Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Jugosllavi)
Jump to navigation Jump to search
Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija[a]
Социјалистичка Федеративна Република Југославија[b]
Socialistična federativna republika Jugoslavija[c]
1945–1992
Flag of Yugoslavia
Flamuri
Stema of Yugoslavia
Stema
Motto: Bratstvo i jedinstvo
Братство и јединство
"Vëllazëria dhe uniteti"
Anthem: "Hej, Slaveni"
Хеј, Словени
"Hej, Sllavët"

Harta e Evropës në 1989, duke treguar Jugosllavinë të theksuar me gjelbër
Harta e Evropës në 1989, duke treguar Jugosllavinë të theksuar me gjelbër
CapitalBeogradi
Largest cityBelgrade
Common languagesSerbokroacisht
Sllovenisht
Maqedonisht
Demonym(s)Yugoslav
Yugoslavian
GovernmentFederalizm, Marksizëm–Leninizmi, shtet socialist (1945–1948)
Federalilzm, Titoizm, Shtet socialist (1948–1990)
Federalizm, parlamentarë, shtet socialist (1990–1992)
Presidenti 
• 1945–1953 (i pari)
Ivan Ribar
• 1953–1980
Josip Broz Tito
• 1991 (i funit)
Stjepan Mesić
Kryeministri 
• 1945–1963 (i pari)
Josip Broz Tito
• 1989–1991 (i funit)
Ante Marković
Sekretari i Përgjithshëm 
• 1945–1980 (i pari)
Josip Broz Tito
• 1989–1990 (i funit)
Milan Pančevski
LegislatureAsamble Federale
Dhoma e Republikave
Dhoma Federale
Historical eraLufta e ftohtë
• AVNOJ
26 Nëntor 1942
• Shpallja
29 Nëntor 1945
31 Janar 1946
1948
• Vdekja e Josip Broz Tito
4 Maj 1980
27 Prill 1992
Area
• Total
255,804 km2 (98,766 sq mi)
Population
• 1991 estimate
23,229,846
HDI (1990) 0.913[1]
very high
CurrencyDinari jugosllavë (YUD)
Time zoneUTC+1 (Central European Time (CET))
• Summer (DST)
UTC+2 (CEST)
Driving sideright
Calling code38
ISO 3166 code[[ISO 3166-2:Stampa:ISO 3166 code|Stampa:ISO 3166 code]]
Internet TLD.yu
Preceded by
Succeeded by
Jugosllavia Federale Demokratike
Territori i lirë i Trieste
1991:
Kroacia
Sllovenia
Maqedonia
1992:
Bosnja dhe Hercegovina
Republika Federale e Jugosllavisë
Today part of Bosnja dhe Hercegovina
 Kroacia
 Kosova
 Mali i Zi
 Maqedonia e Veriut
 Serbia
 Sllovenia

Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë, (shkurt: Jugosllavia), ka qenë shteti jugosllav në Evropën Juglindore që ekzistoi prej themelimit të vet pas Luftës së Dytë Botërore deri në shpërbërjen e vet më 1992 përmes Luftërave Jugosllave. Duke mbuluar një sipërfaqe prej 255,804 kilometrash katrorë, Republika Jugosllave kufizohej me Italinë në perëndim, Austrinë e Hungarinë në veri, Rumaninë e Bullgarinë në lindje dhe Greqinë e Shqipërinë në jug.

Ka qenë një shtet socialist, i qeverisur nga Lidhja e Komunistëve Jugosllavë e përbërë nga gjashtë republika socialiste: Bosnia e Hercegovina, Kroacia, Maqedonia, Mali i Zi, Serbia dhe Sllovenia me Beogradin si kryeqytet. Duke shtuar edhe dy krahina autonome përbrenda Serbisë: Kosova dhe Vojvodina.

Historia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ne daten 1 dhjetor 1918, Aleksander Karagjeorgjevic shpalli mbreterine Serbo-Kroato-Sllovene. Ne vitin 1921 u shpall kushtetuta. Institucionet fetare kryesore ishin: kisha katolike,ortodokse, xhamia myslimane. Ne vitin 1924 Aleksandri I. e ndau mbreterine ne 9 njesi administrative dhe ajo u quajt Jugosllavi. U zhvilluan reforma asimiluese ndaj shqiptareve dhe ne vitin 1924 u vendos diktatura mbreterore.

Gjeografia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ekonomia[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Politika[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Njësitë federative[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ish Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë përbëhej nga 6 republika dhe 2 krahina:

Republikat
  1. Republika Socialiste e Serbisë - tani:Serbia , shtet i pavarur
  2. Republika Socialiste e Kroacisë - tani:Kroacia , shtet i pavarur
  3. Republika Socialiste e Sllovenisë - tani:Sllovenia , shtet i pavarur
  4. Republika Socialiste e Bosnjës dhe Hercegovinës - tani:Bosnja dhe Hercegovina , shtet i pavarur
  5. Republika Socialiste e Maqedonisë - tani:Ish Republika Jugosllave e Maqedonisë, shtet i pavarur
  6. Republika Socialiste e Malit të Zi - tani:Mali i Zi , shtet i pavarur
Krahinat
  1. Krahina Socialiste Autonome e Kosovës - tani: Kosova, shtet i pavarur
  2. Krahina Socialiste Autonome e Vojvodinës

Kufijtë[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ajo u kufizohej me 1:Shqiperin 2:Greqin 3:Bullgarin 4:Rumunin 5:Hungarin 6:Austrin 7:Italin

Kultura[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Gjuha[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në RSFJ gjuhë kryesore ka qenë Serbokroatishtja, ndërsa gjuhë të tjera të cilat janë folur janë: në territorin e Sllovenisë është folur gjuha Sllovene, në Kroaci gjuha Kroate, në Bosnje dhe Hercegovinë gjuhët Boshnjake, Serbe, Kroate dhe ngapak Sllovene, në Serbi gjuha Serbe, në Maqedoni gjuha Maqedone, dhe në Kosovë gjuha Shqipe.

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]


  1. ^ "Human Development Report 1990" (PDF). HDRO (Human Development Report Office) United Nations Development Programme. fq. 111. Arkivuar (PDF) nga origjinali më 7 shkurt 2019. Marrë më 8 nëntor 2018. Mungon ose është bosh parametri |language= (Ndihmë!)