Konti i Zutfenit

Titulli i kontit të Zutfenit historikisht i përkiste sunduesit të provincës së Gueldersit (Zutfeni ishte një nga qytetet kryesore në provincë gjatë periudhës mesjetare). Zotërimi ishte një titull vasal para se në vijim të bëhej një konte e mëvetshme.

Vija e kontëve të Zutfenit u zhduk në shekullin e XII dhe titulli i kaloi prapë sunduesve të Gueldersit, të cilët në vijim i shitën titujt e tyre te Duka i Burgundisë. pas Luftërave të Gueldersit, si Gueldersi ashtu dhe Zutfeni përfunduan si pjesë e Holandës Spanjolle derisa Gelderlandi u bë një nga provincat që u rrebeluan dhe themeluan Provincat e Bashkuara Holandeze.

Zotërit e Zutfenit

Dera e Zutfenit u krijua në vitin 1018, kur Otoni i Hamershtajnit u bë zoti i parë i Zutfenit. Në vitin 1046, perandori gjermaniko-romak, Henri III, ia dha Zutfenin peshkopit Bernold të Utrehtit. Zotërit e Zutfenit nuk e njohën këtë dhuratë, e cila çoi në disa ngatërresa, për sa i përket faktit se kush e zotëronte realisht Zutfenin.

920 – 998/1001: Megingozi i Gueldersit († rr. 998/1001)
martuar me Gerbergën e Lorenës
?–960: Everardi i Zutfenit, kont i Drenthes dhe Sallandit
?–997: Godfridi i Verdunit, i mbiquajtur i Burgosuri, u martua së pari me trashëgimtaren e Everardit të Zutfenit; së dyti me Matildën e Billungut, vajzën e dukës së Saksonisë
1002–1025: Otoni i Hamershtajnit († 1036), kont i Hamalandit, i biri i Herbertit dhe Ermentrudes, vajzës së Megingozit dhe Gerbergës
martuar me Ermengardën e Verdunit
1025–1031: Liudolfi i Lotharingisë († 1031)
martuar në vitin 1025 me Matildën e Hamershtajnit, vajzën e Otonit të I
1031–1033: Henri I i Zutfenit († 1118), i biri i Liudolfit
1033–1042: Konradi († 1055), dukë i Bavarisë si Konradi II, nga viti 1049, deri në vitin 1053, i biri i Liudolfit
martuar me Juditën e Shvajnfurtit († 1106)
1042–1044: Gothelo I, vëllai i Ermengardës së Verdunit.
1044–1046: Godfridi, i biri i Gothelos
1046–1063: Godshalku i Zutfenit († 1063)^[1]
martuar me Adelhajden, motrën e Konradit
1062–1101: Otoni II i Pasuri († 1113), i biri i Godshalkut. Në vitin 1101 ai u ngrit në rangun e kontit të Zutfenit.^[1]

Kontët e Zutfenit

1101–1113: Otoni II i Pasuri († 1113), i bërë kont i Zutfenit në vitin 1101
martuar me Juditën e Arnshtajnit
1113–1127: Henri II i Vjetri († 1127), i biri i Otonit të II
1127–1138: Ermengarda († 1138), motra e Henrit të II, martuar me:

Gerardin e II († 1131), kont i Gueldersit dhe i Vasenbergut
Konradin e II († 1136), kont i Luksemburgut

1138–1182: Henri III († 1182), kont i Gueldersit dhe Zutfenit

Kontët dhe dukët e Gueldersit

Dera e Vasenbergut

p. v. 1096–rr. 1129: Gerardi I
rr. 1129–rr. 1131: Gerardi II, i biri i Gerardit të I
rr. 1131–1182: Hendriku I, i biri i Gerardit të II
1182–1207: Otoni I, i biri i Hendrikut të I
1207–1229: Gerardi III, i biri i Otonit të I
1229–1271: Otoni II, i biri i Gerardit të III^[2]
1271–1318: Reginaldi I, i biri i Otonit të II
1318–1343: Reginaldi II, i biri i Reginaldit të I^[2]

Dera e Vasenbergut

Gjatë sundimit të Reginaldit të II, Kontea e Gueldersit u ngrit në rangun e një dukati, me Vesenberg-Makanin.^[2]

1318–1343: Reginaldi II
- 1343–1344: Eleanora, gruaja e Reginaldit të II, regjentia e Reginaldit të III
1343–1361: Reginaldi III, i biri i Reginaldit të II dhe Eleanorës
1361–1371: Eduardi, i biri i Reginaldit të II dhe Eleanorës
1371: Reginaldi III, hera e dytë^[3]

Pas vdekjes së Reginaldit të III pa fëmijë, dy nga gjysmë-motrat e tij diskutuan pasimin e Dukatit të Gueldersit:^[2]

1371–1379 Matilda (v. v. 1384) dhe burri i saj, Johani II, konti i Blois (v. v. 1381)

1371–1379 Maria (v. v. 1397) dhe burri i saj, Uilliami II, duka i Jyliçit (v. v. 1393)^[2]

Dera e Jyliç-Hengebakut

1379–1402: Uilliami I, i biri i Marias dhe Uilliamit të II
1402–1423: Reginaldi IV, i biri i Marias dhe Uilliamit të II^[2]

Dera e Egmontit

- 1423–1436: Johani II, babai dhe regjenti i Arnoldit^[4]
1423–1465: Arnoldi, nipi i Reginaldit të IV, i biri i Johanit të II
1465–1471: Adolfi, i biri i Arnoldit
1471–1473: Arnoldi, hera e dytë^[4]

Arnoldi ia shiti Dukatin e Gueldersit Karlit të I, duka i Burgundisë, që u njoh nga perandori gjermaniko-romak, si duka i Gueldersit.^[4]^[5]

Dera e Burgundisë

1473–1477: Karli I^[5]
1477–1482: Maria, e bija e Karlit të I, gruaja e Maksimilianit të I^[5]^[6]

Dera Habsburge

1477–1482: Maksimiliani I, sundues jure uxoris
1482–1492: Filipi I, i biri i Maries dhe Maksimilianit të I^[6]

Dera e Egmondit

Familja e Egmondit nuk i braktisi pretendimet e saj ndaj Gueldersit dhe Karli II e pushtoi dukatin në vitin 1492. Si dukë, regjentja e tij ishte ëmta e tij, Katerina e Gueldersit. Karli qëndroi në pushtet me mbështetjen e mbretit francez.^[7]

1492–1538: Karli II, i biri i Adolfit

Në vitin 1528, Karli i Egmondit do të detyrohej nga Karli V me Traktatin e Gorkumit ta njihte Geldersin dhe Zutfenin si feude perandorake. Gjithashtu, në rast të një vdekjeje pa një pasues, ai u desh të pranonte që trashëgimia e tij ti kalonte Perandorisë. Megjithaë, në Traktatin e Fshehtë të Grunsvortit, në vitin 1534, ai ia kalonte trashëgiminë e tij mbretit të Francës, pas vdekjes së tij, në shkëmbim të një një pagese vjetore. Por Karli V e detyroi ta revokonte këtë marrëveshje të fundit në vitin 1536 me Traktatin e Graves dhe të konfirmonte Traktatin e Gorkumit.^[3]

Dera La Mark

Megjithë shtrëngesat e Karlit të V, Karli i Egmontit vijoi të përpiqej tia linte trashëgiminë e tij Francës. Zotërimet e tij e kundërshtuan me forcë këtë dhe në vitin 1538 e detyruan atë t’ia çedonte tokat të birit të dukës në fuqi të Dukateve të Bashkuara, Johanit të Jyliç-Kleves-Bergut. Po atë vit, Karli do të vdiste dhe Uilliami i Pasuri do të të bëhej duka i Gueldersit, megjithëse Karli V ishte kundër kësaj.^[3]

1538–1543: Uilliami II, i afërm i largët dhe pasues i Dera e Egmondit

I lidhur me Francën, Uilliami e mbajti postin për në kohë të gjatë. Megjithatë, në vitin 1543, vetë Karli V u paraqit në Rinin e Poshtëm, duke e detyruar Uilliamin t'ia çedonte Gueldersin atij në Traktatin e Venlos, më 7 shtator, gjë që e bashkoi përfundimisht me Holandat Burgundo-Habsburge.^[3]

Dera Habsburge

1543–1555: Karli III, i biri i Filipit të I

Perandori Karli V e bashkoi Gueldersin me Shtatëmbëdhjetë Provincat e Holandës Habsburge, në vitin 1549, sipas Sanksionit Pragmatik, duke i dhënë fund pavarsisë së tij.

1555–1598: Filipi II, i biri i Karlit të III^[3]

Kur Karli V abdikoi në vitin 1556 në favor të Filipit II, territoret e Qarkut Burgund i kaluan Kurorës Spanjolle. Në vitin 1581 tre zonat veriore të Gelderlandit u bashkuan me Bashkimin e Utrehtit, duke u bërë pjesë e Provincave të Bashkuara Holandeze me Aktin e Betimit, ndërsa vetëm Gueldersi i Sipërm mbeti pjesë e Holandës Spanjolle.^[3]

Me Traktatin e Utrehtit, që i dha fund Luftës së Pasimit Spanjoll në vitin 1713, Gueldersi i Sipërm Spanjoll u nda prapë midis Gueldersit Prusian (Geldern, Viersen, Horst, Venray), Provincave të Bashkuara Holandeze (Venlo, Montfort, Echt), Austrisë (kjo pjesë vijoi si dukat: Roermond, Niederkrüchten, Weert) dhe Dukati i Jyliçit (Erkelenz). Në vitin 1795, Gueldersi, u pushtua dhe u përfshi në Republikën e Parë Franceze, duke u ndarë midis departamenteve të Roer dhe Meuse-Inférieure. Por më vonë këto territore do të ndaheshin midis Belgjikës dhe Holandës.

Shiko edhe

Referime

1 2 Sellers, Edwin Jaquett (1915). Allied Ancestry of the Van Culemborg Family of Culemborg, Holland: Being the Ancestry of Sophia Van Culemborg, Wife of Johan de Carpentier, Parents of Maria de Carpentier, Wife of Jean Paul Jaquet, Vice-director and Chief Magistrate of the Colonies on the South River of New Netherland 1655-1657 (në anglisht). Press of Allen Lane & Scott. fq. 103.
1 2 3 4 5 6 Ralf G. Jahn (2001). "Die Genealogie der Vögte, Grafen und Herzöge von Geldern". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 29–51. ISBN 978-392176031-4.
1 2 3 4 5 6 Ralf G. Jahn. "Chronik der Grafschaft und des Herzogtum Geldern". përmbledhur nga Johannes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 489–519. ISBN 978-392176031-4.
1 2 3 Lambert van Hout (2001). "Arnold von Egmond und die Erbfolge in Geldern". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 107–113. ISBN 978-392176031-4.
1 2 3 Petra Ehm (2001). "Der übermächtige Nachbar. Geldern und Burgund unter Philipp dem Guten und Karl dem Kühnen". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 135–138. ISBN 978-392176031-4.
1 2 Claudia Rotthoff-Kraus (2001). "Geldern und Habsburg zur Zeit Maximilians I. als Herzog von Burgund (1477–1492)". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 139–146. ISBN 978-392176031-4.
↑ Lambert van Hout (2001). "Herzog Arnold und seine Räte (1423–1465)". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 129–134. ISBN 978-392176031-4.

Bibliografia

W. Jappe Alberts (1978). Van heerlijkheid tot landsheerlijkheid (në holandisht). Asen - Amsterdam: Van Gorcum.
W. Jappe Alberts (1950). De staten van Gelre en Zutphen tot 1459 (në holandisht). Groningen, Xhakartë: J. B. Wolters.
Ralf G. Jahn; Ralf Winter (2003). "De genealogie van de graven en hertogen van Gelre". përmbledhur nga M. E. A. Evers (red.). Het hertogdom Gelre: Geschiedenis, kunst en cultuur tussen Maas, Rijn en IJssel (në holandisht). Utreht: Matrijs. fq. 33–47.
Hein H. Jongbloed (2006). "Tussen 'paltsgraafschap' en 'IJssellinie', Averarda 'van Zutphen' († 11 augustus [961]) en de geboorte van de graafschappen Zutphen en Gelre (1026-1046)". BM Gelre (në holandisht). XCVII: 57–130.
Aart Noordzij (2009). Gelre: Dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen. Werken Gelre (në holandisht). Vëll. 59. Hilversum Verloren.
Sellers, Edwin Jaquett (1915). Allied Ancestry of the Van Culemborg Family of Culemborg, Holland: Being the Ancestry of Sophia Van Culemborg, Wife of Johan de Carpentier, Parents of Maria de Carpentier, Wife of Jean Paul Jaquet, Vice-director and Chief Magistrate of the Colonies on the South River of New Netherland 1655-1657 (në anglisht). Press of Allen Lane & Scott.
Johanna Maria van Winter (2013). "Adel en ridderschap in Gelre, tiende tot dertiende eeuw". Adel en ridderschap in Gelderland: Tien eeuwen geschiedenis (në holandisht). WBooks.

Lidhje të jashtme

"Genealogy of the count of Zutphen". graafschap-middeleeuwen.nl (në holandisht). Arkivuar nga origjinali më 26 shtator 2008.

[:0-1] 1 2 Sellers, Edwin Jaquett (1915). Allied Ancestry of the Van Culemborg Family of Culemborg, Holland: Being the Ancestry of Sophia Van Culemborg, Wife of Johan de Carpentier, Parents of Maria de Carpentier, Wife of Jean Paul Jaquet, Vice-director and Chief Magistrate of the Colonies on the South River of New Netherland 1655-1657 (në anglisht). Press of Allen Lane & Scott. fq. 103.

[Kontët_dhe_dukët_e_Gueldersit_genealogie-2] 1 2 3 4 5 6 Ralf G. Jahn (2001). "Die Genealogie der Vögte, Grafen und Herzöge von Geldern". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 29–51. ISBN 978-392176031-4.

[Kontët_dhe_dukët_e_Gueldersit_Chronik-3] 1 2 3 4 5 6 Ralf G. Jahn. "Chronik der Grafschaft und des Herzogtum Geldern". përmbledhur nga Johannes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 489–519. ISBN 978-392176031-4.

[Kontët_dhe_dukët_e_Gueldersit_Egmond-4] 1 2 3 Lambert van Hout (2001). "Arnold von Egmond und die Erbfolge in Geldern". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 107–113. ISBN 978-392176031-4.

[Kontët_dhe_dukët_e_Gueldersit_Burgund-5] 1 2 3 Petra Ehm (2001). "Der übermächtige Nachbar. Geldern und Burgund unter Philipp dem Guten und Karl dem Kühnen". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 135–138. ISBN 978-392176031-4.

[Kontët_dhe_dukët_e_Gueldersit_Habsburg-6] 1 2 Claudia Rotthoff-Kraus (2001). "Geldern und Habsburg zur Zeit Maximilians I. als Herzog von Burgund (1477–1492)". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 139–146. ISBN 978-392176031-4.

[7] Lambert van Hout (2001). "Herzog Arnold und seine Räte (1423–1465)". përmbledhur nga Johhanes Stinner; Karl-Heinz Tekath (red.). Herzogtum Gelderland (në gjermanisht). Vëll. 1. Gelre – Geldern – Gelderland. Geschichte und Kultur des Herzogtums Geldern. Geldern: Verlag des Historischen Vereins für Geldern und Umgegend. fq. 129–134. ISBN 978-392176031-4.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]