Firmoza

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Firmozë
Italisht : Acquaformosa
Komunë
Vendndodhja
Firmozë is located in Itali
Firmozë
Firmozë

Koordinatat: 39°43′0″V 16°06′0″L / 39.71667°V 16.10000°L / 39.71667; 16.10000

Administrimi
Shteti Flamuri Italia
Rajoni Kalabria
Provinca Kozenca
Sipërfaqja dhe popullsia
Sipërfaqja 22,71 km2
Lartësia 756 m (m.n.d.)
Popullsia 900 banorë
Dendësia 39.63 banorë/km2
Të dhëna të tjera
Vendasit Firmozjot/ë
Zona Kohore UTC+1
Verore UTC+2
Kodi Postal 87010
Shenjti mbrojtës Shën Giovanni Battista
Dita e shenjtit 24 qershor
Koordinatat 39° 43′ 0″ Veri

16° 06′ 0″ Lindje

Faqja Zyrtare www.acquaformosa.asmenet.it/


Vendodhja e Firmozës në Krahinën e Kozencës

Firmozë (italisht:Acquaformosa) është një fshat dhe komunë me 900 banorë në provincën e Kozencës në rajonin e Kalabrisë, Itali. Që nga mesjeta ajo është venbanim për një pakicë arbëreshe, e cila reflektohet në praninë e simboleve të shqiponjës dhe përkrenares së Skënderbeut në emblemën e komunës. Gjithashtu fshati është selia e Kishës Ortodokse Arbëreshe.

Fshati, që ndodhet në një lartësi prej 756 metra m.n.d., është pjesë e pakicave arbëreshe, të pranishme në të gjithë territorin jugor italian. Popullsia ruan zakonet dhe traditat, dhe ruan ritin orthodoks-bizantin, në varësi të juridiksionit kishtar të Peshkopatës së Lungros. Më 4 gusht 2009 këshilli i fshatit miratoi nismën për montimin e paneleve brenda fshatit që thonë "Comune deleghistizzato". Në rreth 1400 metra m.n.d. qëndron Sanctuary e Santa Maria del Monte, e rrethuar nga malet e Firmozës dhe Lungros.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Origjina historike e Firmozës daton që në vitin 1195, kur për bujarinë e princave të Altomontes, u themelua Abbey e Santa Maria e Firmozës e urdhrit Çisterçian. A Legend kujton se Princesha Irena Kastrioti, vajza e heroit të shqiptarëve Gjergj Kastriotit-Skënderbeut, banonte në Abbey dhe pas pirjes së ujit të Abbey-it, bërtiti: "Çfarë uji me formë të hijshme" dhe që atëherë ajo ka ndryshuar emrin nga Ariosa në Acquaformosa. Origjina e komunitetit i ka fillesat në vitet 1200, rreth manastirit Santa Maria të San Leuceos, por rritja dhe repopullimi real dhe e drejta e shtëpisë ndodhi me ardhjen e shqiptarëve midis viteve 1476 dhe 1478.

Kultura[redakto | redakto tekstin burimor]

Traditat dhe folklori[redakto | redakto tekstin burimor]

Kostumet, traditat, rituali dhe gjuha janë një pasuri që banorët e Firmozës e kanë ruajtur të pandryshuar me kalimin e kohës. Nga brezi në brez të rinjtë e vendit angazhohen për ngritjen e grupeve folklorike për të mbrojtur dhe për të transmetuar traditat. Grupi folklorik i Firmozës, i lindur në vitin 1986, quhet "Shkëmbi". Ai njihet për kërkimet për këngë dhe valle Arbëreshë.

Ndër ngjarjet më të rëndësishme fetare janë: festa e Santa Maria del Monte, 26 korrik, festa e Shën Jan Pagëzorit, 29 gusht, festa e "Valleve" gjatë periudhës së karnavaleve, vallëzim me këngë për të vlerësuar fitoren e Skënderbeut kundër turqve, dhe të premten e parë të marsit, djemtë në grup, luajnë këmbanat, duke ngacmuar njerëzit e fshatit, duke theksuar pikat e forta dhe të dobëta. Festa më e rëndësishëm është ajo e Pashkëve. Ditën e Kreshmës këndohet, me thirrje dramatike që të kujtojnë Mundimet e Krishtit. Në Pashkët solemne shpallet ringjallja duke kënduar në kor në kishë dhe në rrugët e fshatit. Festa e Shën Mërisë së Malit zhvillohet të dielën e parë dhe të fundit të korrikut me pelegrinazhin e famullisë së Firmozës, Ungrës, Fermës dhe fshatrave të tjerë shqiptarë përreth, me këngë, valle dhe gra të veshura me kostume tradicionale shqiptare. Të dielën e fundit të majit festohet Zoja e Mëshirës. Është e zakonshme gjatë Epifanisë (Ujit të bekuar) pagëzimi në Kroin Plak.

Kostumet[redakto | redakto tekstin burimor]

Firmozjotët mbajnë veshje arbëreshe, në dallimet e tyre tradicionale për përdorim dhe festa. Llojet e ndryshme të kostumeve: kostum gjysmëfestiv me buzë "kamizolla" dhe shall te zbukuruar rreth e qark me shirit të artë, kostum "kandusha" për vajza që presin burrin, kostum zie, kostum vajze nga burri i saj dhe kostum martese me kurorë.