Hasi Jehon (festival)

Hasi Jehon
Zhanri	Festival i folklorit
Datat	Maj
Vendndodhja	Gjonaj, Prizren, Kosovë
Vitet aktiv	1976 - vazhdon

Festivali Hasi Jehon është një festival vjetor që mbahet në fshatin Gjonaj në rajonin e Hasit në Kosovë. Festivali zhvillohet çdo maj që nga viti 1976. Ky është një aktivitet i folklorit shqiptar që mbledh rreth 20 ansamble nga mbarë Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi, duke shfaqur muzikë popullore dhe valle shqiptare tradicionale.

Historiku

Një vit pas themelimit të shoqatës kulturore dhe artistike “Malësori”, u organizua edicioni i parë i festivalit Hasi Jehon. Aktiviteti u mbajt në fund të prillit 1976 dhe zgjati pesë ditë, nga 27 prilli deri më 1 maj. Festivali, i njohur atëherë si “Parada e Shoqërive Kulturore Artistike (SHKA) dhe Grupeve Dramatike”, iu kushtua prezantimit të performancave artistike të grupeve nga rajoni i Hasit. Ai nisi aktivitetin me pjesëmarrjen e shoqatave të tjera kulturore e artistike, grupeve artistike të shkollave të Hasit, rapsodëve, lojtarëve të lojërave popullore dhe instrumentistëve popullorë me veshje të veçanta kombëtare.

Pas edicionit të parë të festivalit “Hasi Jehon”, festivali vazhdoi me sukses edhe për tre vite radhazi, deri në vitin 1979. Sipas themeluesve të “Malësorit”, festivali nuk u mbajt në vitin 1980 për arsye politike—një situatë që u përsërit edhe në dy vitet në vijim. Në vitin 1983, festivali Hasi Jehon u rikthye në skenë dhe vazhdoi deri në vitin 1988.

Gjatë viteve 1980, SHKA “Malësori”, ashtu si të gjitha grupet kulturore në Kosovë, u vu nën kontroll të rreptë shtetëror nga autoritetet serbe. Çdo performancë kërkonte miratim paraprak dhe programet shqyrtoheshin nga komisione të emëruara nga qeveria. Përmbajtjet që konsideroheshin politikisht të ndjeshme censuroheshin ose ndaloheshin, dhe madje edhe instrumentet me shenja simbolike konfiskoheshin. Këto kufizime sollën vështirësi të mëdha, dhe deri në vitin 1988, organizatorët u detyruan të ndërprisnin festivalin.

Vitet më të vështira për organizimin e festivalit ishin vitet 1990, për shkak të shtypjes së ashpër politike dhe ndikimit shkatërrues të Luftës së Kosovës, e cila la fshatin mikpritës të Gjonajt të rrënuar.

Në vitin 2000, u mbajt edicioni i parë i festivalit Hasi Jehon pas luftës, duke shënuar një kapitull të ri në misionin kulturor dhe trashëgiminë e festivalit.

Festivali Hasi Jehon i vitit 2001, i njohur gjithashtu si “Dasma Hasjane” për shkak të simbolikës së “dasmorëve” nga rajone të ndryshme shqiptare, mori frymën e një feste kombëtare. Ai vit shënoi një moment të rëndësishëm, pasi për herë të parë një grup kulturor nga Malësia e Madhe, Mali i Zi, performoi në skenë, duke sjellë një ndjesi të re freskie dhe uniteti në festival.

Festivali Hasi Jehon është në proces të pranimit nga Ministria e Kulturës si një aset nën mbrojtje të përhershme.

Festivali vazhdon çdo vit të mbledhë ansamble shqiptare nga të gjitha trevat e banuara nga shqiptarë. Ai shërben si një platformë e rëndësishme për ruajtjen dhe promovimin e valleve, folklorit dhe traditave shqiptare shekullore.