Komuniteti Wikipedia

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Wikimania 2012 fotografi në grup në Uashington D.C., SHBA

Komuniteti Wikipedia është bashkësia e kontribuesve që krijojnë dhe mirëmbajnë enciklopedinë Wikipedia. Kontribuesit individualë njihen si "Wikipedians". OxfordDictionary.com shtoi fjalën "Wikipedian" në gusht në vitin 2012.[1]

Pothuajse të gjithë Wikipedianët janë vullnetarë. Me rritjen e maturisë dhe dukshmërisë së Wikipedia-s, janë shfaqur kategori të tjera të Wikipedianëve, siç janë Wikipedianët në vendbanim dhe studentët me detyra që lidhen me redaktimin e Wikipedia-s.

Përmasa[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Studimet e madhësisë së komunitetit Wikipedia treguan një rritje eksponenciale të numrit të kontribuesve gjatë viteve të para. Në prill 2008, shkrimtari dhe pedagogu Klay Shirky dhe shkencëtari i kompjuterit Martin Uattenberg vlerësuan kohën e përgjithshme të kaluar për krijimin e Wikipedia-s në afërsisht 100 milion orë.[2] Në nëntor 2011, ishin regjistruar rreth 31.7 milion llogari përdoruesish të regjistruar në të gjitha botimet gjuhësore, nga të cilat rreth 270,000 ishin "aktive" (të paktën një redaktim çdo muaj). [3]

Wikipedia në anglisht, botimi më i madh në gjuhë, deri në dhjetor 2020 kishte 129,034 redaktorë që kanë kryer një ndryshim në 30 ditët e fundit ("përdoruesit aktivë") dhe një numër të panjohur të kontribuesve pa llogari. Rreth gjysma e redaktorëve aktivë kalojnë të paktën një orë në ditë duke redaktuar, dhe 1/5 kalon më shumë se tre orë në ditë. [4]

Larmia gjinore[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Demografia e redaktorëve të Wikipedia-s (viti 2008)

Një studim i botuar në 2010 zbuloi se baza e kontribuesve në Wikipedia "ishte 13% gra; mosha mesatare e një kontribuesi ishte në mes të viteve 20". [5] Një studim i vitit 2011 nga studiuesit nga Universiteti i Minesotës zbuloi se femrat përbënin 16.1% të 38,497 redaktorëve që filluan të redaktonin Wikipedia gjatë vitit 2009. [6] Në një artikull të janarit 2011 të New York Times, Noam Cohen vuri re se vetëm 13% e kontribuesve të Wikipedia janë femra sipas një studimi të Fondacionit Wikimedia të vitit 2008.[7] Sue Gardner, një ish-drejtore ekzekutive e Fondacionit Wikimedia, shpresonte të shihte që kontributet e grave të rriteshin në 25% deri në vitin 2015. [8] Linda Basch, presidente e Këshillit Kombëtar për Kërkimin e Grave, vuri në dukje kontrastin në këto statistika të redaktuesit të Wikipedia me përqindjen e grave që aktualisht përfundojnë diploma bachelor, diploma master dhe programe PhD në Shtetet e Bashkuara (të gjitha me norma 50 përqind ose më shumë) [9]

Si përgjigje, universitete të ndryshme kanë pritur redaktime për të inkurajuar më shumë gra të marrin pjesë në komunitetin Wikipedia. Në vjeshtën e vitit 2013, 15 kolegje dhe universitete - duke përfshirë Yale, Brown dhe Penn State - ofruan kredi kolegji për studentët që të "shkruajnë mendime feministe" për teknologjinë në Wikipedia.[10] Një studim i vetë-zgjedhur i vitit 2008 mbi larminë e kontribuesve sipas shkallës më të lartë arsimore tregoi se gjashtëdhjetë e dy përqind e redaktorëve të Wikipedia-s që kishin përgjigje kishin arritur shkollimin e mesëm ose kolegjin universitar. [11]

Në gusht 2014, bashkëthemeluesi i Wikipedia Jimmy Wales tha në një intervistë për BBC se Fondacioni Wikimedia ishte "... vërtet dyfishuar përpjekjet tona ..." për të arritur përqindjen 25% të redaktoreve femra shënjestuar fillimisht në vitin 2015), që nga Fondacioni kishte "dështuar plotësisht" deri më tani. Uells tha "shumë gjëra duhet të ndodhin ... shumë shtrirje, shumë ndryshime softuerësh". [12] Andrew Lih, duke shkruar në The New York Times, u citua nga Bloomberg News në Dhjetor 2016 si mbështetjen e komenteve të Uellsit në lidhje me mungesat në lidhje me Wikipedia për redaktoret femra. Lih shpreh shqetësimin e tij me pyetjen që tregon se: "Si mund t'i bëni njerëzit të marrin pjesë në një mjedis [redaktues] që ndihet i pasigurt, ku identifikimi i vetes tuaj si një grua, si një feminist, mund t'ju hapë një sjellje të shëmtuar, frikësuese". [13]

Motivimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Video e cila artikulon entuziazmin e komunitetit Wikipedia
Të dhënat nga sondazhi i redaktorit në prill 2011 tregojnë arsyet kryesore të raportuara për vazhdimin e kontributit
Të dhënat nga anketa e redaktorëve në muajin prilli të vitit 2011, tregon arsyet kryesore të raportuara për urrejtjen për të kontribuar

Janë bërë studime të ndryshme në lidhje me motivimet e kontribuesve të Wikipedia. Në një studim të vitit 2003 të Wikipedia-s si një komunitet, ekonomi Ph.D. studenti Andrea Ciffolilli argumentoi se kostot e ulta të transaksionit për të marrë pjesë në softuerin wiki krijojnë një katalizator për zhvillimin e bashkëpunimit dhe se një qasje "ndërtimore krijuese" inkurajon pjesëmarrjen.[14] Një letër e shkruar nga Andrea Forte dhe Amy Bruckman në 2005, e quajtur "Pse njerëzit shkruajnë për Wikipedia? Stimujt për të kontribuar në botimin me përmbajtje të hapur", diskutoi motivimet e mundshme të kontribuesve të Wikipedia. Ai aplikoi konceptin e Latour dhe Woolgar të ciklit të kredisë për kontribuesit e Wikipedia, duke sugjeruar që arsyeja që njerëzit shkruajnë për Wikipedia është që të fitojnë njohje brenda komunitetit. [15]

Oded Nov, në punimin e tij të vitit 2007 "Çfarë Motivon Wikipedianët", lidhi motivimet e vullnetarëve në përgjithësi me motivacionet e njerëzve që kontribuojnë në Wikipedia. [16] Nov kreu një studim duke përdorur gjashtë motivimet e vullnetarëve, të identifikuar në një letër të mëparshme. [17] Gjashtë motivimet që ai përdori ishin:

  • Vlerat - shprehja e vlerave që lidhen me altruizmin dhe ndihma për të tjerët
  • Shoqërore - angazhimi me miqtë, marrja pjesë në aktivitete të shikuara në mënyrë të favorshme nga të tjerët
  • Kuptimi - zgjerimi i njohurive përmes aktiviteteve
  • Karriera - fitimi i përvojës dhe aftësive të punës
  • Mbrojtëse - p.sh., zvogëlimi i fajit mbi privilegjin personal
  • Përmirësimi - demonstrimi i njohurive për të tjerët

Këtyre gjashtë motivime ai gjithashtu shtoi:

  • Ideologjia - shprehja e mbështetjes për atë që perceptohet të jetë ideologjia themelore e veprimtarisë (p.sh., besimi se dija duhet të jetë e lirë)
  • Argëtim - shijimi i aktivitetit

Sondazhi zbuloi se motivet më të zakonshme të treguara ishin "argëtimi", "ideologjia" dhe "vlerat", ndërsa motivet më pak të treguara shpesh ishin "karriera", "shoqërore" dhe "mbrojtëse". [18]

Fondacioni Wikimedia ka kryer disa sondazhe të kontribuesve dhe përdoruesve të Wikipedia. Në vitin 2008, Fondacioni Wikimedia, së bashku me Grupin e Kreativitetit të Bashkëpunuar në UNU-Merit, filluan një sondazh të lexuesve dhe redaktorëve të Wikipedia. Ishte studimi më gjithëpërfshirës i Wikipedia-s i kryer ndonjëherë.[19] Rezultatet e sondazhit u botuan dy vjet më vonë, më 24 Mars 2010.[20] Fondacioni Wikimedia filloi një proces në vitin 2011 të sondazheve gjysmëvjetore në mënyrë që të kuptojë redaktorët e Wikipedia më shumë dhe të kujdesen më mirë për nevojat e tyre. [21][22]

"Motivimet e Kontribuesve të Përmbajtjes së Wikipedia", një punim nga Heng-Li Yang dhe Cheng-Yu Lai, hipoteza se, për shkak se kontribuimi në Wikipedia është vullnetar, kënaqësia e një individi për të marrë pjesë do të ishte motivuesi më i lartë. [23] Sidoqoftë, studimi i tyre tregoi se megjithëse njerëzit fillimisht mund të fillojnë të redaktojnë Wikipedia nga kënaqësia, motivi më i mundshëm për të vazhduar të marrë pjesë është motivimi i bazuar në vetë-koncept, të tilla si "Më pëlqen të ndaj njohuritë që më japin një ndjenjë të arritjeve personale." [24]

Një studim i mëtejshëm në 2014 nga Cheng-Yu Lai dhe Heng-Li Yang hulumtoi arsyet pse njerëzit vazhdojnë të redaktojnë përmbajtjen e Wikipedia. Studimi përdori autorë të faqes në gjuhën angleze dhe mori 288 përgjigje të vlefshme të sondazhit në internet. Rezultatet e tyre treguan dhe konfirmuan se vlera, angazhimi dhe drejtësia procedurale subjektive ishin domethënëse për kënaqësinë e Wikipedianëve; dhe kënaqësia ndikoi në mënyrë të konsiderueshme në synimin e vazhdueshëm të një autori për të redaktuar përmbajtjen e Wikipedia. [25]

Redaktorët e Wikipedia herë pas here kanë dhënë dëshmi personale se pse ato kontribuojnë në Wikipedia. Një temë e zakonshme e këtyre dëshmive është kënaqësia që redaktorët duket se marrin duke kontribuar në Wikipedia dhe duke qenë pjesë e komunitetit të Wikipedia. Përmendur gjithashtu është cilësia e mundshme e varësisë së redaktimit të Wikipedia. Gina Trapani nga Lifehacker tha "rezulton se redaktimi i një artikulli nuk është aspak i frikshëm. Easyshtë e lehtë, çuditërisht e kënaqshme dhe mund të bëhet e varur nga fiksimi". [26] Jimmy Wales gjithashtu ka komentuar mbi cilësinë e varësisë të Wikipedia, duke thënë "Kryesorja gjë në lidhje me Wikipedia ... është se është argëtuese dhe varësuese ". Wikipedianët [27] nganjëherë i japin njëri-tjetrit "yje hambari" për punën e mirë. Këto shenja vlerësimi të personalizuara zbulojnë një gamë të gjerë të punës së vlerësuar që shtrihet përtej redaktimit të thjeshtë për të përfshirë mbështetjen sociale, veprimet administrative dhe llojet e punës së artikulimit. Fenomeni barnstar është analizuar nga studiuesit që kërkojnë të përcaktojnë se çfarë implikimesh mund të ketë për komunitetet e tjera të përfshira në bashkëpunime në shkallë të gjerë. [28]

Media[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Wikipedia ka pjellë disa botime të lajmeve në bashkësi. Një gazetë në internet, The Signpost, është botuar që prej 10 janarit 2005. [29] Karikaturisti profesionist Greg Williams krijoi një komik në internet të quajtur WikiWorld i cili u zhvillua në The Signpost nga 2006 në 2008. [30] Një podcast i quajtur Wikipedia Weekly ishte aktiv nga 2006 deri në 2009 dhe sporadikisht pas kësaj, [31] [32] ndërsa një seri thirrjesh konferencë me titull "Jo Wikipedia Weekly" zhvillohej nga 2008 në 2009.[33] Disa bashkësi specifike të temave brenda Wikipedia të quajtura "WikiProjects" gjithashtu kanë shpërndarë gazetat dhe korrespondencat e tjera.

Shoqërimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Aktivitetet jashtë linje organizohen nga Fondacioni Wikimedia ose komuniteti i Wikipedia.

Wikimania,një konferencë vjetore për përdoruesit e Wikipedia dhe projekteve të tjera të operuara nga Fondacioni Wikimedia

Wikimania është një konferencë vjetore ndërkombëtare për përdoruesit e projekteve wiki të operuara nga Fondacioni Wikimedia (të tilla si Wikipedia dhe projekte të tjera simotra). Temat e prezantimeve dhe diskutimeve përfshijnë projekte të Fondacionit Wikimedia, Wikipedia të tjera, softuer me burim të hapur, njohuri falas dhe përmbajtje falas dhe aspekte të ndryshme shoqërore dhe teknike që lidhen me këto tema.

Wiknik[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

SHBA[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Wiknic në vitin 2011 në Pittsburgh

Wiknic-i vjetor i Madh Amerikan është një tubim shoqëror që zhvillohet në qytetet kryesore të Shteteve të Bashkuara çdo vit gjatë verës, zakonisht pak para 4 korrikut. Koncepti Wiknic lejon Wikipedianët të mbledhin së bashku ushqim pikniku dhe të bashkëveprojnë në një mënyrë personale.[34]

Ekziston edhe një WikiConference çdo vit në Amerikën e Veriut.

Kritika[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Wikipedia ka qenë subjekt i disa llojeve të kritikave. [35] [36] Për shembull, incidentet Seigenthaler dhe Essjay shkaktuan kritika për besueshmërinë dhe dobinë e Wikipedia-s si referencë.[37] [38] [39] Ankesat në lidhje me komunitetin përfshijnë efektet e anonimitetit të përdoruesve, qëndrimet ndaj të sapoardhurve, abuzimin e privilegjeve nga administratorët, paragjykimet në strukturën sociale të komunitetit, në veçanti, paragjykimin gjinor dhe mungesën e kontribuesve femra,[40] dhe roli i bashkëthemeluesit të projektit Jimmy Wales, në komunitet.[41] Një polemikë e rëndësishme u nxit me kontribuesit e paguar në Wikipedia, gjë që e shtyu Fondacionin Wikimedia të dërgojë një letër pushimi dhe heqje dorë nga agjensia Wiki-PR.[42] Wikipedia mbështetet në përpjekjet e anëtarëve të komunitetit të saj për të hequr vandalizmin nga artikujt.

Bashkëthemeluesi i Wikipedia Larry Sanger, i cili më vonë themeloi Citizendium - një projekt rival - e karakterizoi komunitetin Wikipedia në 2007 si joefektiv dhe abuziv, duke deklaruar se "Komuniteti nuk i zbaton rregullat e veta në mënyrë efektive ose të vazhdueshme. Si pasojë, administratorët dhe pjesëmarrësit e zakonshëm ashtu janë i aftë për të vepruar në mënyrë abuzive pa u ndëshkuar, i cili krijon një cikël të pafund abuzimi. " [43] Oliver Kamm, nga The Times, shprehu skepticizëm ndaj mbështetjes së Wikipedia-s në konsensus në formimin e përmbajtjes së saj:" Wikipedia nuk kërkon të vërtetën por konsensusin, dhe si një takim politik i papërfundueshëm, rezultati përfundimtar do të dominohet nga zërat më të lartë dhe më këmbëngulës. "[44]

Vlerësim[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

The Monumenti Wikipedia, nga Mihran Hakobyan (2014), në Słubice, Poland

Një Monument Wikipedia, nga Mihran Hakobyan, u ngrit në Słubice, Poloni në 2014 për të nderuar komunitetin Wikipedia. [45]

Çmimi Erasmus 2015 iu dha komunitetit Wikipedia për "[promovimin] e përhapjes së njohurive përmes një enciklopedie gjithëpërfshirëse dhe të arritshme në të gjithë botën. Për ta arritur këtë, iniciatorët e Wikipedia kanë hartuar një platformë të re dhe efektive demokratike. Çmimi njeh posaçërisht Wikipedia si një komunitet - një projekt i përbashkët që përfshin dhjetëra mijëra vullnetarë në të gjithë botën. "[46]

Nga ana tjetër, politika e Wikipedia thotë se nuk është demokraci.

Shiko gjithashtu[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  • Wikipedia:Administration – një faqe e brendshme Wikipedia për strukturën administrative të Wikipedia
  • Wikipedia:The community – një faqe e brendshme Wikipedia për termin
  • Wikipedia:Meetup – takime të rregullta (ose më spontane) ballë për ballë të Wikipedians
  • Wikimedia movement - një lëvizje më e gjerë e krijuesve dhe mirëmbajtësve të njohurive të lira
  • Encyclopédistes
  • List of Wikipedia people
  • Wikimedian of the Year
  • Listen to Wikipedia

Referimet[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ ...
  2. ^ ...
  3. ^ ...
  4. ^ ...
  5. ^ ...
  6. ^ ...
  7. ^ ...
  8. ^ ...
  9. ^ ...
  10. ^ ...
  11. ^ ...
  12. ^ ...
  13. ^ ...
  14. ^ ...
  15. ^ ...
  16. ^ ...
  17. ^ ...
  18. ^ ...
  19. ^ ...
  20. ^ ...
  21. ^ ...
  22. ^ ...
  23. ^ ...
  24. ^ ...
  25. ^ ...
  26. ^ ...
  27. ^ ...
  28. ^ ...
  29. ^ ...
  30. ^ ...
  31. ^ ...
  32. ^ ...
  33. ^ ...
  34. ^ ...
  35. ^ ...
  36. ^ ...
  37. ^ ...
  38. ^ ...
  39. ^ ...
  40. ^ ...
  41. ^ ...
  42. ^ ...
  43. ^ ...
  44. ^ ...
  45. ^ ...
  46. ^ ...

Lidhje të jashtme[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]