konsiderohen fyese ose të shndërrohen në fyerje etnike . Për shembull, termi cigan është përdorur për t'iu referuar romëve . Shembuj të tjerë përfshijnë vandalët, bushmanët, barbarët dhe filistinët .

Etnonimet e aplikuara për afrikano-amerikanët kanë demonstruar një evolucion më të madh; termat më të vjetër si "i ngjyrosur" mbartin konotacione negative dhe janë zëvendësuar nga ekuivalentët e ditëve të sotme si "i zi" ose "afro-amerikan" . Etnonime të tjera si Negro kanë një status të ndryshëm. Termi u konsiderua i pranueshëm në përdorimin e tij nga aktivistë të tillë si Martin Luther King Jr. në vitet 1960, [2] por aktivistë të tjerë morën një perspektivë të ndryshme. Në diskutimin e një fjalimi të mbajtur në vitin 1960 nga Elijah Muhammad, u tha "për myslimanët, terma si zezak dhe me ngjyrë janë etiketa të krijuara nga njerëzit e bardhë për të mohuar madhështinë e kaluar të racës së zezë". [3]

Katër dekada më vonë, një ndryshim i ngjashëm në mendime mbetet. Në vitin 2006, një komentator sugjeroi që termi "negro" është i vjetëruar ose fyes në shumë aspekte; në mënyrë të ngjashme, fjala "me ngjyrë" ende shfaqet në emrin e NAACP, ose Shoqatës Kombëtare për Avancimin e Njerëzve me Ngjyrë.

Në anglisht, etnonimet përgjithësisht formulohen nëpërmjet prapashtesave ; shumica e etnonimeve për toponimet që mbarojnë me -a formohen duke shtuar -n : Bullgaria, bullgarisht ; Estonia, estonisht . Në anglisht, në shumë raste, emri për gjuhën dominuese të një grupi është identik me etnonimin e tyre në gjuhën angleze; francezët flasin frëngjisht, gjermanët flasin gjermanisht . Kjo nganjëherë përgjithësohet gabimisht; mund të supozohet se njerëzit nga India flasin "indianisht", [4] pavarësisht se nuk ka gjuhë në Indi që quhet me atë emër.

Në përgjithësi, çdo grup njerëzish mund të ketë etnonime të shumta, të lidhura me përkatësinë politike me një shtet ose një provincë, me pikën referuese gjeografike, me gjuhën ose me ndonjë veçori tjetër dalluese. Etnonimi mund të jetë një fjalë e përbërë që lidhet me origjinën ose përdorimin.

Një politoetnonim tregon se ai emër ka origjinën nga përkatësia politike, si kur termi polisemike austriakë ndonjëherë përdoret më konkretisht për banorët vendas, gjermanishtfolës të Austrisë, të cilët kanë endonimet e tyre.

Një topo-etnonim i referohet etnonimit që rrjedh nga një toponim (emri i një lokaliteti gjeografik, emër vendi), si kur termi polisemike malazezë, i cili fillimisht u përdor për banorët e zonës gjeografike të Malit të Zi ( Mali i Zi ), fitoi një përdorim shtesë etnonimik, duke përcaktuar malazezët modernë etnikë, të cilët kanë endonimet e tyre të dallueshme. Gjeografët klasikë përdornin shpesh topo-etnonime (etnonime të formuara nga toponimet) si zëvendësim për etnonimet në përshkrimet e përgjithshme ose për endonime të panjohura.

Në studimet onomastike, ekzistojnë disa terma që lidhen me etnonimet, si termi etnotoponim, që përcakton një toponim (emër vendi) specifik që formohet nga një etnonim. Shumë emra rajonesh dhe vendesh janë etnotoponime . [5]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ Aboriginal Rountable (1995): LCSH for ATSI People. Arkivuar 2011-03-21 tek Wayback Machine
  2. ↑ King, Martin Luther Jr.; Holloran, Peter; Luker, Ralph E.; Penny A. Russell (1 janar 2005). The Papers of Martin Luther King, Jr.: Threshold of a New Decade, January 1959 – December 1960. University of California Press. fq. 40. ISBN 978-0-520-24239-5. Marrë më 29 korrik 2013. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  3. ↑ Message from the Wilderness of North America. A Journal for MultiMedia History article Arkivuar 2007-12-24 tek Wayback Machine.
  4. ↑ Bourne, Jill; Pollard, Andrew (26 shtator 2002). Teaching and Learning in the Primary School. Taylor & Francis. fq. 34. ISBN 978-0-203-42511-4. Marrë më 29 korrik 2013. {{cite book}}: Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja)
  5. ↑ Room 1996, f. 39.
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Etnonimi&oldid=3023183"