Familja bërthamë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
A man, woman, and two children smiling outside of a house
Një familje bërthamë (e vogël) amerikane e përbërë nga nëna, babai dhe fëmijët e tyre rreth vitit 1955

Një familje bërthamë, familje elementare ose familje bashkëshortore është një grup familjar i përbërë nga një burrë, një grua dhe fëmijët e tyre (një ose më shumë). Ndryshe nga familja me një prind, familja e madhe e zgjeruar ose familje me më shumë se dy prindër, familjet bërthamë zakonisht përqendrohen në një çift të martuar, i cili mund të ketë një ose më shumë fëmijë. Megjithatë ekzistojnë disa lloje të ndryshme në lidhje me përkufizimin e saj. Disa përkufizime lejojnë vetëm fëmijët biologjikë që janë vëllezër e motra me gjak të plotë dhe i konsiderojnë vëllezërit e motrat e adoptuar ose gjysmë dhe njerkë një pjesë të familjes së vogël, por të tjerët lejojnë një njerkë dhe çdo përzierje të fëmijëve në varësi, duke përfshirë fëmijët e njerkut dhe fëmijët e birësuar. Disa sociologë dhe antropologë e konsiderojnë familjen bërthamë si formën më themelore të organizimit shoqëror.

Megjithatë termi familje bërthamë u popullarizua në shekullin e 20-të dhe ka qenë forma mbizotëruese e strukturës familjare për shekuj në Evropë.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

ADN-ja e nxjerrë nga kockat dhe dhëmbët nga një varr i Epokës së Gurit 4,600 vjet të vjetër në Gjermani ka siguruar provat më të hershme për njohjen shoqërore të një familjeje të përbërë nga dy prindër me shumë fëmijë. [1]

Sipas historianëve, Alan Macfarlane dhe Peter Laslet, familja bërthamë është konsideruar si një rregullator i rëndësishëm në organizimin e familjes në Angli në shekullin e 13-të. [2] Ky rregullator ishte i ndryshëm nga normat e familjes në Evropën Jugore, në Azi dhe Lindjen e Mesme ku ishte e zakonshme që të rinjtë të qëndronin ose të martoheshin në familjen e madhe. Në Angli, familjet me shumë gjenerata ishin të pazakonta, sepse të rinjtë do të kursenin mjaft para për të lëvizur në shtëpinë e tyre pasi të martoheshin. Sociologia Brigitte Berger argumentoi se "familja e re bërthamë duhej të ishte fleksibël dhe e lëvizshme ndërsa kërkonte mundësi dhe pronë. Të detyruar të mbështeteshin në zgjuarsinë e tyre, anëtarët e saj gjithashtu kishin nevojë për të planifikuar për të ardhmen dhe për të zhvilluar zakone borgjeze të punës dhe kursimit. " [3] Berge gjithashtu përmend se kjo mund të jetë një nga arsyet pse revolucioni industrial filloi në Angli dhe në vendet e tjera të Evropës Veri-Perëndimore. Sidoqoftë, historia e familjes bërthamore në Angli është sfiduar nga Cord Oestmann. [4]

Strukturat familjare të një çifti dhe fëmijëve të tyre ishin të pranishme në Evropën Perëndimore dhe Anglinë e Re në shekullin e 17-të, të ndikuar nga qeveritë e kishës dhe teokratike. [5] Me shfaqjen e proto-industrializimit dhe kapitalizmit të hershëm, familja bërthamë u bë një njësi shoqërore e qëndrueshme financiarisht. [6]

Përdorimi i termit[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Termi familje bërthamë u shfaq për herë të parë në fillim të shekullit të 20-të. Sipas fjalorit të njohur Merriam-Webster termi daton që në vitin 1924, [7] ndërsa fjalori anglisht i Oksfordit e referon këtë term nga 1925; pra është relativisht e re. Ndërsa fraza daton afërsisht nga Epoka Atomike, termi "bërthamore" nuk përdoret këtu në kontekstin e luftës bërthamore, energjisë bërthamore, ndarjes bërthamore ose shkrirjes bërthamore; përkundrazi, ajo lind nga një përdorim më i përgjithshëm i emrit bërthamë, vetë me origjinë në latinisht nux, që do të thotë "arrë", dmth thelbi i diçkaje - kështu, familja bërthamë i referohet të gjithë anëtarëve të familjes duke qenë pjesë e së njëjtës bërthamë sesa direkt te armët atomike .

Shumë individë janë pjesë e dy familjeve bërthamë në jetën e tyre: familja e origjinës në të cilën ata janë pasardhës dhe familja e shumimit në të cilin ata janë prindër. [8]

Përkufizimet alternative janë evoluar për të përfshirë njësitë familjare të drejtuara nga prindër të gjinisë së njëjtë dhe mbase të afërm të tjerë shtesë të rritur që marrin një rol prindëror bashkëjetues; [9] në rastin e fundit, ajo gjithashtu merr emrin e familjes bashkëshortore .

Krahasuar me familjen e zgjeruar[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një grup i zgjeruar përbëhet nga anëtarë të familjes jobërthamë (ose "jo të vogël") të konsideruar së bashku me anëtarët e familjes bërthamë (ose "të vogël"). Kur përfshihet familja e zgjeruar, ata gjithashtu ndikojnë në zhvillimin e fëmijëve po aq sa prindërit do të bënin vetë. [10] Në një familje të zgjeruar, burimet zakonisht ndahen midis atyre që janë përfshirë, duke shtuar më shumë një aspekt të komunitetit në njësinë e familjes. Kjo nuk është e kufizuar në ndarjen e objekteve dhe parave, por përfshin kohën e ndarjes. Për shembull, familja e zgjeruar si gjyshërit mund të kujdesen për nipërit e mbesat e tyre duke lejuar prindërit të vazhdojnë dhe të ndjekin karrierën dhe duke krijuar një mjedis të shëndetshëm dhe mbështetës në të cilin fëmijët rriten dhe u lejon prindërve të kenë shumë më pak stres. Familjet e zgjeruara ndihmojnë në mbajtjen e fëmijëve në familje më të shëndetshëm për shkak të të gjitha burimeve që fëmijët marrin tani pasi kanë individë të tjerë në gjendje t'i ndihmojnë dhe t'i mbështesin ndërsa rriten.

Referenca[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ "World's Earliest Nuclear Family Found". ScienceDaily. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  2. ^ Berger, Brigitte (2002). The family in the modern age : more than a lifestyle choice. New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers. fq. 100. ISBN 0-7658-0121-3. OCLC 48140349. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  3. ^ "The Real Roots of the Nuclear Family". Institute for Family Studies (në anglisht). Marrë më 2017-03-28.
  4. ^ Cord Oestmann (1994). Lordship and Community: The Lestrange Family and the Village of Hunstanton, Norfolk, in the First Half of the Sixteenth Century. Boydell Press. fq. 53–. ISBN 978-0-85115-351-3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  5. ^ Volo, James M.; Volo, Dorothy Denneen (2006). Family life in 17th- and 18th-century America. Greenwood. fq. 42. ISBN 978-0-313-33199-2. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  6. ^ Traditions and Encounters: A Brief Global History (New York: McGraw Hill, 2008).
  7. ^ "nuclear family". Merriam-Webster. Marrë më tetor 5, 2020. First Known Use of nuclear family
    1924, in the meaning defined above
    Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  8. ^ Collins, Donald; Jordan, Catheleen; Coleman, Heather (2009). An Introduction to Family Social Work (bot. 3)). Cengage Learning. fq. 27. ISBN 978-0-495-60188-3. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)
  9. ^ "Strictly, a nuclear or elementary or conjugal family consists merely of parents and children, though it often includes one or two other relatives as well, for example, a widowed parent or unmarried sibling of one or other spouse."
    Sloan Work and Family Research Network, citing Parkin, R. (1997). Kinship: An introduction to basic concepts. Oxford: Blackwell Publishers. Retrieved April 18, 2012.
  10. ^ LaFave, Dainel; Thomas, Duncan (mars 2012). "Extended family and child well being" (PDF). Extended Family and Child Well Being. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]