Holanda Napoleonike

Kingdom of Holland
*Koningrijk Holland*^{[Shpjegimi 1]}
*Royaume de Hollande*
Kingdom of Holland Koningrijk Holland; Royaume de Hollande
1806–1810
	Flamuri Emblema
	Motoja: Eendragt maakt magt; Bashkimi bën fuqinë
Statusi	Shtet kukull i Perandorisë Napoleonike
Kryeqyteti	Haga (1806–1808); Utrecht (1808); Amsterdami (1808–1810)
Gjuhët e përbashkëta	Holandisht, frëngjisht, gjermanishtja e ulët, frizianisht
Feja	Protestantizmi, Katolicizmi
Demonim(et)	Holandez
Qeverisja	Monarki
Mbreti i Hollandës
• 1806–1810	Luigji I
• 1810	Luigji II
Pensionari i Madh
• 1806	Carel de Vos van Steenwijk
Themelimi
Epoka historike	Luftërat Napoleonike
• Shpallja Mbretëri	5 qershor 1806
• Aneksohet nga Perandoria e Parë Franceze	9 korrik 1810
Valuta	Guldeni holandez
Paraprirë nga	Pasuar nga
	Republika Batave
Perandoria e Parë Franceze
Sot pjesë e	Holanda, Gjermania

Holanda Napoleonike ose Mbretëria e Hollandës (Koningrijk Holland (shkrimi i kohës), Koninkrijk Holland (shkrimi modern); Royaume de Hollande) ishte shteti pasues i Republikës Batave. Ajo u krijua nga Napoleon Bonaparti në mars të vitit 1806, në mënyrë që të forconte kontrollin mbi Holandën, duke zëvendësuar qeverinë republikane me një monarkike. Që kur u bë perandor, në vitin 1804, Napoleoni u përpoq ti çrrënjoste prirjet republikane në territoret e kontrolluara nga Franca duke vendosur vëllain e tij të tretë, Luigj Bonapartin, në fronin e mbretërisë kukull.^[3] Në vitin 1807, rajonet gjermane, përreth Frizisë lindore dhe Xheveri iu shtuan mbretërisë.

Historia

Në vitin 1806 Napoleoni e shndërroi Holandën (bashkë me një pjesë të vogël të asaj që tani është Gjermania) në Mbretërinë Holland, duke vendosur vëllain e tij Luigj Bonapartin (1778–1846), në fron. Mbreti i ri ishte jo popullor, por ai nuk donte që të shmangte vëllain e tij për mbretërinë e tij të re. Napoleoni e detyroi të abdikonte në vitin 1810 dhe e përfshiu Holandën drejtpërdrejtë në Perandorinë Franceze, duke imponuar kontrolle ekonomike dhe rekrutim të të gjithë burrave të rinj si ushtarë.

Kur francezët u tërhoqën nga provincat veriore, në vitin 1813, një triumvirat e u vu në drejtim të një qeverie të përkohshme. Megjithëse shumica e anëtarëve të qeverisë së përkohshme kishin qenë ndër njerëzit që kishin dëbuar Uilliamin e V 18 vjetë më parë, prijësit e qeverisë së përkohshme e dinin se çdo regjim i ri duhet të drejtohej nga biri i tij, William Frederick. Ata gjithashtu e dinin se do të ishte më mirë në pikëpamjen afatgjatë, nëse vetë populli holandez ta vendoste princin, në vend që ti imponohej atij nga Aleanca Anti-Franceze. Në këtë mënyrë, triumvirati e thirri William Frederick-un të kthehej më 30 nëntor dhe i ofroi atij kurorën. Ai e refuzoi, duke e shpallur veten "princi trashëgimtar sovran" më 6 dhjetor.

Fuqitë e Mëdha kishin rënë dakord fshehtësisht të bashkonin Vendet e Ulta Veriore me Holandën Austriake më të populluar dhe principatën-peshkopale më të vogël të Liège-it, në një monarki kushtetuese. Duke pasur një vend më të fortë në kufirin verior të Francës konsiderohej (veçanërisht nga Car Aleksandri) të ishte një pjesë e rëndësishme e strategjisë për të mbajtur fuqinë e Francës nën kontroll. Në vitin 1814, William Frederick-u mori sovranitetin edhe mbi Holandën Austriake dhe Liège-in. Kështu, William Frederick-u përmbushi përpjekjet tre-shekullore të familjes së tij për të bashkuar Vendet e Ulëta nën një sundim të vetëm.

Më 15 mars 1815, me inkurajimin e fuqive të mbledhura në Kongresin e Vjenës, William Frederick-u e ngriti Holandën në statusin e një mbretërie dhe e shpalli veten Mbreti William I. Kjo u bë zyrtare më vonë në vitin 1815, kur Vendet e Ulëta u njohën zyrtarisht si Mbretëria e Bashkuar e Holandës. Kurora u bë një funksion i trashëgueshëm i Derës së Oranzh-Nasaut.

Ndarja administrative

Në vitin 1807 Mbretëria Napoleonike e Hollandës u nda në njëmbëdhjetë departamente. Secili prej tyre i ndarë në zona, distrikte dhe qytete. Me këtë ndarje qeveria holandeze ndoqi politikën qendërzuese franceze.^[4]

Shiko edhe

Referime

Shpjegime

↑ Në holandishten moderne kjo do të bënte Koninkrijk Holland, duke përdorur gërmëzimin Siegenbeek. Gërmëzimi zyrtar, i përdorur në atë kohë, ishte Koningrijk.
↑ Eendracht maakt macht në holandishten moderne

Referime

File:Design of the royal coat of arms of Louis Napoléon Bonaparte, by Alphonse Pierre Giraud, 1808.jpg Alphonse Pierre Giraud (Paris 1786 - Amsterdam 2 qershor 1863), Rijksmuseum Amsterdam
↑ File:Design of the royal coat of arms of Louis Napoléon Bonaparte, by Alphonse Pierre Giraud, 1808.jpg Alphonse Pierre Giraud (Paris 1786 - Amsterdam 2 qershor 1863), Rijksmuseum Amsterdam
↑ Jonathan Irvine Israel (1995). The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806 (në anglisht). Oksford: Claredon Press. fq. 1128. ISBN 978-0-19-873072-9.
↑ Remieg Aerts (1999). Land van Kleine gebaren: Een politieke geschiedenis van Nederland 1780-1990 (në holandisht). Nijmegen: SUN. fq. 49. ISBN 978-906168624-8.

Bibliografia

Remieg Aerts (1999). Land van Kleine gebaren: Een politieke geschiedenis van Nederland 1780-1990 (në holandisht). Nijmegen: SUN. ISBN 978-906168624-8.
Jonathan Irvine Israel (1995). The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806 (në anglisht). Oksford: Claredon Press. ISBN 978-0-19-873072-9.

Lidhje të jashtme

History of the Kingdom of Nederlands në royal-house.nl

[1] Në holandishten moderne kjo do të bënte Koninkrijk Holland, duke përdorur gërmëzimin Siegenbeek. Gërmëzimi zyrtar, i përdorur në atë kohë, ishte Koningrijk.

[4] Eendracht maakt macht në holandishten moderne

[2] File:Design of the royal coat of arms of Louis Napoléon Bonaparte, by Alphonse Pierre Giraud, 1808.jpg Alphonse Pierre Giraud (Paris 1786 - Amsterdam 2 qershor 1863), Rijksmuseum Amsterdam

[3] File:Design of the royal coat of arms of Louis Napoléon Bonaparte, by Alphonse Pierre Giraud, 1808.jpg Alphonse Pierre Giraud (Paris 1786 - Amsterdam 2 qershor 1863), Rijksmuseum Amsterdam

[5] Jonathan Irvine Israel (1995). The Dutch Republic: Its Rise, Greatness, and Fall, 1477-1806 (në anglisht). Oksford: Claredon Press. fq. 1128. ISBN 978-0-19-873072-9.

[6] Remieg Aerts (1999). Land van Kleine gebaren: Een politieke geschiedenis van Nederland 1780-1990 (në holandisht). Nijmegen: SUN. fq. 49. ISBN 978-906168624-8.

[Shpjegimi 1]

[2]

[Shpjegimi 2]

[3]

[4]