Shko te përmbajtja

Gisela e Bavarisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Gisela e Bavarisë
Gisela me modelin e bazilikës në dorë (portret bashkëkohor në mantelin e kurorëzimit)
Mbretëreshë bashkëshorte e Hungarisë
Sundimi1 janar 1001 – 15 gusht 1038
ParaardhësiSarolt (si Princeshë e Madhe)
PasardhësiJudita e Schweinfurtit
Lindirreth 984
Bad Abbach, Bavari
Vdiq7 maj 1065
Passau, Bavari
Varrimi
Manastiri Niedernburg, Passau
Bashkëshort(i/ja)Stefani I
Fëmijët
Shtëpia mbretëroreDinastia Ottoniane (Liudolfing)
AtiHenriku II, Duka i Bavarisë
NënaGisela e Burgundisë
FejaKatolike e Romës

Gisela e Bavarisë, Gisela e Hungarisë ose E Lumja Gisela (hungarisht Bajor Gizella ose Boldog Gizella; rreth 984 – 7 maj 1065) ishte një princeshë bavareze dhe gruaja e mbretit të parë hungarez, Stefanit I, duke u bërë kështu Mbretëresha e parë e Hungarisë. Si partnere e mbretit themelues, ajo luajti një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në përhapjen e krishterimit dhe kulturës perëndimore në Hungari. Kisha Katolike e nderon atë si të Lume.

Rinia dhe martesa

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gisela ishte vajza e Dukës së Bavarisë, Henrikut II (i njohur si "Grindaveci"), dhe princeshës Gisela e Burgundisë. Përmes lidhjeve të saj familjare, ajo ishte motra e Perandorit të Shenjtë Romak, Henrikut II.

Në vitin 995, Princi i Madh i hungarezëve, Gëza, kërkoi dorën e saj për djalin e tij, Vajkun (më vonë Stefani I). Martesa u mbajt rreth vitit 996 në Regensburg (ose Scheyern). Pas martesës, Gisela u nis drejt Hungarisë e shoqëruar nga një grup i madh kalorësish, priftërinjsh dhe zejtarësh bavarezë, të cilët ndihmuan në organizimin e shtetit dhe ushtrisë së re hungareze.

Roli si mbretëreshë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas kurorëzimit të Stefanit I si mbret në vitin 1000/1001, Gisela u bë zyrtarisht mbretëresha e parë e Hungarisë. Ajo luajti një rol themelor në mbështetjen e Kishës Katolike në vendin e ri, duke dhuruar pasuri të mëdha, ndërtuar kisha dhe mbështetur manastire, si manastirin e murgeshave në Veszprém dhe kishën e Shën Pjetrit dhe Palit në Óbuda.

Kontributi i saj më i famshëm material është porositja e një rrobe meshtareje të qëndisur me fije ari, e cila iu dhurua Bazilikës së Székesfehérvárit. Më vonë, kjo rrobë u shndërrua në Mantelin e Kurorëzimit të mbretërve hungarezë dhe përbën të vetmin portret autentik e bashkëkohor të mbretit Stefan, vetë mbretëreshës Gisela dhe djalit të tyre, Princit Emerik.

Mërgimi dhe vdekja

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gisela pati disa fëmijë, por vetëm dy djem (Oto dhe Emeriku) përmenden në kronika, dhe të gjithë fëmijët i vdiqën para saj. Humbja tragjike e trashëgimtarit, Princit Emerik, në vitin 1031 dërrmoi çiftin mbretëror.

Pas vdekjes së Stefanit I në vitin 1038, situata e mbretëreshës së ve u përkeqësua ndjeshëm. Nën sundimin e mbretërve të rinj, Pjetri dhe Samueli, ajo u privua nga pronat e saj dhe u trajtua keq. Pas vdekjes së Samuelit, Gisela u largua përgjithmonë nga Hungaria dhe u kthye në Bavari. Ajo u pranua në manastirin e murgeshave Niedernburg në Passau, ku u bë kryemurgeshë. Drejtoi manastirin me devotshmëri deri në vdekjen e saj në vitin 1065, dhe u varros brenda tij. Kryqi i saj i famshëm (Kryqi i Giselës) ruhet sot në Mynih.

Varri i Giselës në Passau u bë shpejt një vend pelegrinazhi. Pelegrinët hungarezë që udhëtonin drejt Aachen-it kalonin përmes Passau-t për të nderuar kujtimin e saj, duke besuar se vizita në varrin e saj sillte shërime mrekullibërëse. Nderimi i saj i thellë u ruajt gjatë shekujve, dhe në vitin 1911, Papa Piu X e konfirmoi zyrtarisht kultin e saj duke e shpallur të Lume. Përpjekjet për ta shpallur atë shenjtore, ashtu si bashkëshortin dhe djalin e saj, kanë vazhduar deri në ditët e sotme.

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). Az Árpád-ház uralkodói [Sundimtarët e dinastisë Árpád] (në hungarisht). I.P.C. Könyvek. ISBN 963-7930-97-3.
  • Szántó, Konrád (1988). Boldog Gizella első magyar királyné élete [Jeta e mbretëreshës së parë hungareze, Giselës së Lume] (në hungarisht). Ecclesia.