Shko te përmbajtja

Kaniti

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë

Kaniti (shkruhet edhe Khaneeth ose i referuar si Xanith; Arabisht) i referohet një personi të caktuar si mashkull në lindje, i cili zë një gjini të ndërmjetme, një “gjini të tretë”, mes mashkullit dhe femrës.[1] Sjelljet dhe mënyrat e tyre qëndrojnë diku në mes të roleve shoqërore të ndërtuara për burrat dhe gratë.

Individët kanitë veshin rroba që ndërthurin elemente nga stili tradicional i meshkujve dhe i femrave. Zakonisht veshin një tunikë të gjatë deri në kyç të këmbës, që lidhet ngushtë në bel në një mënyrë më tipike për veshjet e grave. Ndërkohë që burrat zakonisht vishen me rroba të bardha dhe pa dizajn dhe gratë me rroba shumëngjyrëshe e me motive, kanitët preferojnë rroba me ngjyra, por pa motive.

Edhe stili i flokëve e pasqyron këtë ndërthurje. Meshkujt i mbajnë flokët shkurt, gratë të gjatë, ndërsa kanitët i mbajnë në gjatësi mesatare. Burrat i krehin flokët drejt mbrapa, gratë i ndajnë në mes dhe i krehin në mënyrë diagonale, ndërsa kanitët i ndajnë anash dhe i krehin përpara, duke i vajosur njëlloj si gratë.[2][3]

Të drejtat dhe liritë sociale

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Meqenëse individët kanitë janë të caktuar si meshkuj në lindje, mbajnë organet gjenitale mashkullore dhe kanë emra mashkullorë që përdoren me forma gramatikore mashkullore, ata gëzojnë të njëjtat të drejta si burrat sipas jurisprudencës islame. Ata lejohen të falen në xhami së bashku me burrat dhe mund të lëvizin lirshëm jashtë shtëpive të tyre. Megjithatë, edhe pse shoqëria nuk i konsideron burra, ata nuk lejohen të ulen në vende publike ose të luajnë instrumente që shoqërohen zakonisht me burrat.[2][3]

Në shoqërinë omane, burrat dhe gratë janë të ndarë rreptësisht dhe gratë jetojnë të izoluara sipas praktikës së purdas. Duke qenë se kaniti përbën një gjini të ndërmjetme dhe pamja e tyre vlerësohet sipas standardeve të bukurisë femërore, ata përfshihen në shumë aspekte shoqërore së bashku me gratë. Ata lejohen të vizitojnë gratë dhe të ecin me to në rrugë, ndryshe nga burrat. Gjithashtu, kryejnë detyra që tradicionalisht lidhen me gratë, si gatimi dhe pastrimi i shtëpisë.

Gjatë festave, kanitët këndojnë dhe kërcejnë bashkë me gratë. Ata mund të veprojnë gjithashtu si ndërmjetës në njohjet martesore, duke ndihmuar lidhjen mes burrave dhe grave. Një rol i veçantë kulturor që ata mbajnë është ky: vetëm kanitët lejohen të shohin fytyrën e nuses natën e dasmës.[2][3]

Marrëdhënie seksuale

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Në Oman, një nga dallimet kryesore midis burrave dhe grave qëndron në rolet seksuale që pritet të luajnë. Burrat shihen si pjesëmarrës aktivë dhe penetrues në marrëdhëniet seksuale, ndërsa gratë dhe kanit konsiderohen si pranues pasivë. Për shkak se kanitët nuk mishërojnë rolin aktiv seksual, ata nuk konsiderohen burra brenda këtij kuadri kulturor.[2]

Në thelb të këtij dallimi qëndron një përkufizim shoqëror i mashkullitet, i cili bazohet në fuqinë seksuale, veçanërisht të dëshmuar përmes martesës. Statusi i një burri vërtetohet jo vetëm nga aftësia për t’u martuar, por edhe nga dëshmia e performancës së tij seksuale. Në mëngjesin pas dasmës, kjo zakonisht konfirmohet duke ekspozuar një shami të njollosur me gjak, që tregon se nusja nuk është më e virgjër. Ky veprim shërben si një dëshmi publike e fuqisë seksuale të dhëndrit dhe konfirmon identitetin e tij si burrë.[4]

Megjithatë, ky përkufizim u jep gjithashtu mundësi individëve kanitë të bëhen burra në mënyrë shoqërore. Një kanit mund të njihet si burrë, nëse martohet dhe përmbush të njëjtat pritshmëri. Nëse ai arrin të konsumojë martesën dhe të sigurojë provën e kërkuar për rolin seksual si penetrues, atëherë ai rikonceptohet si burrë. Në këtë kontekst, mashkulloria nuk përcaktohet nga identiteti gjinor apo shprehja e tij, por kryesisht nga performanca seksuale penetrative.

Shumica e punimeve të hershme akademike mbi identitetin kanit u realizuan nga profesoreshë Uni Uikan në veprën e saj "Behind the Veil in Arabia: Women in Oman". Ky tekst ishte një nga të parët që identifikoi individët kanit, ose Ksanit siç i referohej Uikan, si persona të një gjinie të tretë të pranuar brenda shoqërisë omane. Megjithatë, pavarësisht rëndësisë së këtij hulumtimi, shumë nga metodologjitë e përdorura për të studiuar dhe kontekstualizuar kanit ishin të bazuara në një kuadër perëndimor. Transseksualizmi dhe homoseksualiteti u përdorën si referenca për të kuptuar individët khanith, por të dy këta terma imponojnë një ndarje të rreptë binare të preferencave gjinore dhe seksuale, e cila është kryesisht perëndimore. Duke qenë se kanit nuk i përket një binari si ndërtim shoqëror, këto terma janë dëmtuese nga pikëpamja epistemologjike për studimin e identitetit kanit në tërësi.[5]

Termi rrjedh nga Gadishulli Arabik, kryesisht në Oman dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Ai përmban të njëjtën rrënjë si "mukhannathun" (arabisht: مخنث, romanizuar: mukhannath), që do të thotë "efeminuar".[6]

  • Khawal
  • LGBT në Lindjen e Mesme
  • Lista e temave që lidhen me transgjinorët
  • Lista e termave të zhargonit LGBT
  • Roscoe, Will; Murray, Stephan (1997). Islamic Homosexualities: Culture, History, and Literature (në anglisht) (bot. illustrated). New York University Press. ISBN 9780814774687. Marrë më 5 mars 2015.
  1. Amory, Deborah P.; Epprecht, Marc (1998), Murray, Stephen O.; Roscoe, Will (red.), "Mashoga, Mabasha, and Magei: "Homosexuality" on the East African Coast", Boy-Wives and Female Husbands, Studies in African Homosexualities (në anglisht), State University of New York Press, fq. 65–84, ISBN 978-1-4384-8410-5, marrë më 2025-04-08{{citation}}: Mirëmbajtja CS1: Parametri work me ISBN (lidhja)
  2. 1 2 3 4 Fortier, Corinne (2019), Sexualities: Transsexualities: Middle East, WestAfrica, NorthAfrica (në anglisht), marrë më 2025-04-17 Gabim citimi: Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content.
  3. 1 2 3 Wikan, Unni (1991). Behind the veil in Arabia: women in Oman (në anglisht) (bot. University of Chicago Press). Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-89683-0. Gabim citimi: Invalid <ref> tag; name ":1" defined multiple times with different content.
  4. Fortier, Corrine (2012). "Sculpter la diférence des sexes. Excision, circoncision et angoisse de castration". Penser le corps au Maghreb (në anglisht).
  5. Almarri, Saqer (2018). "Identities of a Single Root: The Triad of the Khunthā, Mukhannath, and Khanīth". Women and Language (në anglisht). 41 (1): 97–109 nëpërmjet Communication & Mass Media Complete.
  6. George Haggerty, red. (2000). Encyclopedia of Gay Histories and Cultures (në anglisht). Garland Publishing Inc. fq. 515–516. ISBN 0-8153-1880-4.