Heinrich Lübke
Heinrich Lübke | |
|---|---|
Heinrich Lübke në vitin 1959 | |
| President federal i Gjermanisë | |
| Në detyrë 15 shtator 1959 – 30 qershor 1969 | |
| Paraprirë nga | Theodor Heuss |
| Pasuar nga | Gustav Heinemann |
| Ministër federal i Ushqimit, Bujqësisë dhe Pylltarisë | |
| Në detyrë 1953–1959 | |
| Paraprirë nga | Wilhelm Niklas |
| Pasuar nga | Werner Schwarz |
| Ministër i Ushqimit, Bujqësisë dhe Pylltarisë i Nordrhein-Westfalen | |
| Në detyrë 1947–1952 | |
| Anëtar i Bundestagut | |
| Në detyrë 1953–1959 | |
| Anëtar i Bundestagut | |
| Në detyrë 1949–1950 | |
| Të dhëna vetjake | |
| U lind më | Karl Heinrich Lübke 14 tetor 1894 Enkhausen, Vestfali, Perandoria Gjermane |
| Vdiq më | 6 prill 1972 Bon, Gjermania Perëndimore |
| Partia politike | Partia e Qendrës (1930–1933) CDU (1945–1972) |
| Bashkëshortja/et | Wilhelmine Keuthen |
| Fëmijët | 0 |
| Profesioni | Politikan, inxhinier agrar, jurist i politikës bujqësore |
| Nënshkrimi | |
Heinrich Lübke (14 tetor 1894 – 6 primo 1972) ishte një politikan gjerman i CDU-së, i cili shërbeu si president federal i Gjermanisë nga viti 1959 deri në vitin 1969. Ai ishte presidenti i dytë federal i Republikës Federale të Gjermanisë. Para presidencës, ai ishte ministër federal i Ushqimit, Bujqësisë dhe Pylltarisë në qeveritë e Konrad Adenauerit dhe një nga figurat kryesore të modernizimit të bujqësisë në Gjermaninë Perëndimore.[1][2][3]
Gjatë presidencës së tij, Lübke e paraqiti veten si mbrojtës të vetëvendosjes së të gjithë gjermanëve dhe të një Gjermanie të ribashkuar. Ai u angazhua gjithashtu ndër të parët në jetën politike të Republikës Federale për çështjet e ndihmës për zhvillim dhe të luftës kundër urisë në botë. Në planin e jashtëm, presidenca e tij lidhet me afrimin me Francën, me interesin për pajtimin me Izraelin dhe me mbështetjen për bashkimin evropian.[2][1]
Jeta e hershme dhe arsimi
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Heinrich Lübke lindi më 14 tetor 1894 në Enkhausen, në rajonin e Sauerlandit, si një nga tetë fëmijët e një familjeje katolike. I ati ishte këpucar mjeshtër dhe vdiq herët, gjë që shënoi fort fëmijërinë e tij. Në vitin 1914 nisi studimet për gjeodezi, bujqësi dhe inxhinieri të kulturës së tokës në Hochschule Landwirtschaftliche të Bonit.[2]
Me shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, ai u paraqit vullnetar për shërbim ushtarak. Gjatë luftës u ngrit në gradën e togerit të rezervës dhe u dekorua me Kryqin e Hekurt të klasit të parë dhe të dytë. Pas luftës rifilloi studimet në Bonn dhe në Berlin, ndërsa në vitin 1921 përfundoi diplomën si inxhinier i gjeodezisë dhe i kulturës së tokës. Më pas studioi shkenca shtetërore në Münster dhe në Berlin.[2][4]
Veprimtaria para vitit 1945
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitet 1920 Lübke punoi në fushën e kolonizimit rural dhe të organizatave bujqësore. Nga viti 1923 deri më 1933 ai ishte drejtues i organizatave të ndryshme bujqësore në Berlin dhe u bë një nga nismëtarët e bashkimit të shoqatave të fermerëve të vegjël dhe të mesëm në organizatën Deutsche Bauernschaft, të cilën e drejtoi nga viti 1927. Në vitin 1929 u martua me Wilhelmine Keuthen; martesa mbeti pa fëmijë.[2][3]
Në vitin 1930 ai iu bashkua Partisë së Qendrës dhe nga viti 1931 deri më 1933 ishte deputet në parlamentin e Prusisë. Pas ardhjes së nacional-socialistëve në pushtet, u arrestua shkurtimisht në vitin 1933 dhe sërish në vitin 1934, humbi postet e tij dhe kaloi muaj të tërë në burg dhe në hetime. Deri në vitin 1937 jetoi në kushte të vështira me punë të rastësishme.[2]
Nga viti 1939 deri më 1945 ai punoi në zyrën e inxhinierisë dhe arkitekturës së Walter Schlempp-it në Berlin, një grup ndërtimi i lidhur me aparatin shtetëror të Rajhut. Kjo periudhë e biografisë së tij u bë më vonë objekt polemikash të ashpra publike. LeMO vëren se në projektet e kësaj zyre u ndërtuan edhe baraka për kampe përqendrimi dhe objekte të tjera ku u përdor punë e detyruar, ndërsa një pjesë e debatit publik të viteve 1960 u zhvillua pikërisht rreth rolit të tij në këtë kontekst.[2]
Në korrik 1944 ai duhej të arrestohej në kuadër të Aktion Gewitter pas atentatit të dështuar kundër Hitlerit, por arriti të largohej në Bavari. Burime gjermane vërejnë gjithashtu se në zyrën ku punonte ai njihej si kritik i regjimit dhe se kishte mbrojtur persona politikisht të rrezikuar, çka e bën këtë periudhë të biografisë së tij historikisht të ndërlikuar dhe jo lehtësisht të reduktueshme në një gjykim të vetëm.[2]
Paslufta dhe ngritja politike
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas vitit 1945, Lübke iu bashkua CDU-së. Në vitin 1946 u emërua në këshillin këshillimor provincial të Vestfalisë dhe më pas u bë deputet në landtagun e parë të Nordrhein-Westfalenit. Në këtë periudhë u dallua sidomos për angazhimin në favor të refugjatëve dhe të të dëbuarve nga lindja, si edhe për politikën e vendosjes së fermerëve të zhvendosur në rajonet perëndimore të Gjermanisë.[2]
Më 6 janar 1947 ai u emërua ministër i Ushqimit, Bujqësisë dhe Pylltarisë i Nordrhein-Westfalenit. Në këtë post ai kërkoi vazhdimisht që administrata ushtarake ta merrte seriozisht rrezikun e urisë dhe furnizimin ushqimor të popullsisë, duke argumentuar se demokracia e re gjermane nuk mund të konsolidohej mbi mungesën ushqimore dhe rrënimin rural. Për punën e tij fitoi vlerësim edhe përtej kufijve të partisë së vet.[2]
Në vitin 1949 Lübke u bë anëtar i Bundestagut të parë federal dhe mori edhe drejtimin e komisionit parlamentar për bujqësinë. Pas dorëheqjes nga mandati federal në vitin 1950, ai qëndroi në politikën e landit deri në vitin 1952, kur doli nga qeveria e Düsseldorf-it për shkak të problemeve shëndetësore pas një aksidenti automobilistik. Në vitin 1953 u zgjodh sërish në Bundestag dhe po atë vit u bë ministër federal i Ushqimit, Bujqësisë dhe Pylltarisë në kabinetin e Konrad Adenauerit.[2][3][4]
Ministër federal
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Si ministër federal i bujqësisë, Lübke lidhet ngushtë me modernizimin e sektorit rural në Gjermaninë Perëndimore. Burimet theksojnë racionalizimin, teknizimin dhe rregullimin e tokës si pjesë të politikës së tij bujqësore. Në vitin 1955 u miratua edhe Ligji për Bujqësinë, i cili e vendosi sektorin agrar brenda kornizës së rritjes ekonomike dhe të sigurisë ushqimore të republikës së re federale.[2][3]
Ky profil si ministër efikas dhe administrator i matur e bëri Lübken një kandidat kompromisi kur, në vitin 1959, u desh të gjendej një emër i ri për presidencën federale pas tërheqjes së kandidaturës së Adenauerit. LeMO vëren se arritjet e tij në politikën bujqësore u paraqitën pothuajse si ekuivalente, në fushën rurale, me sukseset ekonomike të Ludwig Erhardit në fushën e industrializimit dhe të rritjes së përgjithshme.[2]
President federal i Gjermanisë
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Më 1 korrik 1959 Heinrich Lübke u zgjodh president federal, ndërsa mandati i tij nisi më 15 shtator 1959. Ai u bë kështu presidenti i dytë federal i Republikës Federale të Gjermanisë. Në deklaratat dhe fjalimet e para si president ai theksoi përkushtimin ndaj një Gjermanie të lirë dhe të ribashkuar, si edhe ndaj vetëvendosjes së të gjithë gjermanëve.[2][1]
Në presidencën e tij, Lübke i kushtoi rëndësi të veçantë bashkimit evropian, bashkëpunimit me Francën dhe pajtimit me Izraelin. Ai u përfshi aktivisht edhe në temat e ndihmës për zhvillim, duke u kujtuar më vonë si një nga politikanët e parë të Republikës Federale që ngriti publikisht çështjen e luftës kundër urisë në botë dhe të solidaritetit ndërkombëtar në këtë fushë.[2][1]
Pas ndërtimit të Murit të Berlinit në gusht 1961, Lübke mbrojti idenë e një koalicioni të madh CDU/CSU–SPD si shprehje e unitetit kombëtar përballë krizës gjermane. Në të njëjtën kohë, ai u përpoq të zgjeronte paksa rolin presidencial në fazat e formimit të qeverisë, çka krijoi tensione me aktorë të tjerë kushtetues. Kjo tregon se presidenca e tij nuk ishte vetëm ceremoniale, por edhe më aktive se sa ishte pritur fillimisht.[2]
Më 1 korrik 1964 ai u rizgjodh për një mandat të dytë. Megjithatë, në vitet e mandatit të dytë, shëndeti i tij u përkeqësua dukshëm dhe aftësitë e tij të të folurit u dobësuan. Po ashtu, periudha u shoqërua nga polemika të forta rreth rolit të tij gjatë viteve të nacional-socializmit. Sipas LeMO-s, një pjesë e akuzave të ngritura nga propaganda e RDGJ-së ishte e rreme, por një pjesë e materialeve të paraqitura më pas rezultoi autentike; debatet publike që pasuan e dëmtuan seriozisht reputacionin e tij dhe kontribuan në vendimin për të lënë postin përpara afatit të plotë kushtetues.[2]
Më 14 tetor 1968 Lübke njoftoi se do të hiqte dorë nga posti më 30 qershor 1969. Dorëheqja e tij u bë efektive në atë datë, tre muaj përpara mbarimit formal të ciklit presidencial, dhe më pas ai u pasua nga Gustav Heinemann.[2]
Jeta personale dhe vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Lübke ishte i martuar me Wilhelmine Lübke, e cila si zonjë e parë federale fitoi profil të veçantë publik dhe shoqëror. Çifti nuk pati fëmijë. Vitet e fundit të jetës së tij u shënuan nga dobësimi i shëndetit dhe nga polemikat e vazhdueshme mbi figurën e tij historike.[4][1]
Heinrich Lübke vdiq më 6 prill 1972 në Bon, nga kanceri i stomakut. Në ceremoninë shtetërore mortore, presidenti federal në detyrë Gustav Heinemann e vlerësoi figurën e tij duke theksuar edhe pasaktësitë dhe padrejtësitë që kishin shoqëruar debatin publik mbi rolin e tij gjatë periudhës naziste.[2][3]
Trashëgimia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Figura e Heinrich Lübkes mbetet komplekse në historinë e Gjermanisë së pasluftës. Nga njëra anë, ai kujtohet si presidenti që e mbajti të gjallë temën e ribashkimit gjerman, si përkrahës i hershëm i ndihmës për zhvillim dhe si politikan i lidhur me modernizimin bujqësor të republikës së re federale. Nga ana tjetër, debati rreth veprimtarisë së tij në vitet 1930 dhe 1940 e ka bërë trashëgiminë e tij shumë më të diskutuar se ajo e disa presidentëve të tjerë federalë.[2][1]
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 6 "Heinrich Lübke (1959–1969)". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 "Heinrich Lübke 1894–1972". LeMO (në gjermanisht). Stiftung Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland. 13 prill 2022. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 "Heinrich Lübke". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. 2 prill 2026. Marrë më 24 prill 2026.
- 1 2 3 "Federal President Heinrich Lübke". City of Wiesbaden (në anglisht). City of Wiesbaden. Marrë më 24 prill 2026.