Shko te përmbajtja

Konti i Hollandës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Ridrejtuar nga Kontët e Hollandës)
Stema e kontëve të Hollandës

Kontët e Hollandës sunduan mbi Kontenë e Hollandës në Vendet e Ulëta, midis shekullit të IX dhe shekullit të XVI.

Origjina friziane

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ndërsa Mbretëria Friziane përfshinte shumicën e Holandës së tanishme, provinca e mëvonshme holandeze e Frieslandit, ishte shumë më e vogël. Që në mesjetën e hershme, Frizia Perëndimore (Frizia në perëndim të lumit Vlie) nuk konsiderohej më pjesë e Frizisë, duke u bërë e njohur si Holland (provincat e tanishmeHollandës së Veriut, Hollandës së Jugut dhe Zelandës). Florisi II ishte konti i parë që e quajti veten nga kont i Frizisë Perëndimore në kont i Hollandës.

Frizia e mirëfilltë në mesjetë, në këtë mënyrë përfshinte vetëm pjesën e mesme dhe lindore. Frizia e Mesme (që përkon me provincën e tanishme holandezeFrieslandit) ishte e populluar nga fshatarë të lirë, që i rezistuan me sukses të gjitha përpjekjeve për ti nënshtruar nga zotërit feudalë, kryesisht kontët e Hollandës dhe peshkopët e Utrehtit. Në Frizinë Lindore, prijësit vendorë krijuan shtetet e tyre (brenda Perandorisë Gjermaniko-Romake) në mesjetën e vonë. Pas vitit 1446, deri në vitin 1744, ata u bënë një konte, e cila do të përfshihej brenda Prusisë dhe më vonë Gjermanisë.

Ndarja nën sundimin Gerulfing
       Benthajmi nën
Derën e Salmit
Teklenburgu nën
Familjen Teklenburg
      
Kontea e
Frizisë Perëndimore

Më vonë e riemërtuar
Kontea e Hollandës
(885-1299)
      
      
Kontea e
Benthajmit

(1176-1421)
Kontea e
Teklenburgut

(1279-1328)
Trashëguar nga
Dera e Avesnes
Trashëguar nga
Kontea e Shverinit
Trashëguar nga
Familja Gotersvik

Kontët e Hollandës, fillimisht bartnin titullin e kontit të Kenemerlandit, pastaj, nga viti 916 (Dirku I), atë të kontit të Frizisë Perëndimore dhe në fund konti i Hollandës, nga viti 1061 (Dirku V). Gerulfi I, themeluesi i Derës Gerulfinge, ishte kont në pagusin e Vestergout, në lindje të lumit Vlie. Gerulfi II qe kont i Kenemerlandit nga viti 885. Konti i parë i i gjithë rajonit Holland, Dirku I, ishte i biri ose thjeshtri i Gerolfit të II (Dijkstra sugjeron se Dirku mund të ketë qenë djali i motrës së Gerolfit dhe se i ati i tij vdiq, ndërsa ai ishte akoma i mitur).[1] Ai mori toka përreth Egmonit nga Karli i Shëndoshi në një vend të quajtur Bladella (Bladeli i tanishëm afër Eindhoven-it, Holandë) në vitin 922. Kjo shihet si fillimi i Kontesë së Hollandës. Megjithatë, deri rreth vitit 1100, emrat e zakonshëm për kontenë ishin Frizia Perëndimore, Frizia os Kenemerlandi; megjithë këtë kontët nga Dirku I e në vazhdim tradicionalisht janë emërtuar të Hollandës.

Vëreni se kronologjia e pak prej kontëve të parë është e paqartë. Së fundi është sugjeruar ekzistenca e një konti midis Dirkut të I dhe Dirkut të II, meqë mendohet se referencat ndaj kontëve të quajtur Dirk, midis viteve 896 dhe 988 u referohen tre, jo dy kontëve të ndryshëm. Ky Dirk i tretë është vendosur midis Dirkut të I dhe të II dhe llogaritet si Dirku I bis për të shmangur ngatërrimin me numërimin e zakonshëm për kontët e tjerë të Hollandës të quajtur Dirk.

Kontët e Frizisë Perëndimore sundonin në vend në emër të arkipeshkvit të Utrehtit, por përgjatë kohës, kontët e Hollandës do ta mbizotëronin Peshkopatën e Utrehtit. Arkipeshkvi i Utrehtit qeveriste zonën në emër të perandorit gjermaniko-romak, i cili e shihte pushtetin e tij të zvogëluar nga sistemi feudal, në të cilin kontët dhe dukët sundonin pothuajse si sovranë.

Kontët e Hollandës u përpoqën shpesh ta zgjeronin territorin e tyre, por përveç marrjes së Zelandës gjatë shekullit të XIV, nuk patën suksese të qëndrueshme. Në vend të kësaj, kontea u bë pjesë e zotërimeve të fuqishme dinastike mesjetare, në fillim të Vitelsbahëve, pastaj të Valois dhe në vijim të Habsburgëve.

Tabela e sunduesve

Kontët e Kenemerlandit

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Gerulfi I rr. 820–pas v. 865 839 Pas v. 865 Kont në vitin 839pagus Vestergou, në lindje të lumit Vlie Gerulfinge
Gerulfi II 850m.v. 898 dhe 914 885 895 / 896 Kont në vitin 885 në Kenemerland, vdiq p.v. 916, i biri, ose nipi i Gerulfit të I, në mos i njëjti person Gerulfinge

Kontët e Frizisë Perëndimore

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Dirku I rr. 875rr. 939 ose 959 896 rr. 939 ose 959 Biri i Gerulfit të II? Gerulfinge
Dirku II rr. 932988 939 988 I biri i Dirkut të I; kont i Frizisë; martuar me Hildegardën e Flandrës, bijën e Arnulfit I, konti i Flandrës. Më 25 gusht 985, ai mori nga perandori Otoni III të gjitha tokat midis lumenjve Moze dhe Vlie Gerulfinge
Arnulfi rr. 951993
(rreth 42 vjeç)
988 993 I biri i Dirkut të II; kont i Frizisë; në vitin 980 u martua me Liutgardën, bijën e Sigfridit, kontit të Luksemburgut Gerulfinge
Dirku III
Hierosolymita (Jeruzalemiti)
Dirk III de Jeruzalemganger
rr. 9821039
(rreth 57 vjeç)
993 1039 I biri i Arnulfit; kont i Frizisë; u martua me Othelandisën (993–†1044), bijën e Bernardit të I, margravit të Nordmarkut Gerulfinge
Dirku IV rr. 10151049
(rreth 34 vjeç)
1039 1049 I biri i Dirkut të III Hierosolymita; kont i Frizisë Gerulfinge
Florisi I rr. 10251061
(rreth 36 vjeç)
1049 1061 I biri i Dirkut të III dhe vëllai i Dirkut të IV; kont i Frizisë; martuar me Gertrudën e Saksonisë, bijën e Bernardit të II Billung, dukës së Saksonisë dhe Eilikës së Shvajnfurtit. Në vitin 1063 Gertruda e Saksonisë u martua me Robert Frizianin, që e qeverisi kontenë gjatë miturisë së Dirkut të V Gerulfinge

Kontët e Hollandës

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Dirku V 10541091
(37 vjeç)
1061 1091 I biri i Florisit të I; regjentët: Gertruda e Saksonisë (e veja e Florisit të I), Robert Friziani (burri i dytë i Gertrudës); kont i Frizisë Gerulfinge
Florisi II i Shëndoshi
Floris II de Dikke
rr. 10841121
(rreth 37 vjeç)
1091 1121 I biri i Dirkut të V; konti i parë i cili e quajti veten kont i Holland-ës Gerulfinge
Dirku VI 11141157 (43 vjeç) 1121 1157 I biri i Florisit të II Gerulfinge
Florisi III rr. 11401190
(rreth 50 vjeç)
1157 1190 I biri i Dirkut të VI Gerulfinge
Dirku VII rr. 11651203 (rreth 38 vjeç) 1190 1203 I biri i Florisit të III Gerulfinge
Ada 11881223 (35 vjeçe) 1203 1207 E bija e Dirkut të VII; sundoi bashkë me Ludvigun e I; s’pati fëmijë Gerulfinge
Uilliami I
Willem I
11681222 (54 vjeç) 1203 1222 I biri i Florisit të III Gerulfinge
Florisi IV 12101234 (24 vjeç) 1222 1234 I biri i Uilliamit të I Gerulfinge
Uilliami II
Willem II
12271256 (28 vjeç) 1235 1256 I biri i Florisit të IV Gerulfinge
Florisi V
Zoti i Fshatarëve
Floris V, der keerlen god
12541296 (42 vjeç) 1256 1296 I biri i Uilliamit të II; midis viteve 12561258 Floris de Voogd shërbeu si regjent dhe gardian për Florisin e V Gerulfinge
Johani I
Jan I
12841299 (15 vjeç) 1296 1299 I biri i Florisit të V; gjatë viteve 12961299 Johani III, zoti i Reneses shërbeu si regjent për Johanin e I; Johani II, konti i Hainautit do ta trashëgonte kontenë pas vdekjes së Johanit të I Gerulfinge
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Johani II
Jan II
12471304 (57 vjeç) 1299 1304 I biri i Johanit të I të Avesnes dhe Adelaides së Hollandës, Adelaida është vajza e Florisit të IV; ose konti Johani II i Hainautit Avesnes
Uilliami III
Willem III
12871337 (50 vjeç) 1304 1337 I biri i Johanit të II Avesnes
Uilliami IV
Willem IV
13071345 (38 vjeç) 1337 1345 I biri i Uilliamit të III Avesnes
Margareta I 13101356 (45 vjeçe) 1345 1354 E bija e Uilliamit të III; e quajtur edhe kontesha Margareta II e Hainautit Avesnes

Dera e Vitelsbahut

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Uilliami V
Willem V, Willem van Beieren
13301389 (58 vjeç) 1349 1389 I biri i Margaretës së I; i quajtur edhe duka Uilliami I i Bavarisë, konti Uilliami III i Hainautit, konti Uilliami IV i Zelandës Vitelsbah
Alberti
Albrecht van Beieren
13361404 (68 vjeç) 1389 1404 I biri i Margaretës së I; kont i Hollandës, Hainautit dhe Zelandës Vitelsbah
Uilliami VI
Willem VI, Willem van Oostervant
13651417 (52 vjeç) 1404 1417 I biri i Albertit; i quajtur edhe duka Uilliami II i Bavari-Straubingut, konti Uilliami IV i Hainautit, konti Uilliami V i Zelandës Vitelsbah
Zhaklina
Jacoba van Beieren
14011436 (35 vjeçe) 1417 1433 E bija e Uilliamit të VI; konteshë e Hollandës, Zelandës dhe Hainautit; e quajtur edhe dukesha Zhaklinë e Bavari-Straubingut; pa trashëgimtarë; Me rimartesën e Zhaklinës me anglezin Henri i Gluçesterit, titulli i kaloi dukës së Burgundisë Vitelsbah

Pati një luftë të pasimit midis ungjit (Johani III, duka i Bavarisë) dhe mbesës (Zhaklina, kontesha e Hainautit). Kjo luftë u fitua në fund nga Filipi i Miri, në vitin 1433, i cili, ndërkohë trashëgoi edhe pretendimet e Johanit mbi vendin. Filipi dhe Zhaklina ishin dyfish kushërinj të parë, mamaja e Filipit ishte e bija e Albertit, ndërsa mamaja e Zhaklinës ishte e bija e Filipit të II të Burgundisë. Në prillin e vitit 1433, ai e detyroi Zhaklinën të abdikonte nga Hainauti dhe Hollanda në favor të tij.

Dera e Valois-Burgundisë

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Emri Jetëgjatësia Nisja e mbretërimit Fundi i mbretërimit Shënime Familja Imazhi
Filipi I i Miri
(Philippe III le Bon)
13961467 (70 vjeç) 1432 1467 I biri i Johanit të Patremburit dhe Margaretës së Bavarisë, Margareta ishte e bija e Albertit Valois-Burgundi
Karli I i Bëshmi
(Charles I le Téméraire)
14331477 (43 vjeç) 1467 1477 I biri i Filipit të I Valois-Burgundi
Maria I e Pasura 14571482 (25 vjeçe) 1477 1482 E bija e Karlit të I; kontesha e Frizisë Valois-Burgundi

Gjatë sundimit të huaj, nga Burgundia dhe Habsburgët, kontea u qeveris nga një stadtholder, në emër të kontit. Në vitin 1581, Kuvendi i Provincave të Bashkuara Holandeze shpalli pavarësinë nga sundimi spanjoll i Filipit të II (që ishte Filipi III i Hollandës). Deri në Traktatin e Mynsterit, në vitin 1648, mbretërit e Spanjës e përdornin akoma titullin konti i Hollandës, por ata e kishin humbur pushtetin faktik mbi kontenë, ndaj Kuvendit të Hollandës.

  • Filipi IV (15981621, vetëm titullar), mbreti Filipi III i Spanjës
  • Filipi V (16211648, vetëm titullar, hoqi dorë në vitin 1648), mbreti Filipi IV i Spanjës

Kontea mbeti në ekzistencë si një anëtar përbërës i Republikës Holandeze, deri në vitin 1795. Nuk pati më kontë, megjithatë, meqë Kuvendi i Hollandës dhe Frizisë Perëndimore, ishin sovranët e kontesë (megjithëse kontea iu ofrua Uilliamit të Heshtur në vitin 1584, pak para vdekjes së tij). stadtholderët, që ishin shërbyes të kuvendit, ishin drejtuesit ekzekutivë de facto gjatë kësaj periudhe.

  1. B. K. S. Dijkstra (1991). Een stamboom in been: vier eeuëen graven en gravinnen van het Hollandse Huis: onderzoek van de stoffelijke resten, opgegraven op het terrein van de voormalige Abdijkerken te Rijnsburg in 1949 en 1951 en te Egmond in 1979 en 1980 en aangetroffen in de tombe in de Abdijkerk te Middelburg in 1980 (në holandisht). Amsterdam: De Bataafsche Leeuë. ISBN 978-90-6707258-8.
  2. Rastësisht, llogaritja e tij në Teklenburg është e njëjtë me atë në Benthajm, pasi në të dy feudet kishte pasur vetëm një kont të mëparshëm Oton.