Shko te përmbajtja

Institucionet politike të Romës së lashtë

Checked
Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Lista të ndryshme në lidhje me institucionet politike të Romës së Lashtë janë të pranishme.[1] Secila prej tyre në një listë mund të jetë një lidhje me një artikull të veçantë. Kategoritë e përfshira janë: ligjet (5), dhe legjislaturat (7); zyrat shtetërore (40) dhe drejtuesit e tyre (6 lista); fraksionet politike (konflikt 2 + 1) dhe rangjet shoqërore (8). Një fjalorth politik (38) vijon me një ndërtim të tillë.[2]

  • aedile - magjistrat republikan romak i ngarkuar me mirëmbajtjen dhe rendin e qytetit
  • agentes in rebus – Shërbim korrier në Perandorinë e Vonë Romake
  • a rationibus
  • censor - magjistrat romak dhe administrator cinsusi
  • comes – fjalë latine për shok, shoqërues, titull oborrtar romak
  • comes palatinus - zyrtar i nivelit të lartë, bashkangjitur oborreve perandorake apo mbretërore në Evropë që nga kohët romake
  • consul – post politik në Romën e lashtë
  • consularis
  • decemviri – komision 10 vetësh në Republikën Romake
  • dictator - magjistrat i jashtëzakonshëm i Republikës Romake
  • dux – titull romak
  • perandor - sundues i Perandorisë Romake
  • guvernatori - post i drejtuesit kryesor të një province romake
  • imperator – Rang në Romën e lashtë
  • legatus – oficer i rangut të lartë në Ushtrinë Romake
  • legatus Augusti pro praetore – guvernatorë provincialë në Perandorinë Romake
  • lictor – truprojë dhe shoqërues i magjistratëve të Romës së lashtë
  • Magistratus ordinarii / extraordinarii – zyrtar i zgjedhur në Romën e lashtë
  • officium –¬ fjalë latine me kuptime të ndryshme
  • pontifex maximus ¬– kryeprifti kryesor në Romën e lashtë
  • praefectus – prefekt në Romën e lashtë
  • praepositus sacri cubiculi ¬– një nga zyrat e rëndësishme të pallati, e mbajtur zakonisht nga një eunuk
  • praeses ¬ – fjalë latine
  • praetor - magjistrat i Republikës Romake
  • praetor peregrinus – magjistrat i Republikës Romake
  • primicerius – titull i lashtë romak
  • princeps – titull i lashtë romak
  • princeps senatus – anëtari i parë i Senatit Romak sipas procedurës
  • proconsul – guvernator i një province në Republikën Romake
  • procurator – titull administrativ në Perandorinë Romake
  • promagistrates – zyrë e lashë romake
  • quaestor – zyrtar publik në Romën e lashtë
  • rationalis – roli i ministrit të financave në Perandorinë Romake
  • rector – funskion politik në Romën e lashtë dhe republikat mesjetare
  • rex – magjistrati kryesor i Mbretërisë Romake
  • senator – institucion politik në Romën e lashtë
  • tribunus – zurtar romak i zgjedhur
  • triumviri – komision prej tre vetash në Romën e lashtë
  • vicarius – fjalë latine që do të thotë zëvendësues ose përfaqësues
  • vigintisexviri – kolegj magjistratësh minorë të Republikës Romake

Lista e zyrtarëve individualë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Fraksionet politike

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Optimates
  • Populares

(shiko gjithashtu patricët kundrejtë plebejve)

Rangjet shoqërore

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Fjalorth i ligjit dhe politikës

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • aerarium – thesari publik në Romën e lashtë
  • aequitas – koncept ligjor romak
  • auctoritas – prestigji romak; ndryshe nga pushteti, imperium
  • civitas – koncept romak i qytarisë si një entitet i bashkuar nga ligji
  • collegia – çdo shoqëri në Romën e lashtë që vepronte si një entiet ligjor
  • consilium
  • consortium – shoqëri e dy ose më shumë individëve dhe/ose organizatash për të arritur një qëllim të përbashkët
  • consuetudo – parim ligjor i lidhur me zakonet ligjore
  • contractus – lloje kontratash në Romën e lashtë
  • contractus litteris
  • curiae – asambleja ku diskutohen çështjet dhe vendoset
  • cursus honorum – rendi sekuncial i posteve publike të mbajtura nga politikanët në Romën e lashtë
  • decreta - Edikt ose shpallje zakonisht e nxjerë nga një kre i shtetit
  • delectum – gabim civil
  • edicta – Shpallje e një ligji, shpesh të lidhur me monarkizmin
  • fiscus – thesari perandorak romak
  • fiducia -
  • gravitas – virtyt në Romën e lashtë
  • imperium – lloj autoriteti në Romën e lashtë, më i fuqishmi
  • iudex – zurtar që kryeson mbi zhvillimin e gjykatave
  • ius – të drejtat e virtytit të qytetarisë në Romën e lashtë
  • lex - ligjet
  • libertas – hyjnesha romake e lirisë
  • mos maiorum – Zakonet dhe traditat e Romës së lashtë
  • Munera – vepra publike dhe zbavitjeje të paguara nga aristokratët e Romës së lashtë
  • municipium – term i lashtë romak për një qytezë ose qytet
  • obligatio - Itinerari i veprimeve që dikush është i detyruar të ndërmarrë
  • Palatine - zyrtar i nivelit të lartë bashkangjitur oborreve perandorake ose mbretërore në Evropë që nga kohët romake
  • patria
  • pietas – virtyt i lashtë romak
  • potestas – fjalë latine që do të thotë pushtet ose aftësi
  • responsa – trupa e vendimeve dhe rregullave të shkruara ligjore
  • provincia – rajonet administrative të Romës së lashtë
  • ratio – marrëdhënia midis dy numrave të të njëjtit lloj
  • senatus consultum – Rezolutë e Senatit të lashtë Romak
  • stipulatio – Formë kontrate në ligjin e lashtë romak
  • Triumvirati i Parë – Aleanca midis politikanëve romakë Jul Çezar, Pompeut dhe Krasit
  • Triumvirati i Dytë – Entitet politik romak (43-32 p.e.s.)
  1. ↑ Cf., History of Rome.
  2. ↑ A. Berger, Encyclopedic Dictionary of Roman Laë (Philadelphia: American Philosophical Society 1953).
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Institucionet_politike_të_Romës_së_lashtë&oldid=2864484"