Shko te përmbajtja

Horst Köhler

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Horst Köhler
Horst Köhler në vitin 2004
President federal i Gjermanisë
Në detyrë
1 korrik 2004 – 31 maj 2010
Paraprirë ngaJohannes Rau
Pasuar ngaChristian Wulff
Drejtor menaxhues i Fondit Monetar Ndërkombëtar
Në detyrë
1 maj 2000 – 4 mars 2004
Paraprirë ngaMichel Camdessus
Pasuar ngaRodrigo Rato
President i Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim
Në detyrë
1 shtator 1998 – prill 2000
Paraprirë ngaJacques de Larosière
Pasuar ngaJean Lemierre
President i Shoqatës Gjermane të Bankave të Kursimit
Në detyrë
1993–1998
Paraprirë ngaHelmut Geiger
Pasuar ngaDietrich H. Hoppenstedt
Sekretar shteti në Ministrinë Federale të Financave
Në detyrë
1990–1993
Paraprirë ngaHans Tietmeyer
Pasuar ngaGert Haller
Të dhëna vetjake
U lind më
Horst Köhler

22 shkurt 1943
Heidenstein, Qeveria e Përgjithshme
sot Skierbieszów, Polonia
Vdiq më1 shkurt 2025
Berlin, Gjermania
Partia politikeCDU
Bashkëshortja/etEva Luise Köhler
Fëmijët2
ShkollimiUniversiteti i Tübingenit
ProfesioniEkonomist, politikan
Nënshkrimi

Horst Köhler (22 shkurt 1943 – 1 shkurt 2025) ishte një ekonomist, funksionar publik dhe politikan gjerman i CDU-së, i cili shërbeu si president federal i Gjermanisë nga viti 2004 deri në vitin 2010. Më parë ai kishte qenë drejtor menaxhues i Fondit Monetar Ndërkombëtar nga viti 2000 deri në vitin 2004 dhe president i Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim nga viti 1998 deri në vitin 2000.[1][2][3]

Ai u bë presidenti i nëntë federal i Republikës Federale të Gjermanisë më 1 korrik 2004, pasi u zgjodh nga Bundesversammlung-a më 23 maj 2004. Në vitin 2009 u rizgjodh për një mandat të dytë, por më 31 maj 2010 dha dorëheqjen para përfundimit të tij. Në jetën publike gjermane, Köhler u konsiderua një figurë e pazakontë për presidencën federale, sepse vinte më shumë nga administrata ekonomike dhe financiare ndërkombëtare sesa nga politika partiake e vijës së parë.[4][5]

Jeta e hershme dhe arsimi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Horst Köhler lindi më 22 shkurt 1943 në Heidenstein, në territorin e Polonisë së pushtuar nga Gjermania naziste, sot Skierbieszów. Ai vinte nga një familje gjermanësh të Besarabisë. Gjatë fundit të Luftës së Dytë Botërore, familja e tij u largua nga lindja drejt Lajpcigut, ndërsa në vitin 1953 u zhvendos nga zona sovjetike në Gjermaninë Perëndimore. Fëmijëria e tij u shënua nga përvoja e refugjatit dhe nga jeta në kampe pritjeje, përpara se familja të vendosej përfundimisht në Ludwigsburg.[4][1][6]

Pas përfundimit të shkollës së mesme në vitin 1963, Köhler kreu shërbimin ushtarak në Bundeswehr dhe më pas studioi ekonomi dhe shkenca politike në Universitetin e Tübingenit. Më vonë mori doktoratën dhe punoi si asistent shkencor në institutet e kërkimit ekonomik të universitetit. Formimi i tij i thellë ekonomik përcaktoi profilin e tij të mëvonshëm profesional dhe institucional.[2][4]

Fillimet profesionale dhe karriera në administratë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1976 Köhler hyri në administratën federale gjermane, fillimisht në Ministrinë Federale të Ekonomisë. Në fillim të viteve 1980 ai punoi në kancelarinë e landit të Shlezvig-Holshtajnit dhe më pas, pas ngritjes së Helmut Kohlit në kancelari, kaloi në Ministrinë Federale të Financave. Brenda saj u ngjit gradualisht në detyra të rëndësishme administrative dhe ekonomike, duke u bërë një nga figurat teknike më të rëndësishme të politikës financiare gjermane të asaj periudhe.[3][4]

Në vitin 1990 ai u bë sekretar shteti në Ministrinë Federale të Financave. Në këtë rol, ai pati një pjesë të rëndësishme në çështjet monetare dhe financiare të ribashkimit gjerman, në negociatat mbi largimin e trupave sovjetike nga ish-RDGJ-ja dhe në proceset që çuan te Traktati i Mastrihtit dhe te krijimi i mëvonshëm i euros. Në qarqet qeveritare ai njihej edhe si përfaqësues i afërt i kancelarit në samitet ekonomike ndërkombëtare të vendeve më të industrializuara.[2][1][7]

Bankat dhe financat ndërkombëtare

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1993 Köhler u largua nga qeveria federale dhe u bë president i Shoqatës Gjermane të Bankave të Kursimit. Kjo periudhë e vendosi më fort në qendër të sektorit financiar gjerman. Në shtator 1998 ai mori drejtimin e Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim në Londër. Mandati i tij aty nisi në një kohë të vështirë për shkak të pasojave të krizës financiare ruse të vitit 1998 dhe u shënua nga përpjekje për riorganizim dhe përqendrim më të qartë të veprimtarisë së bankës.[4][8][9]

Më 1 maj 2000 ai mori detyrën e drejtorit menaxhues dhe kryetarit të bordit ekzekutiv të FMN-së. Emërimi i tij erdhi në një fazë të rëndësishme për institucionin, pas krizave financiare të fundit të viteve 1990. Në krye të FMN-së, Köhler u përpoq të forconte rolin e institucionit në parandalimin e krizave, në rritjen e transparencës dhe në trajtimin e barrës së borxhit për vendet më të varfra. Detyra në Uashington i dha atij profil të lartë ndërkombëtar dhe e ktheu në një figurë të njohur jo vetëm në Gjermani, por edhe në diplomacinë ekonomike globale.[2][10][1]

President federal i Gjermanisë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 2004, partitë CDU/CSU dhe FDP e propozuan Köhlerin si kandidat për president federal. Më 23 maj 2004 ai u zgjodh nga Asambleja Federale dhe më 1 korrik 2004 mori detyrën si presidenti i nëntë federal i Gjermanisë. Rizgjedhja e tij pasoi më 23 maj 2009.[4][3][11]

Gjatë presidencës së tij, Köhler fitoi shpejt popullaritet të lartë. Ai nuk e interpretoi postin vetëm si funksion përfaqësues ceremonial, por si tribune publike prej së cilës mund të ngriheshin çështje të rëndësishme për drejtimin ekonomik, shoqëror dhe moral të vendit. Në shumë fjalime ai foli për globalizimin, reformën ekonomike, përgjegjësinë sociale, barazinë e mundësive dhe nevojën që Gjermania të ruante konkurrueshmërinë pa humbur ndjeshmërinë shoqërore. Ai u dallua edhe për interesimin e tij të vazhdueshëm ndaj Afrikës, një temë që e ruajti edhe pas presidencës.[3][6][12]

Në planin kushtetues, presidenca e tij nuk ishte plotësisht e tërhequr nga debatet politike. Në vitin 2005 ai luajti rol në procedurën që çoi në shpërndarjen e Bundestagut dhe zgjedhjet e parakohshme federale, vendim që më pas u trajtua edhe nga Gjykata Kushtetuese Federale. Në përgjithësi, Köhler u perceptua si president me profil më të pavarur nga partitë sesa pritej fillimisht.[6][13]

Dorëheqja

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Më 31 maj 2010 Köhler dha dorëheqjen papritur nga posti i presidentit federal. Shkaku i menjëhershëm ishte polemika e lindur pas një interviste në të cilën ai kishte folur për lidhjen ndërmjet angazhimeve ushtarake jashtë vendit dhe mbrojtjes së interesave ekonomike të Gjermanisë. Deklarata u kritikua ashpër dhe, pasi nuk mori mbështetjen politike që priste, ai vendosi të largohej menjëherë nga posti. Dorëheqja e tij u konsiderua një nga episodet më të pazakonta në historinë e presidencës federale gjermane pas vitit 1949.[6][14][15]

Pas dorëheqjes së tij, funksionet presidenciale u ushtruan përkohësisht nga presidenti i Bundesratit, Jens Böhrnsen, deri në zgjedhjen e Christian Wulffit si president i ri federal.[15][5]

Pas presidencës

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Pas largimit nga posti, Köhler mbeti aktiv në çështje ndërkombëtare, veçanërisht në temat e zhvillimit, partneritetit global, qëndrueshmërisë dhe marrëdhënieve me Afrikën. Nga viti 2012 deri në vitin 2013 ai ishte anëtar i panelit të nivelit të lartë të Kombeve të Bashkuara për agjendën globale pas vitit 2015, e cila parapriu objektivat e reja të zhvillimit të qëndrueshëm.[16][17]

Në vitin 2017, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së e emëroi të dërguar personal për Saharanë Perëndimore. Ai u përpoq të ringjallte procesin e negociatave mbi konfliktin, por në vitin 2019 dha dorëheqjen nga kjo detyrë për arsye shëndetësore.[18][19]

Jeta personale dhe vdekja

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Horst Köhler ishte i martuar me Eva Luise Köhler që nga viti 1969. Çifti pati dy fëmijë. Në jetën private ai njihej si protestant praktikues, njeri i lidhur me natyrën dhe me interes të madh për sportet në natyrë. Bashkë me bashkëshorten u angazhua edhe në veprimtari bamirëse, sidomos në ndihmën ndaj personave me sëmundje të rralla.[4][20][21]

Ai vdiq më 1 shkurt 2025 në Berlin, në moshën 81-vjeçare, pas një sëmundjeje të shkurtër por të rëndë. Vdekja e tij u njoftua nga Zyra e Presidentit Federal dhe u pasua nga homazhe të gjera në Gjermani, ku u kujtua si një ish-president shumë popullor dhe si figurë me peshë të veçantë në jetën publike gjermane dhe ndërkombëtare.[6][14][22]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 3 4 "Horst Köhler". Encyclopaedia Britannica (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. 15 prill 2026. Marrë më 24 prill 2026.
  2. 1 2 3 4 "Horst Köhler -- Biographical Information". International Monetary Fund (në anglisht). International Monetary Fund. Marrë më 24 prill 2026.
  3. 1 2 3 4 "Horst Köhler (2004–2010)". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 "Former Federal President Horst Köhler". Horst Köhler (në anglisht). Horst Köhler. Marrë më 24 prill 2026.
  5. 1 2 "The German Federal Presidents". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. Marrë më 24 prill 2026.
  6. 1 2 3 4 5 "Horst Koehler, former German president and IMF chief, dies at 81". Reuters (në anglisht). 1 shkurt 2025. Marrë më 24 prill 2026.
  7. ↑ "Horst Koehler is former President of Germany". Club de Madrid (në anglisht). Club de Madrid. Marrë më 24 prill 2026.
  8. ↑ "Annual Report 1998" (PDF). European Bank for Reconstruction and Development (në anglisht). European Bank for Reconstruction and Development. 1 shtator 1998. Marrë më 24 prill 2026.
  9. ↑ "Annual Report 2000" (PDF). European Bank for Reconstruction and Development (në anglisht). European Bank for Reconstruction and Development. 1 prill 2001. Marrë më 24 prill 2026.
  10. ↑ "IMF Survey: April 3, 2000" (PDF). International Monetary Fund (në anglisht). International Monetary Fund. 3 prill 2000. Marrë më 24 prill 2026.
  11. ↑ "Die Wahl des Bundespräsidenten am 23. Mai 2009". Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg (në gjermanisht). Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg. 23 maj 2009. Marrë më 24 prill 2026.
  12. ↑ "Africa". Horst Köhler (në anglisht). Horst Köhler. Marrë më 24 prill 2026.
  13. ↑ "Judgment of 25 August 2005". Bundesverfassungsgericht (në anglisht). Federal Constitutional Court. 25 gusht 2005. Marrë më 24 prill 2026.
  14. 1 2 "Former German President Horst Köhler dies at 81". Associated Press (në anglisht). 1 shkurt 2025. Marrë më 24 prill 2026.
  15. 1 2 "Horst Köhler". Wikipedia (në anglisht). Wikimedia Foundation. Marrë më 24 prill 2026.
  16. ↑ "The Secretary-General's High-Level Panel of eminent persons on the Post-2015 Development Agenda". United Nations (në anglisht). United Nations. Marrë më 24 prill 2026.
  17. ↑ "A New Global Partnership" (PDF). Horst Köhler (në anglisht). Horst Köhler. 14 qershor 2013. Marrë më 24 prill 2026.
  18. ↑ "Mr. Horst Köhler of Germany - Personal Envoy for Western Sahara". United Nations (në anglisht). United Nations. 16 gusht 2017. Marrë më 24 prill 2026.
  19. ↑ "Resignation of the Personal Envoy of the Secretary-General for Western Sahara, former President of Germany Horst Köhler". United Nations (në anglisht). United Nations. 22 maj 2019. Marrë më 24 prill 2026.
  20. ↑ "Former Federal President Horst Köhler". Horst Köhler (në anglisht). Horst Köhler. Marrë më 24 prill 2026.
  21. ↑ "About Us". Eva Luise und Horst Köhler Stiftung (në anglisht). Eva Luise und Horst Köhler Stiftung. Marrë më 24 prill 2026.
  22. ↑ "Mourning the loss of Horst Köhler". Der Bundespräsident (në anglisht). Office of the Federal President. 11 shkurt 2025. Marrë më 24 prill 2026.
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Horst_Köhler&oldid=2973862"