Shko te përmbajtja

Joan Miro

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Joan Miro
Joan Miró
Portret nga Carl Van Vechten, 1935
Lindi
Joan Miró i Ferrà

20 prill 1893 (133 vjeç)
Barcelona, Katalonja, Spanjë
Vdiq25 dhjetor 1983 (90 vjeç)
Palma, Ishujt Balear, Spanjë
KombësiaSpanjolle
ArsimiEscola de Belles Arts de la Llotja dhe Escola d'Art de Francesc Galí, Cercle Artístic de Sant Lluc, 1907–1913
Njohur përPikturë, skulpturë, murale dhe qeramist
LëvizjetFauvizmi, Kubizmi, Surrealizmi, Dadaizmi, Ekspresionizmi Abstrakt
Bashkëshorti/jaPilar Juncosa Iglésias (12 tetor 1929)
Çmimet1954 Bienalia e Venecias Grand Prize for Graphic Work; 1958 Guggenheim International Award; 1980 Gold Medal of Fine Arts, Spain
Nënshkrimi

Joan Miro (spanjisht: Joan Miró i Ferrà; 20 prill 1893 – 25 dhjetor 1983) ishte piktor, skulptor dhe qeramist spanjoll (katalanas) i lindur në Barcelonë. Muzeu kushtuar punës së tij, Fundació Joan Miró, u themelua nga qyteti i tij i lindjes, Barcelona, në vitin 1975 si dhe Fundació Pilar i Joan Mirón në qytetin ku jetoi, Palma, Majorka në vitin 1981.

Duke fituar vlerësimin ndërkombëtar, puna e tij u interpretua si surrealiste, por me një stil personal, ndonjëherë duke kaluar në Fauvizëm dhe Ekspresionizëm.[1] Ai ishte i njohur për interesin e tij në të pavetëdijshmen ose subkoshiencën e mendjes, të pasqyruar në rikrijimet e tij fëmijënore. Veprat e tij të vështira për tu klasifikuar kanë gjithashtu një shfaqje të krenarisë katalanase. Në intervista e tij të shumta që nga vitet 1930, Miro shprehte pakënaqësi për metodat konvencionale të pikturimit si rrugë për përkrahjen e shoqërisë borgjeze, dhe bëri deklaratën e famshme të vrasjes së pikturës” në favor të tronditjes së elementeve vizuale të pikturës tradicionale.[2]

Biografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Muzeu Fondació Joan Miró në Montjuïc në Barcelonë, ndërtuar nga arkitekti racionalist Josep Lluís Sert

I lindur në një familje argjendarësh dhe orë-ndreqësisht, ai u rrit në lagjen Barri Gotik të Barcelonës.[3] Babai i tij ishte Miquel Miró Adzerias, ndërsa nëna quhej Dolores Ferrà.[4] Mbiemri Miró tregon rrënjët e mundshme judeje, në kuadrin e marrano-ve apo converso-ve judejë iberikë në Krishtërim.[5][6]

Ai do ta fillonte shkollën e vizatimit në moshën shtatë vjeçare, në një shkollë private në Carrer del Regomir 13, një shtëpi e madhe mesjetare. Në vitin 1907 ai u regjistrua në akademinë e arteve të bukura në La Llotja, duke e tronditur babain e tij. Ai studioi në Qendrën e Artistëve të Shën Llucit[7] dhe shfaqjen e tij të parë të vetën do ta kishte në vitin 1918, në Galerinë Dalmau,[8] ku puna e tij u tall dhe u dëmtua.[9] I frymëzuar nga Kubizmi dhe ekspozitat surrealiste nga jashtë vendit, Miro u tërhoq në drejtim të komunitetit të artit që ishte mbledhur në Montparnase dhe në vitin 1920, u zhvendos në Paris, por vazhdoi t’i kalonte verat e tij në Katalonjë.[3]

Karriera

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Miro fillimisht shkoi në një shkollë biznesi si edhe shkollën e artit. Ai filloi karrierën e tij si llogaritar kur ishte adoleshent, edhe pse ai e braktisi komplet botën e biznesit për artin, pasi kaloi një krizë nervore.[10] Arti i tij i hershëm, si ai i ndikuar në mënyrë të ngjashme të fovizmit dhe kubizmit në Barcelonë, u frymëzua nga Vinsent van Gogu dhe Paul Cézanne. Ngjashmëria e punës së Miros me atë të brezit të ndërmjetëm para-rojë ka bërë që studiuesit ta pagëzojnë këtë periudhë si Periudha Fauviste Katalanase.[11]

Disa vite pas ekspozitës solo të vitit 1918 të Miros, ai u vendos në Paris, ku përfundoi një numër pikturash që i kishte filluar në shtëpinë verore të prindërve të tij në Mont-roig del Camp. Një pikturë e tij, Ferma, shfaq një tranzicon drejtë stilit individual të pikturimit dhe disa cilësi nacionaliste. Ernest Heminguej, i cili më vonë e bleu veprën, krahasoi kompozicionin artistik me Uliksin e Xhejms Xhoisit dhe e përshkroi atë me fjalët "në të është çdo ndjenjë që mund të kesh për Spanjën kur ju jeni atje dhe gjithçka që ju ndjeni kur nuk jeni atje dhe nuk mund të shkoi atje. Asnjë tjetër nuk do të ishte në gjendje t'i pikturonte këto dy gjëra të kundërta".[12] Çdo vit, Miro kthehej në Mont-roig dhe zhvilloi një simoblizëm dhe nacionalizëm që do t'i ngjitet atij gjatë gjithë karrierës. Peizazh katalanas (Gjuetari) dhe Fusha e punuar,[13] dy veprat e para të Miros të klasifikuara si surrealiste, përdorin gjuhën simbolike që do të mbizotëronte në dekadën pasuese.[14]

Josep Dalmau organizoi ekspozitën e parë solo pariziane të Mirós, në Galerie la Licorne në vitin 1921.[15]

Në vitin 1924, Miro iu bashkua grupit surrealist. Punimet tashmë me natyrë simbolike dhe poetike të Miros, ashtu si dhe dualitetet dhe kontradiktat e natyrshme në to, u përshtatën mirë me kuadrin e automatizmit ëndërror të përqafuar nga grupi surealist i tij. Shumë nga puna e Miros e humbi mungesën kaotike të përqëndrimit, që e kishte përcaktuar punën e tij deri atëherë dhe procesi i pikturimit brenda punës së tij, në këtë mënyrë e refuzoi kornizën që ofronte piktura tradicionale. Ky qëndrim antigonist ndaj pikturës e shfaqi veten kur Miro, në vitin 1924, iu referua punës së tij me "x" në letrën dërguar shokut të tij poet Michel Leiris.[16] Pikturat që erdhën gjatë kësaj periudhe u njohën si pikturat e ëndrrave të Miros.

Miro nuk u largua plotësisht nga subjekti. Pavarësisht nga teknikat automatike surreliste që ai i përdori gjerësisht në vitet 1920, skicat tregojnë se puna e tij ishte shpesh rezultat i një procesi metodik. Puna e Miros rrallë zhytet në mos-objektiv, mbajtjen e një simbolike, gjuhën skematike. Kjo ndoshta ishte më e spikatura në seritë Koka e Fshatarit Katalanas e përsëritura të vitit 1924 dhe 1925. Në vitin 1926 ai bashkëpunoi me Max Ernst në dizajnimin për sipërmarrësin e baletit Sergei Diaghilev. Me ndihmën e Miros, Ernst u bë pionier i teknikës Grattage, në të cilën ai punoi me mistri pigmentin mbi pikturat e tij.

Miro u kthye të një formë më përfaqësuese e pikturimit me Brendësia Holandeze e vitit 1928. Hartuar sipas veprave të Hendrik Martenszoon Sorgh dhe Jan Steen të para si riprodhim i kartolinave, pikturat zbulojnë ndikimin e një udhëtimin nëpër Holandë të bërë nga një artist.[17] Këto piktura shfaqin më shumë të përbashkëta me Fushën e punuar ose Karnevalet e Harlekinit sesa me pikturat e ëndrrave të bëra disa vite më herët.

Miro u martua me Pilar Juncosa në Palma (Majorka) më 12 tetor 1929; vajza e tyre Dolores u lind më 17 korrik 1931. Në vitin 1931, Pierre Matisse hapi një galeri të arteve në New York. Galeria Pierre Matisse (e cila ekzistoi deri në vdekjen e Matisit në vitin 1989) u bë ndikim i artit modern në Amerikë. Që nga fillimi Matise e përfaqësoi Joan Miron dhe e përfshiu punën e tij në tregun e Shteteve të Bashkuara nga ekspozitat e herëpashershme të punimeve të Miros në New York.[18][19]

Deri në shpërthimin e Luftës Civile Spanjolle, Miro rëndom kthehej në Spanjë gjatë verave. Pasi filloi lufta, ai nuk kishte mundësi të kthehej në shtëpi. Ndryshe nga bashkëkohësit e tij surrealist, Miro preferonte të qëndronte larg nga politika në punën e tij. Ndonëse pati një sens kombëtar (katalanas) në peisazhet e tij të para surrealiste dhe Koka e fshatarit katalanas, qeveria spanjolle republikane e kishte porositur që të vizatonte afreskun Korrësin për pavijonin e Republikës Spanjolle për Ekspozitën e Parisit, kur puna e Miros mori kuptim politik.[20]

Në vitin 1939, me pushtimin e afërt gjerman të Francës, Miro do të zhvendosej në Varengeville në Normandi dhe më 20 maj të vitit pasues, pasi gjermanët pushtuan Parisin, ai shkoi në Spanjë (që tani kontrollohej nga Francisko Franko) për zgjatjen e sundimit të regjimit të Vichy-së.[21] Në Varengeville, Palma dhe Mont-roig, në mes viteve 1940 dhe 1941, Miro krijoi 23 seri gouache, yjësish. Duke u vërtitur rreth simbolizmit qiellor, Yjësitë fituan lëvdatat e artistit André Breton, i cili 17 vjet më vonë shkroi një seri poemash, të emërtuara dhe të frymëzuara nga seria e Miros.[22] Tiparet e kësaj pune treguan për zhvendosjen e fokusit tek subjektet si femrat, zogjtë, dhe hëna, që do të dominojnë në ikonografinë e tij për pjesën më të madhe të karrierës.

Shuzo Takiguchi publikoi monografinë e parë të Miros në vitin 1940. Në vitet 1948 – 1949, Miro do të jetonte në Barcelonë, duke bërë vizita të herëpashershme në Paris, që të punonte në teknika printimi në Mourlot Studios dhe në Atelier Lacourie. Ai zhvilloi një lidhje të afërt me Fernand Mourlot, e cila rezultoi në prodhimin e mbi 1000 botimeve të ndryshme litografike.

Në vitin 1959, Andre Bretoni kërkoi nga Miro të përfaqësonte Spanjën në ekspozitën Homazh Surrealizmit pranë Enrique Tábara, Salvador Dali dhe Eugenio Granell. Miro krijoi një seri skulpturash dhe qeramikash për kopshtin e Fondation Maeght në Saint-Paul-de-Vence, Francë, e cila u kompletua në vitin 1964.

Në vitin 1974, Miro krijoi një tapiceri për Qendrën Botërore Tregtare në New York bashkë me artistin katalanas Josep Royo. Ai fillimisht refuzoi që ta bënte tapicerinë, pastaj ai e mësoi zejen nga Royo dhe të dy artistët prodhuan disa punime bashkë. Tapiceria e tij për World Trade Center u shfaq për disa vite në ndërtesën e World Trade Center.[23] Ajo ishte vepra më e shtrenjtë e artit e humbur gjatë sulmit të 11 shtatorit.[24][25]

Në vitin 1977, Miro dhe Royo përfunduan një tapiceri për ekspozitën në Galerinë Kombëtare në Uashington, SHBA.[26][27]

Në vitin 1981 do të shfaqej vepra e Miros The Sun, the Moon and One Star (Dielli, Hëna dhe Një Yll) - që më vonë u emërua Miró's Chicago. Kjo skulpturë e madhe e përzier është e vendosur në qendër të zonën e Unazës së Çikagos, në rrugë nga një tjetër skulpturë e madhe publike, Chicago Picasso. Në vitin 1967, Miro do të krijonte një model bronzi të The Sun, the Moon and One Star. Kjo tani ndodhet në Milwaukee Art Museum.

Pleqëria dhe vdekja

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1979 Miro mori titullin honoris causa nga Universiteti i Barcelonës. Artisti, i cili vuante nga zemra,[28] vdiq në shtëpinë e tij në Palma të Majorkës, më 25 dhjetor 1983.[29]

Punimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Fovizmi i hershëm

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Punimet e tij të hershme përfshijnë Portreti i Vincent Nubiolas (1917), Siurana - shtegu, Nord-Sud (1917) dhe Piktura e Toledos. Këto punime tregojnë ndikimin e Pol Sezan dhe i mbushin pikturat me sipërfaqe me ngjyra dhe një trajtim më piktorik sesa stili i skajeve të ashpra të punimeve të tij të mëpasshme. Te Nord-Sud, një gazetë letrare me atë emër, paraqitet në natyrë të qetë, një mjet i zakonshëm kompozicional në kompozimet kubiste, por gjithashtu një referencë për interesat letrare dhe para-rojës së piktorit.[30]

Realizmi magjik

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Duke filluar në vitin 1920, Miro zhvilloi një stil mjaft preciz, duke mbledhur çdo element në izolim dhe hollësi dhe duke i organizuar ato në një kompozim të përgjithshëm. Këto punime, përfshirë Shtëpinë me Palmë (1918), Nudo me një pasqyrë (1919), Kali, Çibuku dhe Lulja e Kuqe, si dhe Tavolina – natyrë e qetë me lepur (1920), tregojnë ndikimin e qartë të kubizmit, edhe pse në një mënyrë të përmbajtur, duke e aplikuar vetëm në një pjesë të subjektit. Për shembull, Farmer's Wife (Gruaja e Fermerit) (1922-23), është realiste, por disa pjesë janë stilizuar ose deformuar, si trajtimi i këmbës së gruas, të cilat janë zgjeruar dhe rrafshuar.[31]

Kulmimi i këtij stili ishte Ferma (1921-22). Skena rurale katalanase që ajo paraqet është shtuar nga një gazetë Avant-Garde franceze në qendër, duke e paraqitur si e sheh Miró këkë vepër të shndërruar nga teoritë moderniste që ai kishte qenë i ekspozuar në Paris. Përqëndrimi në çdo element si njësoj të rëndësishëm ishte një hap kyç drejtë prodhimit të një shenje pikturore për secilin element. Sfondi është dhënë i rrafshët ose i modeluar në fushave të thjeshta, duke theksuar ndarjen e figurës dhe të terrenit, të cilat do të bëhen të rëndësishme në stilin e tij të pjekur.

Miro bëri disa përpjekje për ta promovuar këtë punë, por kolegët e tij surrealistë e panë si shumë realiste dhe në dukje konvencionale, dhe kështu shpejtë ai u kthye një qasje më shprehimisht surrealiste.[32]

Surrealizmi i hershëm

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1922, Miro do të hulumtonte surrealizmin abstrakt, të shumëngjyrshëm në të pakëtën një pikturë.[33] Nga vera e vitit 1926, në Mont-roig, Miro filloi realizimin e një grupi kyç pikturash me shenja pikturore abstrakte, më tepër sesa paraqitje realiste të përdorura te Ferma, ku janë mbizotëruese. Te Fusha e punuar, Peizazhi katalan (Gjuetari) dhe Pastoral (1923–24) këto forma të sheshta dhe vija (më së shumti të zeza ose me ngjyra të forta) paraqesin subjekte, nganjëherë mjaft fshehtësisht. Për Peizazhin katalan (Gjahtari), Miro paraqiti një gjuetar me një kombinim shenjash: një trekëndësh për kokën, vija lakore për mustaqet, vija këndore për trupin. E koduar në këtë mënyrë, kësaj vepre më vonë Miro i dha një shpjegim të qartë për shenjat e përdorura.[34]

Gjuha piktorike surrealiste

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Përgjatë viteve 1920, Miro do të zhvillonte gjuhën piktorike të shenjave, e cila do të ishte qendra e pjesës tjetër të karrierës së tij. Te Karnavalet e Arlekinit (1924-25), ka një vazhdimësi të qartë të linjës së filluar me Fushën e punuar. Por në veprat pasuese si The Happiness of Loving My Brunette (1925) dhe Painting (Fratellini) (1927), ka shumë më pak figura të dukshme në pamje të parë, dhe ato që mbeten janë të thjeshtuara.

Pas pak, Miro filloi serinë e tij Spanish Dancer (Kërcimtari spanjoll). Këto kolazhe të thjeshta ishin si një kundërvënie konceptuale ndaj pikturave të tij. Te Kërcimtari spanjoll (1928) ai kombinoi një tap, një pendë dhe një gjilperë mbi një fletë letre të bardhë.[32]

Dona i Ocell, 1982, Barcelonë, Spanjë

Librat e artistit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Miro krijoi mbi 250 libra të ilustruara.[35] Këto njihen si Livres d’Artiste (Librat e Artistit). Një punë e tillë u publikua në vitin 1974, me kërkesë të vejushës së poetit francez Robert Desnos, e titulluar Les pénalités de l'enfer ou les nouvelles Hébrides (Ndëshkimet e ferrit ose Hebridet e Reja). Ajo ishte një set i përbër nga 25 litografi, pesë në të zezë dhe të tjerat me ngjyra.

Në vitin 2006, libri me këto litografi të përmbledhura u shfaq në Joan Miró, Illustrated Books në Muzeun e Artit Vero Beach. Një kritik e përshkroi atë si «një përmbledhje veçanërisht e fuqishme, jo vetëm për imazhet e pasura, por gjithashtu për historinë pas krijimit të librit. Litografitë janë të gjata, të ngushta vertikale dhe ndërsa paraqesin forma familjare të Miros, ka një theks të pazakontë te tekstura.» Kritiku vazhdoi «Unë u tërhoqa në çast nga këto katër printime, në një emocion të gjallë, që është në kontrast me sipërfaqet e ftohta të aq shumë punimeve të Miros. Mprehtësia e tyre është edhe më e madhe, mendoj, kur lexohet se si ato janë krijuar.»

Artisti u takua dhe u bë shok me Desnosin, mbase shkrimtari më i dashur surrealist dhe më me ndikim në vitin 1925 dhe pas shumë kohe, ata realizuan një bashkëpunim në Livre d’artiste. Këto plane u vendosën në pritje për shkak të Luftës Civile Spanjolle dhe Luftës së Dytë Botërore. Kritikat e guximshme të Desnosit, çuan në burgosjen e tij në Aushvic, dhe vdiq në moshën 45 vjeçare, pak pasi u lirua në vitin 1945.

Afërsisht tri dekada më vonë, me sugjerimin e vjeushës së Desnosit, Miro vendosi të ilustronte dorëshkrimin e poetit. Ajo ishte vepra e tij e parë në prozë, e cila ishte shkruar në Marok në vitin 1922, por e mbetur e papublikuar deri në këtë bashkëpunim të pasvdekjes.[36]

Stilet dhe zhvillimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Pájaro lunar (Zogu i hënës), 1966, Reina Sofia Museum, Madrid

Në Paris, nën ndikimin e poetëve dhe shkrimtarëve, ai zhvilloi stilin e tij unik: forma organike dhe plane të rrafshuara pikturore, të vizatuara me një vijë të mprehtë. Përgjithësisht mendohet si një surealist, për shkak të interesit të tij në automatizëm dhe përdorimin e simboleve seksuale (për shembull, forma vezake me linja të valëzuara që burojnë prej tyre), stili i Miros u ndikua në shkallë të ndryshme nga Surrealizmi dhe Dada,[37] megjithatë ai e refuzoi anëtarësimin në ndonjë lëvizje artistike në vitet ndërmjet luftërave evropiane. André Bretoni e përshkruan atë si më surealistin nga të gjithë ne. Për krijimin e një prej veprave të tij më të famshme, Karnavalet e Arlekinit, Miró do të rrëfente nën rrethana të ngjashme se:

«Si mendoja unë për vizatimet dhe idetë e mia për ti pikturuar? Unë do të vija në shtëpi në studion time në Paris, Rue Blomet gjatë natën, do të shkoja në shtrat dhe nganjëherë pa ngrënë darkë. I pashë gjërat dhe i qita ato në një bllok shënimesh. Pashë format në tavan ...»[38]

Joan i Pilar Miró Foundation (museum) në Palma de Majorka. Vendi i hershëm i punës së Mirós, ndërtuar nga Josep Lluis Sert.

Origjina surrealiste e Miros evoluoi nga "shtypja", si gjithë surealistët spanjollë dhe veprat e realizmit magjik, veçanërisht për shkak të etnisë së tij katalane, e cila ishte objekt i persekutimit të veçantë nga regjimi Frankos. Ai mori nga arti folklorik katalanas si siurrellët, të cilët ai pohoi se i vëzhgonte vazhdimisht.[39] Gjithashtu, Joan Miró ishte i vëmendshëm ndaj artit Haitian Vodou dhe fesë kubane Santeria gjatë udhëtimeve të tij para se të shkojnte në ekzil. Kjo çoi në stilin e tij të nënshkrimit të artit të tij.

Stili eksperimental

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Joan Miró ishte ndër artistët e parë që zhvilloi vizatimin automatik si një mënyrë për të zhbërë teknikat e mëparshme të vendosura në pikturë, dhe në këtë mënyrë, me André Masson, përfaqësuan fillimin e Surealizmit si një lëvizje artistike. Megjithatë, Miró zgjodhi të mos bëhej një anëtar zyrtar i surealistëve për të qenë i lirë për të eksperimentuar me stile të tjera artistike, pa e kompromentuar pozitën e tij brenda grupit. Ai ndoqi interesat e tij në botën e artit, duke variuar nga vizatimi automatik dhe surrealizmi, te Ekspresionizmi, abstraksioni lirik, dhe fushës e ngjyraave. Piktura katër-dimensionale ishte një lloj pikture teorike, që Miró e propozoi, në të cilën piktura do ta tejkalonte dypërmasinë e saj, madje edhe tre-përmasinë e skulpturës.[40]

Shprehja shpesh e cituar e Miros për vrasjen e pikturës rrjedh nga një antipati e artit borgjez, që ai besonte se përdorej si një mënyrë për të promovuar propagandën dhe identitetin kulturor midis të pasurve. Në mënyrë të veçantë, Miró iu përgjigj kubizmit në këtë mënyrë, i cili nga koha e citimit të tij, ishte bërë një formë konvencionale arti në Francë. Ai citohet të ketë thënë Unë do të thyejnë kitarën e tyre, duke iu referuar pikturës së Pikasos, me qëllim për të sulmuar popullaritetin dhe përvetësimin e artit të Pikasos nga politika.[41]

«Spektakli i qiellit më pushton mua. Unë jam i pushtuar kur shoh, në një qiell të pamt, draprin e hënës, ose diellin. Aty, në pikturat e mia, format e vogla në hapësira të mëdha të zbrazëta. Hapësirat e zbrazëta, horizontet e zbrazëta, fushat e zbrazëta - çdo gjë që është e zhveshur më ka befasuar gjithmonë shumë». - Joan Miró, 1958, cituar te Twentieth-Century Artists on Art.

Në një intervistë me biografin Walter Erben, Miró shprehu mospëlqimin e tij për kritikët e artit, duke thënë se ata janë më të shqetësuar me të qenit filozofë sesa me çdo gjë tjetër. Ata formojnë një opinion paragjykues dhe pastaj shohin veprën e artit. Piktura shërben thjesht si një mantel në të cilin mbështillet sistemi i tyre i dobët filozofik.[42]

Në dekadat e fundit të jetës së tij, Miró e përshpejtoi punën e tij në media të ndryshme, duke prodhuar qindra qeramika, përfshirë Murin e Hënës dhe Murin e Diellit në ndërtesën e UNESCO-s në Paris. Ai realizoi gjithashtu pikturat e përkohshme të dritareve (në qelq) për një ekspozitë. Në vitet e fundit të jetës së tij, Miró shkroi idetë e tij radikale dhe më pak të njohura, duke eksploruar mundësitë e skulpturës të gaztë dhe pikturës katër-përmasore.

Ekspozitat

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjatë gjithë viteve 1960, Miro ishte një artist i paraqitur në shumë sallone të Maeght Foundation që po ashtu përfshinte punime nga Chagall, Giacometti-t, Brach, Cesar, Ubac, dhe Tal-Coat.

Retrospektivat e mëdha kushtuar Miros në moshën e tij të pleqërisë, në vende si Nju Jorku (1972), Londra (1972), Saint-Paul-de-Vence (1973) dhe Parisi (1974) ishin një tregues i mirë i vlerësimit ndërkombëtar që ishte rritur në mënyrë të vazhdueshme gjatë gjysmës së shekullit të kaluar; retrospektivat kryesore u bën pasvdekjes së tij. Ndryshimet politike në vendin e tij, në vitin 1978 çuan në ekspozitën e parë të plotë me piktura dhe punime grafike, në Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía në Madrid.

Në vitin 1993, viti i njëqind-vjetorit të lindjes së tij, u mbajtën disa ekspozita, ndër të cilat, më të spikaturat ishin nga Fundació Pilar i Joan Miró, në Barcelonë, Muzeu i Artit Modern në Nju Jork, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía në Madrid dhe Galerie Lelong në Paris.[43]

Në vitin 2010, Metropolitan Museum of Art zhvilloi ekspozitën Miró: The Dutch Interiors që paraqiti 3 piktura të tij të frymëzuara nga vepra të Epokës së Artë Holandeze.[44] Në vitin 2011, do të zhvillohej një tjetër retrospektivë në Tate Modern në Londër, Joan Miró: The Ladder of Escape, e cila do të udhëtonte te Fondacioni Joan Miro dhe Galeria Kombëtare e Artit, Uashington D.C.[45]

Lista e ekspozitave

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Trashëgimia kulturore dhe ndikimi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Miro kishte një ndikim të rëndësishëm në artin e fundshekullit të XX, në veçanti te artistët abstrakt-ekspresionistë si Motherwell, Calder, Gorky, Pollock, Matta dhe Rothko, ndërsa abstraksioni i tij lirik[46] dhe fushat e ngjyrorave në pikturat e tij ishin pararendëse të artistëve si Frankenthaler, Olitski dhe Louis si dhe të tjerë.[47]

Puna e tij, po ashtu ndikoi tek dizajnerët modernë përfshirë Paul Randin[48] dhe Lucienne Day[49] madje ndikoi edhe tek piktorët bashkëkohorë si Julian Hatton.[50]

Vlerësimi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në vitin 1954, atij iu dha çmimi i Bienales së Venecies për punime të printuara, në vitin 1958 mori Guggenheim International Award,[51] dhe në vitin 1980 ai mori Medaljen e Artë për Artet e Bukura nga Mbreti Huan Karlosi I i Spanjës.[52]

Në vitin 1981, këshilli i qytetit të Palmës në Majorka themeloi Fundació Pilar i Joan Miró a Mallorca, i strehuar në katër studiot që Miro i kishte dhuruar për këtë qëllim.[53]

Në tetor 2018, Grand Palais në Paris hapi ekspozitën më të madhe retrospektive kushtuar artistit deri tani. Ajo përfshinte afërsisht 150 vepra dhe u kurua nga Jean Louis Prat.[54]

Shpërbilmet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Veprat e zgjedhura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Skulpturat

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • 1931: Objet (Objekt), vajë në dru, gozhdë, lidhëse, kocka, bizele, 40 × 29,7 × 22 cm, Museum of Modern Art, New York[55]
  • 1946–1949: L’Oiseau lunaire (Zogu hënor), bronz, 19 × 17 × 12,5 cm, Fundació Joan Miró[56]
  • 1946–1949: L’Oiseau solaire (Zogu diellor), bronz, 13,5 × 11 × 18,5 cm, Fundació Joan Miró[57]
  • 1967: Femme (grua), bronz, 57 × 21,5 × 21,5 cm, Fundació Joan Miró[58]
  • 1967: La carícia d’un ocell, bronz, 311 × 111 × 38 cm, Fundació Joan Miró, Barcelonë
  • 1967: The Sun, the Moon and One Star (Dielli, Hëna dhe një yll), bronz, Milwaukee Art Museum; skulpturë e vitit 1981 në titullin Miró’s Chicago, beton, bronze, qeramikë, 12 m, në ndërtesën e Brunswick Building Plaza, ndërtesë administrative e Kontesë së Kukut, 69 W. Washington St. në Çikago.[59]
  • 1969: Torso, bronz, 120 × 175 × 125 cm, Galerie Beyeler, Bazel (1980)
  • 1970: Personnage (Figure), bronz, 200 × 100 × 120 cm, Fundació Joan Miró[60]
  • 1976: Personnage gotique (Figurë Gotike), bronz, 450 × 200 × 160 cm, Collection Adrien Maeght, Paris (1984)

Pikturat

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • 1917: Nord-Sud, vajë në kanavacë, 62 × 70 cm, Paule and ADrien Maeght collection, Paris
  • 1917: Portreti i Nubiolas, vajë në kanavacë, 104 × 113 cm, Museum Folkwang, Essen
  • 1919: Autoportret (Self-Portrait), vajë në kanavacë, 75 × 60 cm, Musée Picasso, Paris[61]
  • 1920: La table – Nature mort au lapin (Tavolina – Natyrë e vdekur me lepur), vajë në kanavacë, 130 × 96 cm, koleksion privat[62]
  • 1921/22: La ferme (Ferma), vajë në kanavacë, 124,8 × 41,3 cm, National Gallery of Art, Uashington D.C., dhuruar nga Mary Hemingway[63]
  • 1923/24: La terre labourée (Toka e punuar), vajë në kanavacë, 66 × 92,7 cm, Solomon R. Guggenheim Foundation, Nju Jork[64]
  • 1923/24: Paysage catalan (Le chasseur) (Peizazh katalanas (Gjuetari)), vajë në kanavacë, 64,8 × 100,3 cm, Museum of Modern Art, Nju Jork[65]
  • 1924/25: Le carnaval d’Arlequin (Karnevalet e Arlekinit), vajë në kanavacë, 66 × 93 cm, Albright-Knox Art Gallery, Buffalo[66]
  • 1925: Étoiles en des sexes d’escargot (Yjet në sekset e kërmijve), vajë në kanavacë, 129,5 × 97 cm, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Dyseldorf[67]
  • 1925: L’Addition (Fatura), vajë në kanavacë, 195 × 129,2 cm, Musée National d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Paris
  • 1925: Danseuse II (Kërcimtarja II), vajë në kanavacë, 115,5 × 88,5 cm, Sammlung Rosengart, Lucernë
  • 1925: Baigneuse (Larësja), vajë në kanavacë, 73 × 92 cm, Musée National d’Art Moderne, Paris[68]
  • 1925: Photo – ceci est la couleur de mes rêves (Photo – kjo është ngjyra e ëndrrave të mia), vajë në kanavacë, 96,5 × 129,5 cm, koleksion privat[69]
  • 1926: Personnage lancant un pierre à un oiseau (Figurë duke i hedhur një gur një zogu), Museum of Modern Art, New York"SuperStock 260-387". delivery.superstock.com (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 26 dhjetor 2013.</ref>
  • 1927: 48, vajë në kanavacë ngjitëse, 146,1 × 114,2 cm, koleksion privat
  • 1927: Paysage (Le lièvre) (Peizazh (Lepur)), vajë në kanavacë, 130 × 195 cm, Solomon R. Guggenheim Foundation, New York
  • 1928: Intérieurs hollandais, (Interiore Holandeze I deri në III)[70]
  • 1929: La Reine Louise de Prusse (Mbretëresha Luizë von Preußen), vajë në kanavacë, 82,4 × 101 cm, Meadows Museum, Dallas[71]
  • 1933: Composition (Kompozim), vajë në kanavacë, Kunstmuseum Bern, Bern[72]
  • 1933/34: Hirondelle/Amour (Dallëndyshe/Dashuri), vajë në kanavacë, 199,3 × 247,6 cm, Museum of Modern Art, New York
  • 1934: Trois personnages sur fond noir (Tre Figura në sfond të zi), letër e ngjitur dhe gouche në letër, 49,8 × 64,8 cm, Lille Métropole Museum of Moderne, Contemporary Art and Outsider Art, Villeneuve d’Ascq
  • 1935: Corde et personnage I (Litar dhe njeri I), vajë dhe lidhëse në karton të ngjitur tablo druri, 104,7 × 74,6 cm, Museum of Modern Art, New York
  • 1936: Homme et femme devant un tas d’excréments (Burri dhe gruaja përballë një pirgu jashtëqitjesh), vajë në bakër, 23,2 × 32 cm, Fundació Joan Miró, Barcelonë
  • 1937: Nature morte au vieux soulier (Natyrë e vdekur me këpucë të vjetër), vajë në kanavacë, 81,3 × 116,8 cm, Museum of Modern Art, New York
  • 1939: Fluturimi i një zogu mbi fushë, Solomon R. Guggenheim Museum, New York
  • 1941: Chiffres et constellations amoureux d’une femme (Yjësia Nr. 19: Shifra dhe yjësi, një dashuri me një grua), Gouache dhe bojëra turpentine në letër, 46 × 38 cm, The Art Institute of Chicago
  • 1945: La course de taureaux (Lufta e demave), vajë në kanavacë, 114 × 145 cm, Musée National d’Art Moderne, Paris
  • 1949: Personnes et chien devant le soleil (Njerëz dhe qen përballë diellit), 81 × 55 cm, Kunstmuseum Basel, Bazel
  • 1950: Peinture (piktura), vajë, litarë dhe case-arti në kanavacë, 99 × 76 cm, Van Abbemuseum, Eindhoven
  • 1953: Les échelles en roue de feu traversent l’azur (Shkallë të shtrira në blunë e qiellit si rrotë zjarri), vajë në kanavacë, 116 × 89 cm, koleksion privat
  • 1961: Bleu I, vajë në kanavacë, 2,7 × 3,6 m; Bleu II, vajë në kanavacë, 2,7 × 3,6 m; Bleu III, vajë në kanavacë, 2,7 × 3,5 m, I, II, III: Musée d’Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Paris[73]
  • 1968: Paysan catalan au clair de la lune (Fshatar katalanas në dritën e hënës), akrilik në kanavacë, 162 × 130 cm, Fundació Joan Miró, Barcelonë
  • 1973: Mai 1968, akrilik në kanavacë, 200 × 200 cm, Fundació Joan Miró, Barcelonë
  • 1978: Figura, Zogj, Yll, akrilik në kanavacë, 88,7 × 115 cm, Fundació Joan Miró, Barcelonë

Kolazhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Një përzgjedhje kolazhesh mund të gjenden në uebsajtin e American Institute for Conservation.[74]

Tapiceritë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Muret prej qeramike

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ilustrime librash

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Tregu i Artit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sot, pikturat e Miros shiten rreth US$250,000 dhe US$26 milion; US$17 milion në SHBA, në ankandin për La Caresse des étoiles (1938) më 6 maj 2008, që në atë kohë ishte shuma më e lartë e paguar për veprat e tij.[77] Në vitin 2012, Pikturë-Poemë ("le corps de ma brune puisque je l'aime comme ma chatte habillée en vert salade comme de la grêle c'est pareil") (1925) u shit te Christie's në Londër për $26.6 milion.[78] Më vonë, atë vit Sotheby's në Londër, Peinture (Etoile Bleue) (1927) solli shifrën prej 23.6 milion poundë, dy herë më shumë se që ishte shitur në një ankand në Paris, në vitin 2007 dhe me një çmim rekord për artistin e ankandit.[79][80]

Galeri veprash

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shkrimet e Miros

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Joan Miró: Ceci est la couleur de mes rêves. Entretiens avec Georges Raillard. Paris 1977
  • Margit Rowell (Hrsg.): Joan Miró. Selected Writings and Interviews. Thames & Hudson, Londër 1987
  • Ernst Scheidegger (red.): Joan Miró. Gesammelte Schriften, Fotos, Zeichnungen, Zyrih 1957

Biografitë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Përfaqësimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Katalogje ekspozitash

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Kunsthaus Zürich, Städtische Kunsthalle Düsseldorf (red.): Joan Miró, Kunsthaus Zürich und Städtische Kunsthalle Düsseldorf 1986
  • Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf (red.): Einblicke. Das 20. Jahrhundert in der Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf. Hatje Cantz, Ostfildern 2000, ISBN 3-7757-0853-7
  • Thomas Krens (Vorwort): Rendezvous. Masterpieces from the Centre Georges Pompidou and the Guggenheim Museums. Guggenheim Museum Publications, New York 1998, ISBN 0-89207-213-X
  • Joan Miró. Werke in der Sammlung Würth, Swiridoff, Künzelsau 2008, ISBN 3-89929-142-5

Studimet

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Riewert Ehrich: Miró und Jarry. Ein Beitrag zur literarischen Rezeption in der bildenden Kunst. Lang, Frankfurt/M. 2005, ISBN 3-631-54212-7
  • Riewert Ehrich: Mori el Merma – aus dem Bild herausgetretene Ubu-Figuren Mirós. Der Triumph des Künstlers über den Diktator. In: Zeitschrift für Katalanistik 21 (2008), S. 97–120
  • Evelyn Benesch/Ingried Brugger (red.): Miró. Später Rebell. Kunstforum Wien/Edition Minerva, Wolfratshausen 2001, ISBN 3-932353-49-8

Lista e punëve

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  • Joan Miró. Der Lithograph, 1930–1972. Vier Bände, hrsg. von Patrick Cramer. Edition Weber, Genf 1972–1982
  • Joan Miró. Arbeiten auf Papier, 1901–1977. Hrsg. von Carl Haenlein, Kestner-Gesellschaft, Hannover 1977
  • Obra de Jean Miró, Bestandskatalog der Fundació Miro mit 1679 Arbeiten, Barcelona 1988
  • Joan Miró. The Illustrated Books. Catalogue Raisonné, red. von Patrick Cramer. Patrick Cramer, Genf 1989
  • Miró Radierungen, 1928–1975. Drei Bände, hrsg. von Jacques Dupin. Edition Weber, Genf 1984–1991
  • Joan Miró. Paintings. Catalogue Raisonné. Hrsg. von Jacques Dupin. Daniel Lelong, Paris 2002, ISBN 978-2-86882-049-5
  • Joan Miró. Sculptures. Catalogue Raisonné 1928–1982. Hrsg. von E. Fernando Miró, Daniel Lelong, Paris 2006, ISBN 978-2-86882-074-7
  • Joan Miró, Josep Llorens Artigas. Ceramics. Catalogue raisonné 1941–1981, hrsg. von Cristina Calero Fernandez. Galerie Lelong and Successio Miró, Paris 2007, ISBN 978-2-86882-079-2

Shiko edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ "Joan Miro, Biography, Paintings, Style & Facts". Encyclopædia Britannica (në anglisht).
  2. ↑ M. Rowell, Joan Mirό: Selected Writings and Interviews (London: Thames & Hudson, 1987) fq. 114–116.
  3. 1 2 Victoria Combalia, "Miró's Strategies: Rebellious in Barcelona, Reticent in Paris", from Joan Miró: Snail Woman Flower Star, Prestel 2008
  4. ↑ Penrose, Roland (1964). Joan Miró (në anglisht). The Arts Council. fq. 11.
  5. ↑ Doreen Carvajal (7 maj 2011). "In Majorca, Atoning for the Sins of 1691". The New York Times (në anglisht).
  6. ↑ Sarah Wildman (13 prill 2012). "Mallorca's Jews Get Their Due". The Forward (në anglisht).
  7. ↑ "Joan Miró". Totally History (në anglisht). 7 qershor 2011.
  8. ↑ "Joan Miró exhibition catalogue". Galeries Dalmau (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 prill 2018. Marrë më 8 shtator 2025.
  9. ↑ Maya Jaggi (13 prill 2011). "Miró images in Barcelona – Europe – Travel". The Independent (në anglisht).
  10. ↑ Spector, Nancy. "The Tilled Field, 1923–1924
  11. ↑ Jacques Lassaigne, Miró: biographical and critical study. Tr. Stuart Gilbert. (Paris: Editions d'Art Albert Skira, 1963) fq. 24-25.
  12. ↑ Hemingway, Ernest. "The Farm." Homage to Joan Miró. Ed. G. di San Lazzaro. New York: Tudor Publishing Company, 1972. fq. 34.
  13. ↑ "Collection Online". Guggenheimcollection.org (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 9 gusht 2014. Marrë më 8 shtator 2025.
  14. ↑ Tim Adams (20 mars 2011). "Joan Miró: A Life in Paintings". The Guardian (në anglisht).
  15. ↑ "Joan Miró, Galerie La Licorne, 29 April – 14 May, 1921, Paris (exhibition catalogue)". pandora.girona.cat (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 14 janar 2025. Marrë më 8 shtator 2025.
  16. ↑ Umland, Anne. "A Challenge to Painting: Miró and Collage in the 1920s." Joan Miró. Ed. Agnes De la Beaumelle. London: Paul Holberton Publishing, 2004. pp. 61-69.
  17. ↑ "Miró: The Dutch Interiors" at the Metropolitan Museum of Art.
  18. ↑ Matisse, Father & Son, by John Russell, published by Harry N. Abrams, NYC. Copyright John Russell 1999, ISBN 0-8109-4378-6, fq. 387-389
  19. ↑ Metropolitan Museum exhibition of works from the Pierre Matisse Gallery, accessed online June 20, 2007, http://www.metmuseum.org/special/Matisse/collection_more.htm
  20. ↑ Robin Adele Greeley, Surrealism and the Spanish Civil War. (New Haven: Yale University press, 2006) fq. 14-22.
  21. ↑ Jacques Lassaigne, Miró: biographical and critical study. Tr. Stuart Gilbert. (Paris: Editions d'Art Albert Skira, 1963) fq. 5-8.
  22. ↑ Renee Riese Hubert, Miró and Breton. Yale French Studies, No. 31, Surrealism (1964). fq. 52-59.
  23. ↑ Saul Wenegrat: September 11th: ART LOSS, DAMAGE, AND REPERCUSSIONS Arkivuar 26 maj 2008 tek Wayback Machine, Proceedings of an IFAR Symposium on February 28, 2002. Retrieved on November 16, 2008.
  24. ↑ Art Works Lost in WTC Attacks Valued at, Insurance Journal, October 8, 2001. Retrieved on November 16, 2008.
  25. ↑ Art treasures lost in trade center rubble, The New Zealand Herald, October 3, 2001. Retrieved on November 5, 2013.
  26. ↑ Woman, after Joan Miró, woven by Josep Royo Royo, National Gallery of Art, Washington. Retrieved on November 5, 2013.
  27. ↑ Joan Miró chronology, Pilar and Joan Miró Foundation in majorca. Retrieved on November 5, 2013.
  28. ↑ "Joan Miró dies in Spain at 90". The New York Times (në anglisht): 41. 26 dhjetor 1983.
  29. ↑ "Joan Miró (Spanish), 1893–1983: Featured artist works, exhibitions and biography from Walton Fine Arts" (në anglisht). Artnet.com. Marrë më 15 mars 2012.
  30. ↑ Stephan von Wiese (2006). "Painting as Universal Poetry - The Connection of Painting and Word in Miró". Joan Miró - Snail Woman Flower Star (në anglisht). Prestel.
  31. ↑ Christa Lichtenstein (2006). Joan Miró - Snail Woman Flower Star (në anglisht). Prestel.
  32. 1 2 Victoria Combalia (2006). "Miró's Strategies - Rebellious in Barcelona, Reticent in Paris". Joan Miró - Snail Woman Flower Star (në anglisht). Prestel.
  33. ↑ Estate of Raymond C. Hagel
  34. ↑ Stephan von Wiese (2008). "Painting as Universal Poetry - the connection of painting and word in Miró". Joan Miró - Snail Woman Flower Star (në anglisht). Prestel. fq. 58.
  35. ↑ "Joan Miro - The Illustrated Books" (në anglisht). Letubooks.com. Arkivuar nga origjinali më 25 prill 2012. Marrë më 15 mars 2012.
  36. ↑ Michael Mills (24 mars 2005). "Mira, Miró". Broward Palm Beach New Times (në anglisht).
  37. ↑ "Miró's art biography at guggenheimcollection.org" (në anglisht). Guggenheim Museum. Arkivuar nga origjinali më 4 nëntor 2008. Marrë më 9 prill 2014.
  38. ↑ Janis Mink (2003). Miró (në anglisht). Los Angeles: Taschen. fq. 43.
  39. ↑ Walter Erben (1980) [1960]. André Sauret (red.). Miró (në anglisht). Monte-Carlo, Mynih: Taschen. ISBN 38228349-7. {{cite book}}: Shiko vlerën e |isbn=: gjatësia (Ndihmë!)
  40. ↑ "The Begining of Painting and Drawing". Drawing and Painting: Children and Visual Representation (në anglisht). Sage Publication Ltd. 2003. fq. 51–60. doi:10.4135/9781446216521.n4. ISBN 978-076194786-8.
  41. ↑ Robert S. Lubar (shtator 1994). "Miro's defiance of painting" (në anglisht). Joan Miró Museum of Modern Art, Nju Jork; Centre Pompidou, Paris. Arkivuar nga origjinali më 2 mars 2009. Marrë më 13 prill 2014.
  42. ↑ Walter Erben (1998) [1960]. André Sauret (red.). Miró (në anglisht). Taschen. isbn 382287349-7.
  43. ↑ "Joan Miró (Spanish, 1893–1983)" (në anglisht). Nju Jork: Museum of Modern Art.
  44. ↑ "Miró" (në anglisht). Metropolitan Museum of Art.[lidhje e vdekur]
  45. ↑ Marko Daniel; Matthew Gale, red. (6 maj 2012). JoanMiró: The Ladder of Escape (në anglisht). christopher Green. Thames and Hudson; National Gallery of Art. ISBN 978-050009367-2. Marrë më 5 gusht 2025.
  46. ↑ "Miro on the Wall". NY Magazine (në anglisht). 5 (37). New York Media, LLC. 11 shtator 1972. Marrë më 15 mars 2012.
  47. ↑ "Artist Profile of Joan Miró" (në anglisht). Nancy Doyle Fine Art. Marrë më 14 qershor 2011.
  48. ↑ "Joan Miró's Influence on Graphic Design" (në anglisht). Museum of Modern Art. Marrë më 14 qershor 2011.
  49. ↑ Wayne Hemngway. "Miró at the Tate". Facebook page (në anglisht). Marrë më 14 qershor 2011.
  50. ↑ Joel Silverstein (1 prill 2001). "Curious Terrain" (në anglisht). Reviewny.com. Marrë më 1 janar 2010. The paintings sing to each other ...
  51. ↑ "Biography from the Guggenheim Museum lists some of his awards" (në anglisht). Guggenheim Collection. Arkivuar nga origjinali më 4 nëntor 2008. Marrë më 9 prill 2014.
  52. ↑ "Biography from ArtNet lists Miro's Gold Medal award from King Juan Carlos" (në anglisht). Artnet.com. Marrë më 15 mars 2012.
  53. ↑ "The Pilar and Joan Miró Foundation in Mallorca, Spain" (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 11 dhjetor 2009. Marrë më 9 prill 2014.
  54. ↑ "Miró". Grandpalais.fr (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 6 tetor 2018.
  55. ↑ "Joan Miró: Spanish, 1893–1983" (në anglisht). Nju Jork: Museum of Modern Art.
  56. ↑ "Works by Joan Miró. Sculptures and ceramics: Moon bird, 1946-1949" (në anglisht). Fundació Joan Miró. Arkivuar nga origjinali më 29 korrik 2014.
  57. ↑ "Works by Joan Miro: Sculptures and ceramics — Sun Bird, 1946-1949" (në anglisht). Fundació Joan Miró. Arkivuar nga origjinali më 29 korrik 2014.
  58. ↑ "Catalogue of Works – Femme" (në anglisht). Fundació Joan Miró.
  59. ↑ "Chicago Loop / Miro's Chicago (1981) - by Joan Miro" (në anglisht). Public Art in Chicago. 12 janar 2014.
  60. ↑ "Works by Joan Miró. Sculptures and ceramics: Figure, 1970" (në anglisht). Fundació Joan Miró. Arkivuar nga origjinali më 30 korrik 2014.
  61. ↑ "Joan Miró – Self-Portrait" (në anglisht). Olga’s Gallery. Arkivuar nga origjinali më 20 tetor 2014.
  62. ↑ "La table". severine.alvares.free.fr (në frëngjisht). Arkivuar nga origjinali më 16 korrik 2014.
  63. ↑ "The Farm" (në anglisht). National Gallery of Art. Arkivuar nga origjinali më 9 nëntor 2004.
  64. ↑ "Miró: Earth" (në anglisht). Museo Thyssen. Arkivuar nga origjinali më 11 janar 2015.
  65. ↑ "Paysage catalan". Brunette.brucity.be (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 22 shkurt 2007.
  66. ↑ "Joan Miró Karneval des Harlekins". images.easyart.com (në frëngjisht). Arkivuar nga origjinali më 26 dhjetor 2013.
  67. ↑ "Joan Miró: Stars in Snails' Sexes". Artchive.com (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 27 dhjetor 2013.
  68. ↑ "Joan Miró – Baigneuse". colection.centrepompidou.fr (në frëngjisht).
  69. ↑ "Photo – ceci est la couleur de mes rêves". musee-magritte-museum.be (në frëngjisht). Arkivuar nga origjinali më 26 dhjetor 2013.
  70. ↑ "Intérieurs hollandais". render.vide.pl (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 31 janar 2012.
  71. ↑ http://www.koenigin-luise.com/Bilder/Bilder_Sonstiges/sonstiges2/JoanMiro.jpg Abb.]
  72. ↑ "Joan Miró" (në anglisht). Olga’s Gallery. Arkivuar nga origjinali më 28 tetor 2013.
  73. ↑ "Bleu II". holidaycheck.ch (në gjermanisht).
  74. ↑ Erika Mosier; Anne Umland (1996). A technical Investigation of Joan Miró’s Collages of the 1920. The Book and Paper Group, Annual (në anglisht). Vëll. 15. The American Institute for Conservation.
  75. ↑ "Pictures of World Trade Center". literaturknoten.de (në anglisht). Arkivuar nga origjinali më 14 nëntor 2012.
  76. ↑ "Eluard Paul a toute epreuve". arcadja.com (në frëngjisht). Arkivuar nga origjinali më 31 janar 2012.
  77. ↑ "As reported on APF Google, Miró painting fetches record price of US$17million at Christie's New York auction" (në anglisht). Afp.google.com. 6 maj 2008. Arkivuar nga origjinali më 12 maj 2008. Marrë më 15 mars 2012.
  78. ↑ Joan Miró, Painting-Poem ("le corps de ma brune puisque je l'aime comme ma chatte habillée en vert salade comme de la grêle c'est pareil") (1925) Christie's The Art of The Surreal Evening Sale, London, 7 shkurt 2012.
  79. ↑ Carol Vogel (June 19, 2012), Miró Painting Sets Record on Otherwise Lackluster Opening Night of London Auctions New York Times.
  80. ↑ BBC News, Joan Miró painting smashes auction record BBC News.

Literatura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Lidhjet e jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Joan_Miro&oldid=2947314"