Koha e hekurit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Rindërtimi i një shtëpie nga epoka e hekurit.

Koha e hekurit është një periudhë kohore e cila karakterizohet nga përdorimi i metalurgjisëhekurit e cila ndodhi në përgjithësi pas Kohës së Bronzit. Megjithatë, afatet e Epokës së Hekurit ndryshojnë në mënyrë të konsiderueshme nga zona kulturore dhe gjeografike në fjalë. Pra, mund të konsiderohet si Prehistorike, Histori e hershme ose Histori në varësi të zonave gjeografike.

Koha e hekurit filloi rreth 1100 para Krishtit në mesdhe, afër 800 deri 700 para Krishtit në veri të Evropës[1] dhe rreth -500 në Afrikë.

Metalurgjia e hekurit kërkonte një temperaturë më të lartë se ajo e bronzit e arritshme nëpërmjet evolucionit teknologjik të furrave[2].

Historiku[redakto | redakto tekstin burimor]

Ekzistenca e një Kohe të Hekurit është përmendur edhe tek De natura rerum nga Lukreci, por si hipotezë e thjeshtë filozofike[3].

Shpikja e shprehjes « koha e hekurit » është caktuar nga kërkuesi danez C. J. Thomsen[4]. Bazohet në ide të vjetra, duke përfshirë edhe ato të historianit Lauritz Schebye Vedel Simonsen, një profesor nga Universiteti i Kopenhagës, i cili kishte parashikuar në vitin 1813 se mjetet e popujve të lashtë skandinavë ishin në fillim nga druri dhe guri para se të bëheshin nga bakri dhe hekuri[5] ·[6] Thomsen kishte intuitë, në 1816, për përdorimin njëpasnjëshëm të gurit, bronzit dhe hekurit nga njerëzimi, atëherë ai duhej të klasifikonte antikitetet kombëtare daneze. Ai pohon teorinë e tij të tri kohërave parahistorike — kohën e gurit, kohën e bronzit dhe kohën e hekurit —, në vitin 1836Ledetraad til Nordisk Oldkyndighed (Udhëzues i antikiteteve nordike).

Sot, është e njohur se kjo periudhë është pasuese, në Evropë dhe në Lindjen e mesme, e Kohës së bronzit dhe paraprin hyrjen e civilizimeve të përfshira në histori. Disa zona nuk e kanë njohur kurrë kohën e hekurit duke njohur shumë më herët disa karakteristika të një zhvillimi social dhe / ose teknika të rëndësishme. Ështe rasti për shembull i civilizimeve prekolimbiane të cilët njihnin një metalurgjiarit dhe bakrit deri në pushtimin spanjoll. Afrika, nga ana tjetër, nuk ka njohur kohën e bronzit, por direkt atë të hekurit[7] ; metalurgjia e bakrit dhe e bronzit (Ife, Benin…) është shumë posteriore.

Shënime dhe referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

Shënime[redakto | redakto tekstin burimor]

Referenca[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Fourdrignier (1904). "L'âge du fer" (in frëngjisht). 1 (6): 207–215. 
  2. ^ "Âge du fer en Europe" (in frëngjisht).  Unknown parameter |site= ignored (help)
  3. ^ Inventer la préhistoire. Les débuts de l'archéologie en France (in frëngjisht). 2008.  Unknown parameter |publisher1= ignored (help); |first1= missing |last1= in Editors list (help).
  4. ^ Ledetraad til Nordisk Oldkyndighed (in danisht). 1836.  Unknown parameter |publisher1= ignored (help).
  5. ^ A History of Archaeological Thought (in anglisht). 1990. p. 75.  Unknown parameter |publisher1= ignored (help); |first1= missing |last1= in Editors list (help).
  6. ^ The Near East: archaeology in the 'Cradle of civilization' (in anglisht). London. 1999. p. 20.  Unknown parameter |publisher1= ignored (help); |first1= missing |last1= in Editors list (help).
  7. ^ Dictionnaire encyclopédique d'histoire (in frëngjisht). p. 1757. ISBN 2-04-006513-X.  Unknown parameter |publisher1= ignored (help); |first1= missing |last1= in Editors list (help).

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Gjenerale
Publikime
Lajme