Gara Ndërkombëtare e Pianos "Chopin"
| Gara Ndërkombëtare e Pianos "Fryderyk Chopin" | |
|---|---|
 Filharmonia Kombëtare gjatë edicionit të 15-të | |
| Vendi | Filharmonia Kombëtare, Varshavë, Poloni |
| Prezantuar nga | Instituti Fryderyk Chopin |
| Çmimi i parë | 1927 |
| Çmimi i fundit | 2025 |
| Uebfaqja | konkursy |
Gara Ndërkombëtare e Pianos "Chopin" (polonisht: Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina), e quajtur shpesh Gara "Chopin", është një garë pianoje në Varshavë, Poloni, e mbajtur për herë të parë në vitin 1927 dhe çdo pesë vjet që nga viti 1955. Gara është anëtare themeluese e Federatës Botërore të Garave Ndërkombëtare të Muzikës. Është po ashtu një nga garat e pakta që u dedikohen tërësisht veprave të një kompozitori të vetëm,[1] në këtë rast, Frédéric Chopinit. Organizohet nga Instituti Fryderyk Chopin.[2]
I përshkruar si "Olimpiada e botës së pianos" nga The New York Times,[3] Gara "Chopin" konsiderohet si një nga garat më prestigjioze në muzikën klasike, e njohur për promovimin e karrierave ndërkombëtare të pianistëve.[4][5] Mes fituesve të mëparshëm janë Maurizio Pollini (1960), Martha Argerich (1965), Krystian Zimerman (1975), Yundi Li (2000), Rafał Blechacz (2005) dhe Seong-Jin Cho (2015). Fituesi më i fundit është pianisti amerikan Eric Lu, i cili triumfoi në edicionin e 19-të në vitin 2025. Yundi Li është fituesi më i ri[6] dhe anëtari më i ri i jurisë në historinë e garës.[7]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Gara është nisur nga pianisti dhe pedagogu polak Jerzy Żurawlew, i cili kishte filluar të kërkonte fonde për një garë pianoje në vitin 1925, i ndikuar nga Aleksander Michałowski. Żurawlew kishte thënë më vonë: "Të rinjtë në atë kohë, jo shumë kohë pas përfundimit të Luftës së Madhe, po tregonin një interes të madh për sportet. Ata ishin realistë të ndyrë në pikëpamjen e tyre për jetën. Shpesh dëgjoja se Chopin ishte tepër romantik, se ai e dobësonte shpirtin dhe psikikën. Disa shkuan aq larg sa dekurajuan përfshirjen e Chopinit si repertor të kërkuar në shkollat e muzikës. E gjithë kjo tregoi një mungesë themelore të të kuptuarit, të cilën e gjeta shumë të dhimbshme... derisa vëzhgoja entuziazmin e të rinjve për arritjet sportive, më në fund gjeta një zgjidhje: një garë! Ky ishte një format për t'u sjellë përparësi të prekshme interpretuesve të rinj të Chopinit në formën e çmimeve monetare dhe një karriere ndërkombëtare interpretuese."
Mbledhja e fondeve për garën doli të ishte një detyrë e vështirë. Siç kujtoi më vonë Żurawlew: "U ndesha me moskuptim të plotë, indiferencë dhe madje edhe neveri. Mendimi midis muzikantëve ishte unanim: Chopini është aq i madh sa mund ta mbrojë veten. Në Ministri, u njoftua se nuk kishte fonde për këtë [...] dhe se e gjithë ideja ishte e parealizueshme". Në këtë situatë të vështirë, ndihma erdhi nga Henryk Rewkiewicz - një biznesmen, dashamirës i muzikës dhe anëtar i bordit të Shoqërisë Muzikore të Varshavës, i cili personalisht garantoi mbulimin e të gjithë deficitit që pritej të lindte nga Konkursi i parë.[8]
Edicionet pasuese u organizuan në vitet 1932 dhe 1937; edicionet, i katërti dhe i pesti, të pasluftës u mbajtën në vitet 1949 dhe 1955. Në vitin 1957, konkursi u bë një nga anëtarët themelues të Federatës Botërore të Garave Ndërkombëtare të Muzikës në Gjenevë.[9] Edicionet e paraluftës të konkursit, si dhe tri edicione pas Luftës së Dytë Botërore (1955, 1960, 1965) u mbajtën në dimër, afër datëlindjes së Chopinit, më 22 shkurt. Por, meqenëse anëtarët e jurisë dhe konkurrentët shpesh sëmureshin në këtë periudhë, organizatorët e zhvendosën konkursin në tetor, muajin në të cilin vdiq Chopini.[10]
Juria
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Juria është kryesuar prej:
- Witold Maliszewski (1927)
- Adam Wieniawski (1932 dhe 1937)
- Zbigniew Drzewiecki (1949, 1955, 1960, 1965)
- Kazimierz Sikorski (1970 dhe 1975)[11]
- Kazimierz Kord (1980)[12]
- Jan Ekier (1985, 1990, 1995)[13]
- Andrzej Jasiński (2000, 2005, 2010)[14]
- Katarzyna Popowa-Zydroń (2015, 2021)
- Garrick Ohlsson (2025)[15]
Fituesit e çmimeve
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Laureatët e Garës Ndërkombëtare të Pianos "Chopin":[16][17]
| Edicionet | Vendi i parë | Vendi i dytë | Vendi i tretë |
|---|---|---|---|
| I (1927) | Lev Oborin Soviet Union |
Stanisław Szpinalski Polonia |
Róża Etkin Polonia |
| II (1932) | Alexander Uninsky (c) Soviet Union |
Imre Ungár (c) Hungaria |
Bolesław Kon Polonia |
| III (1937) | Yakov Zak Soviet Union |
Rosa Tamarkina Soviet Union |
Witold Małcużyński Polonia |
| IV (1949) | Bella Davidovich Soviet Union |
Barbara Hesse-Bukowska Polonia |
Waldemar Maciszewski Polonia |
| Halina Czerny-Stefańska Polonia (barazim) | |||
| V (1955) | Adam Harasiewicz Polonia |
Vladimir Ashkenazy Soviet Union |
Fou Ts'ong China |
| VI (1960) | Maurizio Pollini Italia |
Irina Zaritskaya Soviet Union |
Tania Achot-Haroutounian Iran |
| VII(1965) | Martha Argerich Argjentina |
Arthur Moreira Lima Brazili |
Marta Sosińska Polonia |
| VIII (1970) | Garrick Ohlsson Shtetet e Bashkuara të Amerikës |
Mitsuko Uchida Japonia |
Piotr Paleczny Polonia |
| IX(1975) | Krystian Zimerman Polonia |
Dina Joffe Soviet Union |
Tatyana Fedkina Soviet Union |
| X (1980) | Dang Thai Son Vietnami |
Tatyana Shebanova Soviet Union |
Arutyun Papazyan Soviet Union |
| XI (1985) | Stanislav Bunin Soviet Union |
Marc Laforet Franca |
Krzysztof Jabłoński Polonia |
| XII (1990) | Nuk u nda | Kevin Kenner Shtetet e Bashkuara të Amerikës |
Yukio Yokoyama Japonia |
| XIII (1995) | Nuk u nda | Philippe Giusiano Franca |
Gabriela Montero Venezuela |
Alexei Sultanov Uzbekistani (barazim) | |||
| XIV (2000) | Yundi Li China |
Ingrid Fliter Argjentina |
Alexander Kobrin Rusia |
| XV (2005) | Rafał Blechacz Polonia |
Nuk u nda | Dong-Hyek Lim Koreja e Jugut |
| Dong-Min Lim Koreja e Jugut (barazim) | |||
| XVI (2010) | Yulianna Avdeeva Rusia |
Lukas Geniušas Rusia  Lithuania |
Daniil Trifonov Rusia |
Ingolf Wunder Austria (barazim) | |||
| XVII (2015) | Seong-Jin Cho Koreja e Jugut |
Charles Richard-Hamelin Kanadaja |
Kate Liu Shtetet e Bashkuara të Amerikës |
| XVIII (2021) | Bruce Liu Kanadaja |
Kyohei Sorita Japonia |
Martín García García Spanja |
Alexander Gadjiev Italia  Slovenia (barazim) | |||
| XIX (2025) | Eric Lu Shtetet e Bashkuara të Amerikës |
Kevin Chen Kanadaja |
Zitong Wang China |
Çmimet speciale tradicionale në këtë garë përfshijnë çmimin e Radios Polake për performancën më të mirë të mazurkës (që nga viti 1927), çmimin e Shoqërisë Fryderyk Chopin në Varshavë për polonezen më të mirë (që nga viti 1960) dhe çmimin e Filharmonisë Kombëtare për performancën më të mirë të një koncerti për piano (që nga viti 1980).
Tabela e medaljeve
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]| Renditja | Kombi | Ar | Argjend | Bronz | Total |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Bashkimi Sovjetik | 5 | 5 | 2 | 12 |
| 2 | Polonia | 4 | 2 | 7 | 13 |
| 3 | Shtetet e Bashkuara | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 4 | Kanadaja | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 5 | Rusia | 1 | 1 | 2 | 4 |
| 6 | Argjentina | 1 | 1 | 0 | 2 |
| Italia | 1 | 1 | 0 | 2 | |
| 8 | Kina | 1 | 0 | 2 | 3 |
| Koreja e Jugut | 1 | 0 | 2 | 3 | |
| 10 | Vietnami | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 11 | Japonia | 0 | 2 | 1 | 3 |
| 12 | Franca | 0 | 2 | 0 | 2 |
| 13 | Austria | 0 | 1 | 0 | 1 |
 Brazili | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| Hungaria | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| Lithuania | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| Sllovenia | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| Uzbekistani | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| 19 |  Iran | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Spanja | 0 | 0 | 1 | 1 | |
| Venezuela | 0 | 0 | 1 | 1 | |
| Total (21 hyrje) | 18 | 23 | 20 | 61 | |
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
- ↑ Website Arkivuar 3 prill 2015 tek Wayback Machine of the International Chopin Competition, accessed 7 August 2014.
- ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ Website Arkivuar 3 prill 2015 tek Wayback Machine of the International Chopin Competition, accessed 7 August 2014.
- ↑ Scislowska, Monika (2021-10-21). "Canadian wins 18th Chopin international piano competition". AP News (në anglisht). Marrë më 2025-07-06.
a prestigious event that launches pianists' world careers
- ↑ "Winner of Chopin Competition 2000: Yundi Li - first time in California". Polish Music Center (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 13 qershor 2022. Marrë më 28 shkurt 2022.
- ↑ "Chinese Pianist Li Yundi to Join Jury Panel of International Chopin Piano Competition". yibada (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 dhjetor 2015. Marrë më 24 tetor 2023.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ Website Arkivuar 3 prill 2015 tek Wayback Machine of the International Chopin Competition, accessed 7 August 2014.
- ↑ Website Arkivuar 3 prill 2015 tek Wayback Machine of the International Chopin Competition, accessed 7 August 2014.
- ↑ Scislowska, Monika (2021-10-21). "Canadian wins 18th Chopin international piano competition". AP News (në anglisht). Marrë më 2025-07-06.
a prestigious event that launches pianists' world careers
- ↑ "Winner of Chopin Competition 2000: Yundi Li - first time in California". Polish Music Center (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 13 qershor 2022. Marrë më 28 shkurt 2022.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ "Chinese Pianist Li Yundi to Join Jury Panel of International Chopin Piano Competition". yibada (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 dhjetor 2015. Marrë më 24 tetor 2023.
{{cite web}}: Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht (lidhja) - ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
- ↑ "The Fryderyk Chopin International Piano Competition". Culture.pl (në polonisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2012. Marrë më 26 shkurt 2013.
- ↑ Website Arkivuar 3 prill 2015 tek Wayback Machine of the International Chopin Competition, accessed 7 August 2014.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- Faqja zyrtare (XVIII)
- Faqja zyrtare (XIX)
- History of the Competition in the Polish Culture Portal
- Official International Frederick Chopin Piano Competition for Amateurs website Arkivuar 7 tetor 2011 tek Wayback Machine
- Piano Competitions & Music Competitions at Bakitone International Arkivuar 3 dhjetor 2019 tek Wayback Machine
- Google Arts & Culture Arkivuar 10 tetor 2020 tek Wayback Machine