Shko te përmbajtja

Karara

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Karara
Carrara
Komunë
Comune di Carrara
Pamje e Kararës
Pamje e Kararës
Flag of Karara
Flamuri
Coat of arms of Karara
Coat of arms
Karara ndodhet në Italia
Karara
Karara
Vendndodhja në Itali
Koordinatat: 44°04′00″N 10°06′00″E / 44.06667°N 10.10000°E / 44.06667; 10.10000
ShtetiItalia
RajoniToskana
ProvincaMassa-Kararë (MS)
Qeverisja
 • KryetarjaSerena Arrighi[1]
Sipërfaqja
 • Total
71,34 km2 (2,754 sq mi)
Lartësia
100 m (300 ft)
Popullsia
 (1 janar 2025)[2]
 • Total
59.662
Emërtimi i banorëvekararezë
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Kodi postar
54033
Kodi telefonik0585
Shenjti mbrojtësShën Çekardi
Dita festive16 qershor
Faqja zyrtarewww.comune.carrara.ms.it

Karara (italisht: Carrara) është një qytet dhe komunë në Italinë qendrore, në rajonin e Toskanës, një nga dy kryeqendrat së bashku me Massa e provincës së Massa-Kararës. Qyteti ndodhet në pjesën veriperëndimore të Toskanës, midis Alpeve Apuane dhe bregdetit tirrenik, dhe është i njohur në mbarë botën për mermerin e tij.[3][4]

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Karara shtrihet në Rivierën Apuane, në një territor që lidh qendrën historike, zonat malore të guroreve dhe pjesën bregdetare të Marina di Carrara. Peizazhi i qytetit karakterizohet nga prania e maleve të bardha të mermerit, që zbresin drejt detit në një hapësirë relativisht të kufizuar.[5]

Territori komunal ka një sipërfaqe prej 71,34 km².[2]

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Karara lidhet me nxjerrjen dhe përpunimin e mermerit që nga epoka romake. Qyteti u zhvillua si qendër e lidhur me guroret e afërta dhe me transportin e gurit drejt bregdetit e më pas drejt tregjeve të Mesdheut.[6][7]

Në Mesjetë dhe në epokën moderne qyteti kaloi nën sundime të ndryshme dhe më pas u lidh ngushtë me familjen Cybo-Malaspina. Kjo lidhje la gjurmë të forta në pamjen monumentale të qendrës historike dhe në zhvillimin politik e kulturor të qytetit.[8]

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Karara kishte 59.662 banorë më 1 janar 2025.[2]

Qyteti mbetet një nga qendrat më të rëndësishme të territorit apuan, me një profil të fortë industrial, artistik dhe kulturor.[2]

Ekonomia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ekonomia e Kararës lidhet në mënyrë të drejtpërdrejtë me mermerin, me nxjerrjen e tij në gurore, me përpunimin artistik dhe industrial dhe me tregtinë e produkteve të lidhura me gurin natyror.[9]

Mermeri i Kararës është një nga materialet italiane më të njohura në botë dhe përbën elementin më identitar të qytetit, si në plan ekonomik ashtu edhe në atë kulturor.[10]

Një rol të rëndësishëm kanë edhe aktivitetet artistike, muzeale dhe turistike të lidhura me trashëgiminë e skulpturës dhe të punimit të mermerit.[11]

Monumentet dhe kultura

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qendra historike e Kararës ruan një trashëgimi të pasur monumentale të lidhur me historinë e qytetit të mermerit. Hapësira më e njohur është Piazza Duomo, zemra historike e qytetit, ku ndodhen ndërtesat më përfaqësuese të jetës civile dhe fetare.[12]

Ndër monumentet më të rëndësishme janë Duomo di Sant'Andrea, Palazzo Cybo Malaspina, Accademia di Belle Arti, MudaC – Museo delle Arti di Carrara dhe Cava Museo Fantiscritti.[13][14][15][16]

Duomo i Sant’Andrea, i ndërtuar që nga shekulli XI dhe i kushtuar shenjtit Andrea, është një nga monumentet më të rëndësishme mesjetare të qytetit dhe një nga ndërtesat më karakteristike të arkitekturës së mermerit në territorin apuan.[17]

Arsimi dhe kërkimi shkencor

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Karara ka një profil të fortë artistik dhe akademik falë pranisë së Accademia di Belle Arti di Carrara, një nga institucionet më të rëndësishme italiane për studimin e arteve pamore dhe të skulpturës.[18]

Themeli zyrtar i akademisë daton më 26 shtator 1769, gjë që e bën atë një nga institucionet artistike më të rëndësishme të Italisë.[19]

Transporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Transporti publik urban dhe ndërurban menaxhohet nga Autolinee Toscane, që operon linjat e Kararës dhe të territorit përreth, përfshirë lidhjet me Marina di Carrara, Avenza dhe zonat malore të qytetit.[20]

Qyteti shërbehet nga stacioni hekurudhor i Carrara-Avenza, i cili ka 2 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[21]

Sporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Sporti zë një vend të rëndësishëm në jetën qytetare të Kararës. Komuna menaxhon impiante dhe shërbime të ndryshme sportive, ndër të cilat qendra sportive komunale, pishina dhe struktura për atletikë e futboll.[22][23]

Klubi më i njohur sportiv i qytetit është Carrarese Calcio 1908, ndërsa impianti kryesor është Stadio dei Marmi – Quattro Olimpionici Azzurri.[24][25]

Feja dhe traditat qytetare

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Çekardi, dhe festa e tij kremtohet më 16 qershor.[26][27]

Ndër ngjarjet më të njohura kulturore të qytetit është edhe con-vivere Carrara Festival, i cili zhvillohet çdo vit në qendrën historike dhe bashkon konferenca, debate, shfaqje dhe veprimtari kulturore.[28]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. ↑ "Serena Arrighi" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  2. 1 2 3 4 "Comune di Carrara (MS) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 11 prill 2026.
  3. ↑ "Carrara" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  4. ↑ "Carrara" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 11 prill 2026.
  5. ↑ "Carrara" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  6. ↑ "Carrara" (në anglisht). Encyclopaedia Britannica. Marrë më 11 prill 2026.
  7. ↑ "Carrara" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  8. ↑ "Piazza Duomo a Carrara" (në italisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  9. ↑ "Carrara" (në anglisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  10. ↑ "Cava Museo Fantiscritti" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  11. ↑ "MudaC - Museo delle arti di Carrara" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  12. ↑ "Piazza Duomo a Carrara" (në italisht). Visit Tuscany. Marrë më 11 prill 2026.
  13. ↑ "Duomo di Carrara" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  14. ↑ "Accademia delle Belle Arti" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  15. ↑ "MudaC - Museo delle arti di Carrara" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  16. ↑ "Cava Museo Fantiscritti" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  17. ↑ "Duomo di Carrara" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  18. ↑ "Accademia delle Belle Arti" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  19. ↑ "Storia" (në italisht). Accademia di Belle Arti di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  20. ↑ "Lines and timetables at Massa Carrara" (në anglisht). Autolinee Toscane. Marrë më 11 prill 2026.
  21. ↑ "Carrara-Avenza" (në italisht). Rete Ferroviaria Italiana. Marrë më 11 prill 2026.
  22. ↑ "Sport" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  23. ↑ "U.O. 5.3.2 Attività per lo sport e il tempo libero" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.
  24. ↑ "Home" (në italisht). Carrarese Calcio 1908. Marrë më 11 prill 2026.
  25. ↑ "Stadio" (në italisht). Carrarese Calcio 1908. Marrë më 11 prill 2026.
  26. ↑ "Carrara, San Ceccardo: la città festeggia con le celebrazioni in Duomo e nella chiesa del patrono" (në italisht). Voce Apuana. Marrë më 11 prill 2026.
  27. ↑ "Festa di san Ceccardo: Carrara, 16.06.22" (në italisht). Diocesi di Massa Carrara-Pontremoli. Marrë më 11 prill 2026.
  28. ↑ "con-vivere Carrara Festival – Plurale" (në italisht). Comune di Carrara. Marrë më 11 prill 2026.

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Karara&oldid=2973729"