Hartum

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Hartum
Arabisht : الخرطوم
Qytet
Njohur si Qytet trekëndësh
noform
Pamje nga Hartum natën
Vendndodhja
Hartum is located in Sudani
Hartum
Hartum

Koordinatat: 15°30′2″V 32°33′36″L / 15.50056°V 32.56000°L / 15.50056; 32.56000

Administrimi
Shteti Flamuri Sudani
Sipërfaqja dhe popullsia
Sipërfaqja 1,010 km2
Lartësia 381 m (m.n.d.)
 •  urbane 6,017,000 banorë
 •  aglomerati 5,274,321 banorë
Të dhëna të tjera
Zona Kohore UTC+2 (CAT)
Koordinatat 15° 30′ 2″ Veri

32° 33′ 36″ Lindje

Hartum (Arabisht: الخرطوم‎, Al-Khurṭūm) është kryeqyteti i Sudanit. Me një popullsi prej 5,274,321, zona e saj metropolitane është më e madhja në Sudan. Hartum ndodhet në bashkimin e Nilit të Bardhë, që rrjedh në veri nga Liqeni Viktoria dhe Nili i Kaltër, që rrjedhin në perëndim nga Liqeni TanaEtiopi. Nga atje, Nili vazhdon të rrjedhë në veri drejt Egjiptit dhe Detit Mesdhe.

Hartum u themelua në vitin 1821 si pjesë e Egjiptit Osman, në veri të qytetit antik të Soba. Ndërsa Mbretëria e Bashkuar ushtronte pushtetin mbi Egjiptin, ajo ia la administratën e Sudanit deri sa forcat Mahdiste morën Hartumin. Britanikët u përpoqën të evakuonin garnizonet anglo-egjiptiane nga Sudani, por Rrethimi i Hartumit në vitin 1884 rezultoi në kapjen e qytetit nga forcat Mahdiste dhe një masakër të garnizonit mbrojtës anglo-egjiptian. Në vitin 1898 Hartumi u okupua nga forcat britanike; ai shërbeu si selia e qeverisë anglo-egjiptiane të Sudanit deri në vitin 1956.[1]

Atë vit qyteti u caktua si kryeqyteti i një Sudani të pavarur. Në kohët moderne, ka qenë një vend i trazirave politike. Për shembull, tre pengje u vranë gjatë sulmit ndaj ambasadës saudite në Hartum në vitin 1973. Në shekullin 21, Lëvizja për Drejtësi dhe Barazi u përfshi në luftime në vitin 2008 me forcat e qeverisë sudaneze si pjesë e Luftës në Darfur. Masakra e Hartumit ndodhi në vitin 2019 gjatë Revolucionit Sudanez.

Hartumi është një qendër ekonomike dhe tregtare në Afrikën Veriore, me linja hekurudhore nga Port Sudan dhe El-Obeid. Shërbohet nga Aeroporti Ndërkombëtar i Hartumit, dhe Aeroporti Ndërkombëtar i Ri i Hartumit është në ndërtim e sipër. Disa institucione kombëtare dhe kulturore janë të vendosura në Hartum dhe zonën e saj metropolitane, duke përfshirë Muzeun Kombëtar të Sudanit, Muzeun Khalifa House, Universitetin e Hartumit dhe Universitetin Sudan të Shkencës dhe Teknologjisë.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Themelimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1821, Hartumi u themelua 24 kilometra në veri të qytetit antik të Soba, nga Ismail Pasha, djali i tretë i sundimtarit të Egjiptit, Muhamed Ali Pasha, i cili sapo kishte përfshirë Sudanin në mbretërinë e tij. Fillimisht, Hartumi shërbeu si një postë për Ushtrinë Egjiptiane, por zgjidhja u shndërrua shpejt në një qendër rajonale të tregtisë. Ai gjithashtu u bë një pikë qendrore për tregtinë e skllevërve. Më vonë, ajo u bë qendra administrative dhe kryeqyteti zyrtar i Sudanit.

Më 13 mars 1884, trupat besnike të Muhamed Ahmes, një udhëheqës i Sudanit filluan një Rrethim të Hartumit, kundër mbrojtësve të udhëhequr nga gjenerali britanik Charles George Gordon. Rrethimi përfundoi në një masakër të garnizonit anglo-egjiptian kur më 26 janar 1885 qyteti i dëmtuar rëndë ra në duart e Mahdistëve.[2]

Më 2 shtator 1898, Omdurman ishte skena e Betejës së përgjakshme të Omdurman, gjatë së cilës forcat britanike nën drejtimin e Herbert Kitchener mundën forcat Mahdiste që mbronin qytetin.

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Khartoum
  2. ^ Hammond, Peter (2005). Slavery, Terrorism & Islam (në anglisht). Cape Town, South Africa: Christian Liberty Books.